En de leraar? Die bikkelt gewoon door

Onderwijsmaatregelen Hogescholen en universiteiten geven al het onderwijs online, basis- en middelbare scholen blijven open.

Aankomende eerstejaarsstudenten van de Erasmus Universiteit volgen een college om de kans op studiesucces te vergroten. Foto Jerry Lampen
Aankomende eerstejaarsstudenten van de Erasmus Universiteit volgen een college om de kans op studiesucces te vergroten. Foto Jerry Lampen

Een middelvinger aan het onderwijs, zo reageren leraren op Twitter op het besluit van het kabinet om de scholen gewoon open te houden. Tellen hun gezondheidsrisico’s dan niet mee? En waar was het kabinet, dat nu „een dringend beroep doet op juffen en meesters”, toen ze aandacht vroegen voor het lerarentekort en de hoge werkdruk?

De Algemene Vereniging Schoolleiders deed donderdag een oproep om alle scholen twee weken te sluiten. Maar daar is op dit moment geen aanleiding voor, zei premier Mark Rutte (VVD) op de persconferentie over nieuwe maatregelen tegen het coronavirus. „Er zijn daar te weinig besmettingen. De omgeving is minder internationaal en jongeren zijn niet de groep met de meeste risico’s.” Bovendien zou de maatschappelijke onrust bij sluiting groot zijn – een belangrijke afweging voor het kabinet. Want: „Veel ouders werken in ziekenhuizen, bij de ggd, de brandweer en de politie.”

Ook mbo’s, universiteiten en hogescholen hoeven niet dicht, liet Rutte weten, maar hij adviseerde om ‘grootschalige’ hoorcolleges online aan te bieden. Dit advies is inmiddels aangescherpt: universiteiten en hogescholen worden opgeroepen om ál hun onderwijs in ieder geval tot en met 31 maart op afstand te geven. De gebouwen blijven wel open, zodat onderzoekers hun werk kunnen blijven doen.

Hoe regel je online hoorcolleges?

Donderdagmiddag na de persconferentie waren vrijwel alle universiteiten en hogescholen, samen goed voor ongeveer 750.000 studenten, nog druk in overleg. Want: hoe organiseer je online colleges voor al je vakken op zo’n korte termijn? En waar trek je de grens?

Voor de Universiteit Utrecht zal dat bij colleges van meer dan honderd studenten zijn, liet de woordvoerder nog weten voor het aangescherpte advies werd uitgebracht. Hier werden de afgelopen dagen al voorbereidingen getroffen om over te gaan op online onderwijs. „Maar hoe dat er precies uit gaat zien, over die vraag gaan we nu in gesprek.”

Ook de TU Delft laat weten klaar te zijn om het advies van Rutte op te volgen, maar kijkt nog „hoe we op korte termijn kunnen over gaan op digitaal onderwijs”, zegt een woordvoerder. De twee universiteiten in Brabant, de TU Eindhoven en Tilburg University namen eerder deze week al maatregelen: personeel werd aangeraden waar mogelijk thuis te werken.

De medische faculteiten van universiteiten maakten woensdag al bekend (deels) te sluiten. Aan de medische faculteit van de Erasmus Universiteit Rotterdam wordt vanaf vrijdag geen onderwijs meer gegeven aan groepen groter dan dertig studenten. Het Universitair Medisch Centrum Groningen besloot woensdag, net als de medische faculteiten in Leiden en Amsterdam, om te stoppen met al het onderwijs waarbij studenten in contact komen met patiënten.

Studentenbonden bezorgd

Kees Gillesse, voorzitter van studentenorganisatie ISO, krijgt veel vragen van ongeruste studenten over de maatregelen. „Vooral studenten geneeskunde maken zich zorgen over de vertraging die ze oplopen.” Een paar weken uitval is nog wel op te vangen, denkt hij, maar „als er tentamens gemist gaan worden, wordt het ingewikkeld.” Stel je voor dat mensen hierdoor niet genoeg studiepunten halen voor hun bindend studieadvies? „Laten we nu al nadenken hoe we eventuele studievertraging kunnen opvangen.”

„Wij vinden het heel belangrijk dat instellingen soepel om blijven gaan met de aanwezigheidsplicht en herkansingen” reageert Alex Tess Rutten van de landelijke studentenvakbond LSVb. „Zodat studenten met klachten ook echt de ruimte voelen om thuis te blijven.”

De Radboud Universiteit biedt die ruimte al. „De verplichte aanwezigheid voor ons onderwijs komt tot 31 maart te vervallen”, staat op de website.

Verschillende studentenverenigingen besloten hun deuren te sluiten tot het eind van de maand. Vrijwel alle universiteiten en hogescholen schrappen hun open dagen, congressen en andere bijeenkomsten van meer dan 100 personen. Zo zal de Diesviering van de Universiteit Utrecht eind deze maand niet doorgaan.

Scholen in Brabant improviseren

Basisscholen in Brabant hadden de afgelopen week al te maken met de praktische consequenties van het RIVM-advies, omdat inwoners het advies kregen om bij lichte klachten thuis te blijven. Dat leidde tot veel ziekmeldingen, van zowel leraren als leerlingen, en daardoor veel naar huis gestuurde klassen. Stichting Saam Onderwijs, waaronder 27 basisscholen vallen uit de omgeving Oss, had woensdag meer dan 1.000 ziekgemelde leerlingen.

Het bestuur doet er alles aan om onderwijs en opvang door te laten gaan, laat voorzitter Edith van Montfort weten. Parttimers werken extra, stagiaires zijn ingezet en ouders met een onderwijsbevoegdheid staan voor de klas. Als het écht niet meer lukt, sturen ze groepen naar huis. „Wij halen uit die groepen dan de kinderen waarvan de ouders in vitale functies werken: de zorg, het onderwijs of openbare orde, en die geen opvang kunnen regelen.” Ook andere scholen hebben de afgelopen dagen al geïnventariseerd welke ouders in de publieke sector werken.

Scholen lopen ook tegen andere praktische problemen aan, zoals dat er geen schoonmakers beschikbaar zijn. En gaat de centrale eindtoets voor groep 8 halverwege april wel door? Hoe moet het met examenleerlingen die met lesuitval te maken krijgen? En wat te doen met de pauzes, waarin meer dan honderd leerlingen in één ruimte zijn? Schoolfeesten, reizen en ouderavonden zijn in sommige gevallen al afgelast.

Op de ISW Irenestraat, een vakcollege voor mavo en mavo/havo in Poeldijk, werd donderdagmiddag opgelucht gereageerd op het besluit om de scholen open te houden, zegt directeur Arjan Stoffels. Óók door leerlingen. „Volgende week is het schoolexamen, en ze maakten zich toch wel zorgen.” Maar de teneur in de lerarenkamer was ook: we zien wel hoe lang dit scenario duurt. „Volgende week zullen wel weer zwaardere maatregelen gelden. De vraag is hoe lang we dit volhouden.”

Correctie (13 maart 2020): In een eerdere versie van dit artikel werden de achternamen van ISO-voorzitter Kees Gillesse en LSVb-voorzitter Alex Tess Rutten verkeerd geschreven als Gillisse en Rutte. Dat is hierboven aangepast.