Het virus bereikt ook de hoogste machtskringen

Corona en politici Politici wereldwijd blijven ondanks corona vergaderen, want ‘democratie gaat niet in quarantaine’ en ‘wij verlaten als laatste het schip’. Hoe houdbaar is dat?

De lege vergaderzaal van het Congreso de Diputados, het Spaanse lagerhuis. Vergaderingen zijn een week opgeschort nu twee leden van de ultrarechtse partij Vox besmet blijken met het nieuwe coronavirus.
De lege vergaderzaal van het Congreso de Diputados, het Spaanse lagerhuis. Vergaderingen zijn een week opgeschort nu twee leden van de ultrarechtse partij Vox besmet blijken met het nieuwe coronavirus. Foto Bernat Armangue/AP

Terwijl maandag de beurzen wereldwijd kelderden, gaf het Amerikaanse gezondheidscentrum CDC een nieuw advies uit. Om het coronavirus in te dammen zouden onder anderen mensen van boven de zestig jaar „niet-essentiële vliegreizen” en „menigtes” beter kunnen mijden. Dit was niet alleen een ingrijpend advies voor de ruim 70 miljoen Amerikanen die in deze doelgroep vallen. Maar ook voor de mensen die momenteel druk zijn de VS te beschermen tegen het virus en zijn economische impact: politici in Washington.

Zij reizen veel, begeven zich regelmatig in menigtes én zijn relatief oud. Vooral de Senaat, waar anciënniteit beloond wordt met macht, is hoogbejaard: twee derde van de senatoren is zestig-plus. De twee belangrijkste volksvertegenwoordigers gaan al richting tachtig. Democratisch speaker van het Huis, Nancy Pelosi, is 79. De Republikeinse senaatsbaas Mitch McConnell slechts een jaartje jonger. De president zelf is 73 en zijn twee potentiële Democratische uitdagers nog ouder: 77 en 78.

Bovendien is het Capitool precies zo’n „drukke, afgesloten of slecht geventileerde plek”, waartegen het CDC waarschuwt. Door de gangen lopen dagelijks ook duizenden toeristen en bezoekers. Woensdag werd besloten hen voorlopig te weren, maar voor politici blijft het Congres open. Een 72-jarige partijgenoot die maandag voorstelde congresleden te laten terugkeren naar hun thuisdistricten, werd binnenskamers door Pelosi teruggefloten. „Wij zijn de kapiteins van het schip. Wij vertrekken als laatste.”

Minder vergaderen

Het tekent het dilemma waarmee politieke beleidsmakers wereldwijd worden geconfronteerd. Om het virus te bestrijden en rust uit te stralen, willen ze blijven vergaderen. Maar als ook zij ziek worden, kan dit de continuïteit van het landsbestuur en de virusaanpak in gevaar brengen.

In Iran bijvoorbeeld grijpt het virus hard om zich heen onder de bestuurlijke elite. Vorige week was volgens staatsmedia al een tiende van het parlement besmet. Twee volksvertegenwoordigers, onder wie een naaste vertrouweling van opperste leider Khamenei, overleden aan Covid-19. De onderminister van Volksgezondheid, hoofd van een corona-werkgroep, gaf zwaar zwetend en kuchend een persconferentie en bleek later besmet.

Ook in Europa raakt het virus het politieke bedrijf rechtstreeks. De Britse staatssecretaris bleek besmet, wat tot onrust leidde bij haar collega in Westminster. In Spanje gingen de 52 volksvertegenwoordigers van de ultrarechtse partij Vox deze week preventief in zelfquarantaine, daags nadat een voorman besmet bleek. Het Spaanse parlement schort het werk een week op, maar blijft open, stelde de voorzitter. De leider van de rechtse PP riep Vox-collega’s op zich te laten testen. Als ze niet besmet blijken, kunnen ze weer aan de slag. „In een democratie gaat het parlement niet op slot. Democratie gaat zelfs tijdens een oorlog niet in quarantaine.”

De vraag is hoelang die ferme opstelling standhoudt. Het Europees Parlement kortte deze week zijn vierdaagse plenaire sessie in tot twee dagen. En vergaderde niet, zoals gepland, in Straatsburg, maar in Brussel, om het reizen te beperken. De Europese Raad van regeringsleiders besloot dinsdag voor het eerst om niet in persoon, maar per videoverbinding te confereren over het virus.

Trump eerst ‘niet getest’

Nog een risico, zeker in landen met een districtenstelsel, is dat volksvertegenwoordigers daar veel reizen om onder hun kiezers te komen. Vorige week al stond het Britse Lagerhuislid Carol Monaghan stil bij de vraag of zij en haar collega’s potentiële super spreaders zijn. Immers: ze zitten vier dagen per week opeengepakt in Londen, om daarna op vrijdag spreekuur te houden in hun district. Tegelijkertijd staan zij professioneel vaak in rechtstreeks contact met regeringsleiders of ministers in de hoofdstad.

Het virus komt al dicht bij de hoogste machtskringen. De echtgenote van de Canadese premier Trudeau bleek besmet, evenals een Australische minister die op bezoek in Washington ook presidentsdochter Ivanka de hand schudde.

Terwijl Trump begin deze week nog sussende woorden sprak over het virus, gingen vijf volksvertegenwoordigers in thuisquarantaine omdat ze op de conservatieve jaarbeurs CPAC een besmette man hadden ontmoet. Ook de prominente Republikeinse senator Lindsey Graham, die het virus eveneens bagatelliseerde, ging in isolatie. Net als Trump had hij in Florida zaterdag een ontmoeting met een – naar later bleek – besmet lid van de delegatie rond de Braziliaanse president Jair Bolsonaro. Die liet zich testen en zou niet besmet zijn, meldde hij vrijdag.

Lees ook: Wil het Witte Huis wel weten hoe de uitbraak verloopt?

Trump, die er geen geheim van maakt smetvrees te hebben, heeft zich niet laten testen, verklaarde zijn woordvoerder begin deze week na vragen van de pers. Dit omdat hij maar kort contact had met de besmette mensen op CPAC en zij geen symptomen vertonen. „De president blijft kerngezond.”

Vrijdag zei Trump op een persconferentie alsnog dat hij zich ‘zeer waarschijnlijk’ zal laten testen.

Correctie (15 maart 2020): In een eerdere versie van dit artikel werd per abuis naar Carol Monaghan verwezen als man, in plaats van als vrouw. Dit is nu aangepast.