In stilte vergadert de Tweede Kamer door

Stemmingen Ondanks de corona-restricties vergadert de Tweede Kamer voorlopig gewoon door. Maar als het even kan wel in afgeslankte vorm.

Lege publieke tribunes en veel lege stoelen in de Tweede Kamer. Sinds donderdag vergadert de Kamer voorlopig niet meer in voltallige samenstelling. Foto Sem van der Wal/ANP
Lege publieke tribunes en veel lege stoelen in de Tweede Kamer. Sinds donderdag vergadert de Kamer voorlopig niet meer in voltallige samenstelling. Foto Sem van der Wal/ANP

De Tweede Kamer is vrijwel leeg als Kamervoorzitter Khadija Arib donderdag aan het einde van de middag de stemmingen opent. Normaal gesproken is dit hét moment dat vrijwel alle Kamerleden samenkomen. Nu zit er maar een handjevol, van elke partij één of twee. Ook de publieke tribune is leeg.

Het is dan een paar uur nadat het kabinet nieuwe maatregelen heeft aangekondigd om het coronavirus af te remmen. Publieke bijeenkomsten van meer dan honderd mensen kunnen beter worden afgelast, heeft minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) Nederland aangekondigd. Of de Kamer, met 150 leden, wél mag vergaderen? „Daarover gaat de Kamer zelf”, zegt premier Mark Rutte (VVD) tijdens een persconferentie.

Lees ook: De overheid dreigt de grip op het coronavirus te verliezen

De afgeslankte stemmingen horen bij de maatregelen die zijn genomen om te voorkomen dat het Binnenhof besmet raakt. Een andere maatregel, woensdag al aangekondigd: bezoekers zijn niet meer welkom. Kamerleden, ambtenaren, medewerkers en journalisten die uit Noord-Brabant komen of in risicogebieden zoals Italië of China zijn geweest én die last hebben van verkoudheid, hoesten of koorts, moeten thuisblijven. De vergaderzalen worden iedere dag gereinigd en door het hele Kamergebouw zijn pompjes met desinfecterende gel te vinden.

„Voor ons staat voorop dat het Kamerwerk onverkort doorgang moet vinden”, schrijft Kamervoorzitter Arib woensdag in een brief. Maar voor hoe lang nog?

Vergaderen hóéft niet

De maatregel om publiek te weigeren is uniek, zegt SGP-voorlichter en Binnenhof-historicus Menno de Bruyne, die al 35 jaar in de Tweede Kamer werkt. Hij maakte niet eerder mee dat de publieke tribune voor bezoekers werd afgesloten voor onbepaalde tijd. Hij heeft het nog nagezocht, en in de parlementaire geschiedenis die langer teruggaat zijn geen voorbeelden van soortgelijke situaties.

De openbaarheid van vergaderingen van de Staten Generaal, de Tweede en Eerste Kamer, is grondwettelijk vastgelegd. Vroeger, zegt De Bruyne, moest je er fysiek bij zijn om het debat te kunnen volgen. „Inmiddels zijn er zoveel mogelijkheden om wél openbaar te zijn zonder dat iemand er lijfelijk bij aanwezig moet zijn. Als je de mogelijkheid biedt om online debatten mee te kijken ondermijn je de grondwet niet.” Het doel is mensen de mogelijkheid te geven om te zien wat hun afgevaardigden aan het doen zijn, en dat kan nog steeds. „Dat de Tweede Kamer móét vergaderen staat nergens op papier, het is wel impliciet in ons staatsrecht ingebakken. Zonder volksvertegenwoordiging heb je een probleem.”

Vooralsnog gaan debatten dan ook gewoon door, heeft het dagelijks bestuur van de Kamer, het presidium, donderdag besloten. Volgens een woordvoerder blijft het parlement open zolang het zogenoemde quorum gehaald wordt: het vastgelegde minimum aantal leden dat aanwezig moet zijn om een vergadering te mogen openen. De helft plus één, 76 Kamerleden. Een sluiting van het parlement is „op dit moment” niet aan de orde. Alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de Kamer dicht, toen op last van de bezetter.

Sommige Kamerleden zijn deze week al thuisgebleven. Woensdag waren 26 Kamerleden afwezig, 19 meer dan op dezelfde dag een week eerder. Het zijn vooral Brabanders die uit voorzorg thuisblijven, bijvoorbeeld omdat ze verkouden zijn. Zo vergaderden VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff en zijn fractiegenoten Bas van ’t Wout en Thierry Aartsen dinsdag via een videoverbinding met hun collega’s. Geluk bij een ongeluk: ook bij de SP bleven drie Brabantse Kamerleden thuis. De twee partijen spraken af hun stemmen te ‘pairen’, een parlementaire praktijk waarbij afwezigheid wordt opgevangen door een andere partij, zodat de stemverhoudingen niet veranderen. Een praktijk ook waaraan de SP normaliter niet meedoet.

Kamerlid Michiel van Nispen (SP) zit thuis en komt naar eigen zeggen toe aan taken waarvoor hij al een poosje geen tijd had: leeswerk inhalen, een juridische onderbouwing schrijven voor een plan. CDA’er Madeleine van Toorenburg, lid van het presidium en verkouden, vindt het „vervelend” niet in Den Haag te zijn. Maar ze zegt ook: „We moeten dit doen omdat we naar elkaar moeten omkijken. We hebben met elkaar de verantwoordelijkheid om dit in te dammen.”

Niet alle Brabanders zijn thuis. In de wandelgangen zegt 50Plus-voorman Henk Krol, die in Eindhoven woont, dat hij zijn Haagse hotelovernachtingen voor deze week heeft verlengd. „Daar worden mijn overhemden ook gewassen en gestreken, dat is prima. Ik moet er niet aan denken dat ik nu naar Brabant zou gaan en niet terug zou mogen komen.’’