Analyse

30 miljard moet een recessie afwenden

Britse begroting Niet de nieuwe koers na de Brexit, maar crisismaatregelen om de gevolgen van de coronapandemie te bestrijden domineren de Britse begroting.

Minister van Financiën Rishi Sunak met het begrotingskoffertje voor zijn kantoor aan Downing Street in Londen.
Minister van Financiën Rishi Sunak met het begrotingskoffertje voor zijn kantoor aan Downing Street in Londen. Foto Peter Nicholls / REUTERS

Wat de eerste jubelbegroting na de Brexit had moeten worden, werd een pakket crisismaatregelen. Om economische schade en maatschappelijke ontwrichting van de coronapandemie te beperken, heeft minister van Financiën Rishi Sunak woensdag maatregelen aangekondigd ter waarde van 30 miljard pond (34 miljard euro). Die rigoureuze ingreep was onderdeel van een politiek-monetair een-tweetje in Londen. Eerder die dag kondigde gouverneur Mark Carney aan dat de Bank of England de belangrijkste rentevoet met 0,5 procentpunt verlaagt tot 0,25 procent, de laagste stand in het 325-jarige bestaan van de centrale bank.

Assertief handelen is het devies in het Verenigd Koninkrijk. „Goed getimede en krachtige maatregelen, die maximale impact hebben”, zijn volgens Carney absoluut noodzakelijk. „Er is geen reden dat deze schok vergelijkbaar moet zijn met 2008”, aldus Carney, die maandag aftreedt. „Als wij adequaat handelen”, voegde de Canadees in Britse dienst toe.

De NHS, de Engelse gezondheidsdienst, krijgt 5 miljard pond om een toestroom aan patiënten met Covid-19 aan te kunnen. „Wat ook nodig is, wat het ook kost, wij staan achter de NHS”, zei Sunak, lid van de Conservatieven, die het afgelopen decennium bezuinigden op de dienst. Bedrijven en zelfstandigen kunnen aanspraak maken op 7 miljard aan tegemoetkomingen en extra ziektegeld. Daarnaast reserveert Sunak 18 miljard om aanvullende maatregelen te treffen.

Dit is niet zoals premier Boris Johnson het voor ogen had, toen hij in december de verkiezingen won door de belofte een snelle Brexit te koppelen aan een vloedgolf aan overheidsinvesteringen. Eindelijk een einde aan het decennium van bezuinigingen, traditionele Labour-stemmers in Midden- en Noord-Engeland zagen dat wel zitten. Ze verwachtten dat Johnson de economie zou laten floreren.

Sunak kondigde wel aan dat de regering 27 miljard pond uittrekt voor wegen, 5 miljard voor glasvezelkabel in rurale gebieden, 6 miljard om nieuwe ziekenhuizen te bouwen en 1 miljard om brandbare isolatiematerialen van flatgebouwen te verwijderen. De toename in overheidsuitgaven laat zien hoe het resultaat van het Brexit-referendum in 2016 nog steeds doordreunt. De Conservatieven, ooit een partij die prat ging op begrotingsdiscipline en een beperkte rol van de overheid in de economie, laten die principes varen. De plannen van de regering vormen in totaal de grootste stijging van overheidsinvesteringen in dertig jaar tijd, berekende het onafhankelijke economische bureau Office for Budget Responsibility.

Het is twijfelachtig of die grootse plannen genoeg zijn om ook economische voorspoed te brengen. De Brexit vindt niet in isolement plaats, bewijst de coronapandemie. Externe gebeurtenissen maken uit. De drukke Londense luchthavens zijn momenteel onwerkelijk stil. Op Trafalgar Square staan een stuk minder toeristen. Evenementen worden opgeschort. Het is mogelijk, zei Sunak, dat op het hoogtepunt circa 20 procent van de Britse beroepsbevolking thuis werkt of ziek is. Tel dat op bij het bericht van de statistische dienst dat de Britse economie niet groeide in de drie maanden tot aan januari en het wordt duidelijk: een recessie dreigt. De groeiprognoses (1,1 procent dit jaar) kunnen de prullenbak in.

En de investeringen worden bekostigd door fors meer te lenen op de obligatiemarkten. 2020 hoeft geen 2008 te zijn, zoals Carney zegt. De uitweg die Johnson nu kiest, lijkt wel op de tactiek die regeringen hanteerden na de val van zakenbank Lehman Brothers: schulden aangaan, met alle renterisico’s van dien.