Reportage

Rutte op bezoek in Gronings sloopwijk: ‘We zijn in een hel terechtgekomen’

Groningen In het aardbevingsgebied in Groningen worden dorpen en woonwijken collectief gesloopt. Bewoners worden gek van alle verschillende regelingen en loketten.

Premier Mark Rutte in de wijk Opwierde-Zuid in Appingedam. In het Groningse aardbevingsgebied worden hele wijken en dorpen gesloopt en weer ‘aardbevingsbestendig’ opgebouwd.
Premier Mark Rutte in de wijk Opwierde-Zuid in Appingedam. In het Groningse aardbevingsgebied worden hele wijken en dorpen gesloopt en weer ‘aardbevingsbestendig’ opgebouwd. Foto Kees van de Veen

„Ik kom alleen als er problemen zijn”, zegt premier Mark Rutte (VVD) woensdag tijdens een bezoek aan het door aardbevingen getroffen Appingedam. Achter hem zwaaien de graafmachines met schroot door de lucht. Er klinkt het gestamp van heiwerk en er hangt een geur van afgebrokkeld beton. Alleen de vlag van een bouwbedrijf pronkt boven het gesloopte deel van de wijk Opwierde-Zuid. „Het is hel waar we in terecht zijn gekomen. Een nachtmerrie”, zegt Rutte.

In de wijk in Appingedam worden zo’n vierhonderd woningen gesloopt, omdat ze niet veilig genoeg zijn in het geval van een zware aardbeving. Daar komen evenveel nieuwe, versterkte woningen voor in de plaats. Ondertussen wonen de bewoners in zogenaamde wisselwoningen, elders in de stad. Tegelijkertijd worden ook in het dorp Overschild, vijfhonderd inwoners, de eerste huizen gesloopt. Daar gaat het dorp bijna helemaal plat. Daarna wordt het opnieuw opgebouwd.

Overschildgaat plat

„Het gaat allemaal veel te traag”, zegt Rutte op de bouwlocatie. „Het gaat om zo’n enorm complex probleem, met zoveel huizen, logistiek, emoties en gezinnen met specifieke omstandigheden. Maar dat is geen excuus.”

Langzaam

Het versterken van woningen in Groningen gaat langzaam. Dat bleek een dag eerder tijdens een bewonersbijeenkomst, georganiseerd door de maatschappelijke organisatie het Groninger Gasberaad. Het Rijk houdt rekening met de mogelijke versterking van 26.000 panden in de provincie. Die versterkingsoperatie werd in 2016 in gang gezet, vier jaar later zijn slechts duizend panden daadwerkelijk versterkt.

De meeste bewoners zijn niet bang dat het dak instort, zei de Groningse hoogleraar sociale psychologie, Tom Postmes, tijdens die bijeenkomst. „Ze zijn vooral gefrustreerd dat ze niet weten hoe ze verder moeten met hun leven. De onbegrijpelijkheid breekt bewoners op.”

De onzekerheid en lange wachten heeft het vertrouwen van de Groningers in de overheid geen goed gedaan. „Laten we niet denken dat we hier het vertrouwen snel boven nul krijgen”, zegt Rutte. „Het heeft drie, vier jaar geduurd voor we de bestuurlijke structuur op orde hadden. Ik denk dat we het nu redelijk voor elkaar hebben. We beginnen nu.”

Veel regelingen en loketten

Maar voor elk soort huis is er wel een andere regeling, of eigen loket waar de bewoners kunnen aankloppen. De afgelopen jaren zijn twintig verschillende pilots en programma’s opgetuigd en sommige daarvan weer afgetuigd. Terwijl de Tweede Kamer al lange tijd hamert op één loket voor de bewoners, waar ze met al hun problemen en vragen terecht kunnen. Dat is er nog niet.

Met de verwarring onder bewoners wordt Rutte woensdag ook geconfronteerd. Richard Hoekstra woont recht tegenover de bouwplaats. „Vanuit mijn slaapkamer kijk ik naar die woningen die gesloopt worden, omdat ze niet veilig zijn.” Jaren geleden is een inspectie gedaan bij zijn woning, een beoordeling ervan heeft hij nog niet gezien. „Dempt de vijver voor mijn huis de aardbevingen ofzo?” vraagt hij aan Mark Rutte. „Ik ben geen deskundige, maar ik snap dat u wilt weten waar u aan toe bent”, antwoordt de premier.