Reportage

Een vervreemdende sfeer in het theater

Cultuur Van het ene op het andere moment moesten theaters donderdag voorstellingen afblazen. In een filmzaal mogen maar 100 mensen.

Medewerkers van Theater Rotterdam, donderdag in een lege foyer.
Medewerkers van Theater Rotterdam, donderdag in een lege foyer. Foto Andreas Terlaak

Als je vanaf station Rotterdam Centraal naar het Schouwburgplein loopt, kom je eerst bij De Doelen. Om half acht donderdagavond is het er pikkedonker. Aan de glazen deur zit een kennisgeving geplakt, het concertgebouw is vanaf vandaag gesloten staat erop. De deuren zitten op slot.

Theater Rotterdam ligt aan de overkant van het Schouwburgplein. Het is er zo licht dat je denkt dat het wel open moet zijn. En ja, dat is zo. De deuren geven mee, binnen is een metersbreed videoscherm geactiveerd: dat geeft het licht.

Algemeen directeur Walter Ligthart is om vijf over half acht de enige in de foyer: hij is naar beneden gekomen om de verslaggever te woord te staan. En vrolijk is hij niet: dertig voorstellingen tot en met 31 maart moet hij annuleren. Vanavond de eerste twee, Ons Wereldrijk en Happy Together. Die eerste voorstelling was vier keer uitverkocht, donderdag, vrijdag en zaterdag twee keer, 180 bezoekers per keer. Die bezoekers zijn afgebeld of afgemaild. Veel belden trouwens uit zichzelf, zegt hij, om te vragen of de voorstelling nog doorging.

Theater Rotterdam gaat helemaal dicht: drie zalen, waarvan de kleinste 80 plaatsen heeft. Dat is geen 100, maar: „We hebben besloten dat we dan maar helemaal dichtgaan.” Dat gebeurde om een uur of vier, half vijf, na crisisberaad direct na de persconferentie van premier Rutte.

Waarom de deuren dan nog niet op slot zijn? „We hebben gekozen voor de zachte benadering, misschien komen er nog mensen vanavond, die ontvangen we dan.” Waarbij ontvangen betekent: uitleggen dat de voorstelling niet doorgaat en consumptiebonnen aanbieden. Café Floor is wél open, vanuit de foyer kun je er zo in lopen.

Ook open: Pathé. Vanuit de foyer van het theater zien we daar mensen naar binnen gaan en kaartjes kopen. Pathé heeft een andere aanpak. Alle bioscopen blijven open, maar per zaal worden niet meer dan 100 bezoekers toegelaten, „de capaciteit wordt gemaximaliseerd”, noemen ze het. Ligthart: „Eigenlijk is het een raar criterium, hè. Dus 99 mag wel?”

Lees ook: Musea en theaters sluiten, bioscopen stellen ‘99’-grens

Je kon het, zegt hij, de afgelopen week al een beetje zien aankomen: gezelschappen namen contact op over mogelijk al dan niet annuleren. Maar tot vanmiddag gebeurde dat nog niet. Sterker, totdat om vier uur werd besloten de voorstellingen af te gelasten, werd nog gewerkt aan de opbouw van Ons Wereldrijk van Hotel Modern. Zakelijk directeur Tineke Verheij: „Het is heel erg. Alles was net klaar.”

Aan het andere eind van het land was schrijver Ronald Giphart donderdag „op één minuut afstand” van Theater de Meenthe in Steenwijk, waar hij samen met zijn collega Jaap Robben zou optreden, toen hij gebeld werd door de technicus: de literaire variétévoorstelling was afgelast. „Ik liep naar de persconferentie te luisteren, dus ik dacht al dat er iets zou gaan gebeuren. Maar niet dat het per direct was.”

Hij liep door naar het theater, „waar een vervreemdende sfeer hing”. Jaap Robben belde: hij was omgedraaid toen bleek dat de stekker er voor de rest van de maand uitging. Ronald Giphart: „In het begin moesten we een beetje grinniken, maar gaandeweg werd de sfeer triester. We zouden nog in de Kleine Komedie in Amsterdam optreden. En in Utrecht. Al onze vrienden zouden komen, daar hadden we ons enorm op verheugd.”

Al snel werd hij ook door andere collega’s gebeld. „Ik heb mensen gesproken die ontroostbaar waren. Ik ga veel om met zzp’ers, veel schrijvers, die zijn hier niet voor verzekerd.”

In Rotterdam melden zich om acht uur toch de eerste bezoekers bij Theater Rotterdam. Medewerkers van publieksservice staan klaar om ze te ontvangen, consumptiebonnen in de hand. Maar het blijken twee collega’s, die komen kijken of ze kunnen helpen. Ze gaan weer weg. „Maak er het beste van, wij gaan even ergens eten.”

Met medewerking van Ellen de Bruin