Meer testen betekent meer besmette personen vinden

Testbeleid Landen gaan heel verschillend om met coronatesten. Zo zijn in Nederland tot nu toe enkele duizenden tests gedaan, in Zuid-Korea ruim 200.000.

Een patiënt in Seoul wordt per isolatiebrancard van een ambulance naar een ziekenhuis gebracht.
Een patiënt in Seoul wordt per isolatiebrancard van een ambulance naar een ziekenhuis gebracht. Foto Kim Chul-Soo/EPA

Ieder land hanteert andere criteria om te bepalen welke mensen voor een test op het coronavirus in aanmerking komen. Het Nederlandse beleid is tot nu toe vrij terughoudend: er wordt alleen getest bij mensen die de combinatie hebben van koorts en luchtwegklachten als kortademigheid, én in contact zijn geweest met een coronapatiënt of in de laatste veertien dagen in een risicogebied zijn geweest. Die risicogebieden zijn nu: China (inclusief Hongkong), Italië, Iran en Zuid-Korea.

Het Nederlandse beleid is gebaseerd op adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie, die aangeven dat mensen pas besmettelijk zijn als ze ook klachten krijgen. Het is ook nog de vraag of een test betrouwbaar kan aantonen of iemand besmet is zo lang er nog geen klachten zijn. De kans bestaat dan dat het keel- of neusslijm nog niet genoeg virus bevat om het goed te kunnen detecteren. Aan de andere kant zijn er bewijzen dat besmette personen die niet of nauwelijks klachten ervaren toch anderen kunnen infecteren.

Internationaal gezien heeft Nederland nog maar weinig coronatests uitgevoerd; tegenover tientallen tests per miljoen inwoners in Nederland staan er duizenden per miljoen in Zuid-Korea. Hieronder wordt het testbeleid in verschillende landen nader bekeken.

Met medewerking van Hanneke Chin-A-Fo, Eva Cukier, Annemarie Kas, Marc Leijendekker en Floris van Straaten.

Zuid-Korea massaal testen

Zuid-Korea was enige weken het land met de meeste bevestigde besmettingen na China, maar is inmiddels ingehaald door Italië. Na een snel groeiende uitbraak is Korea overgegaan op massaal testen. Volgens president Moon Jae-in heeft zijn land wereldwijd de grootschaligste aanpak. Er zijn tot nu toe ruim 200.000 tests afgenomen.

Koreanen mogen per auto door een drive-in, waarbij door hun open raampje keel- en neusmonsters worden afgenomen. Zuid-Korea heeft geen tekort aan tests, omdat bedrijven die in een relatief vroeg stadium op grote schaal zijn gaan produceren. Het land heeft zijn voorbereidingen voor een virusuitbraak verbeterd, nadat er in 2015 onvoldoende tests waren om patiënten te controleren op een ander coronavirus, MERS, en er onnodig doden vielen. Nu hebben biotechnologiebedrijven via een versnelde keuringsprocedure hun tests, die zijn gebaseerd op de genetische code die China beschikbaar heeft gesteld, op de markt gebracht. Zij hebben zelfs genoeg capaciteit om tests te exporteren.

De Koreaanse aanpak lijkt te werken: het dodental is tot nu toe beperkt tot ruim zestig. Dat wil niet zeggen dat de Zuid-Koreaanse respons feilloos verloopt. Inwoners klagen over een tekort aan ziekenhuisbedden.

Terug naar boven

Verenigde Staten groot tekort

Een „beschamend fiasco van nationale proporties”, zo omschrijft The New York Times het tekort aan tests in de Verenigde Staten. Volgens president Trump is er geen probleem en „krijgt iedereen die een test nodig heeft een test”. Maar de beschikbaarheid is nog altijd te laag en varieert sterk tussen staten. Het gevolg is dat medici strenger selecteren op patiënten dan goed is om de epidemie in te dammen.

Tijdschrift The Atlantic zocht uit dat er tot maandag van zo’n 4.400 personen bekend was dat zij zijn getest. Ruim 800 zijn positief bevonden. Volgens statistisch onderzoek zouden echter al duizenden Amerikanen het virus bij zich dragen. Tot nu toe wordt als een van de criteria voor een test aangehouden dat de persoon in het buitenland gereisd heeft. Een EHBO-arts in Georgia vertelde aan The Atlantic dat zieke mensen geen test krijgen zolang ze niet opgenomen hoeven te worden.

Dat deze criteria te strikt zijn, wordt wel duidelijk uit de uitbraak in een voorstad van New York, waar dinsdag scholen en gebedshuizen werden gesloten. Ruim honderd mensen in het gebied zijn besmet. De overheid gaat nu een testfaciliteit inrichten in de wijk. De Nationale Garde is ingeroepen om openbare ruimten te ontsmetten en eten bij mensen te bezorgen.

Terug naar boven

Italië ook testen zonder symptomen

Toen na de eerste besmetting van een Italiaan, bekendgemaakt op 22 februari, het aantal gemeten besmettingen in Italië razendsnel steeg, werd dat aanvankelijk toegeschreven aan het grote aantal tests: meer testen betekent meer vinden.

In januari en de eerste helft van februari werden in Italië in principe alleen mensen op het coronavirus getest die uit China kwamen of contact hadden gehad met Chinezen. Achteraf gezien zijn een aantal gecompliceerde longontstekingen in de buurt van de stad Lodi, een belangrijke eerste besmettingshaard, volgens virologen mogelijk terug te voeren op Covid-19. Na 22 februari is juist heel uitgebreid getest, ook in de hoop snel de bron van de besmetting te kunnen achterhalen, de zogeheten patiënt nul – die overigens niet is gevonden.

Een verschil met andere landen is volgens Italiaanse deskundigen dat ook mensen die geen ziekteverschijnselen vertoonden, zijn onderzocht als ze contact hadden gehad met een besmet persoon. Een aantal van hen bleek positief te zijn. Eind vorige week waren er al 36.000 tests uitgevoerd, overigens alle op indicatie van medisch personeel. Mensen kunnen zich niet op eigen houtje laten testen. Uit Lombardije kwamen dinsdag wel berichten dat door het enorme aantal patiënten niet iedereen met lichte hoestsymptomen meer getest kan worden.

Terug naar boven

Iran zorgen over testcapaciteit

De bestrijding van het coronavirus in Iran blijft moeizaam verlopen. Het officiële dodental stond woensdag op 354 en het aantal besmettingen op 9.000, maar de autoriteiten zijn karig met bijzonderheden over de toestand in het land. Het werkelijke aantal ligt volgens artsen, die anoniem willen blijven, beduidend hoger. De overheid zet medisch personeel onder druk om niet met de media te spreken. Onduidelijk is ook of Iran over voldoende testapparatuur en faciliteiten beschikt om alle besmettingsgevallen vast te stellen. De Iraanse regering is tot dusverre terughoudend geweest met het onder quarantaine stellen van besmettingshaarden. Zelfs hulp van de WHO stuit op problemen, omdat er nauwelijks meer internationale vliegverbindingen zijn met Iran, deels als gevolg van de Amerikaanse sancties en deels wegens de recente angst voor de verspreiding van het virus naar andere landen. Een lading testkits van een logistiek centrum van de WHO in de Verenigde Arabische Emiraten kon pas naar Iran worden vervoerd nadat de Emiraten hiervoor een toestel van de eigen luchtmacht ter beschikking hadden gesteld.

Terug naar boven

Indonesië rommelig testbeleid

In Indonesië loopt het aantal officiële besmettingen met het coronavirus maar heel langzaam op – het waren er woensdag 34 – en dat komt onder andere door rommelig testbeleid. Sinds de eerste gevallen zijn vastgesteld, voert de overheid wel meer tests uit, maar nog steeds relatief weinig. Woensdag stond het aantal geteste Indonesiërs op 736, het grootste deel daarvan bestaat uit crew en passagiers van twee cruiseschepen.

De overheid probeert wel contacten van besmette personen op te sporen, zoals van degenen op een feest in Jakarta die gelden als de eerste twee besmette patiënten, maar volgens het ministerie van Gezondheid is dat ‘moeilijk’.

De betrouwbaarheid van de tests staat in Indonesië ook ter discussie. In lokale media duiken verhalen op van patiënten in ziekenhuizen die mogelijk het virus hadden en zijn overleden. Ook andere landen in Zuidoost-Azië hebben vergelijkbaar testbeleid, of eigenlijk een gebrek daaraan. In de Filippijnen zijn sinds afgelopen weekend 663 mensen getest, tien van hen bleken besmet. Myanmar kreeg afgelopen weekend 3.000 tests van Singapore, dus mogelijk zal ook daar binnenkort een eerste geval bekend worden.

Terug naar boven

Rusland bureaucratische rompslomp

In Rusland staat de teller inmiddels op twintig geïnfecteerden, onder wie zeventien Russen die in Italië zijn geweest. Begin maart liet de gezondheidsdienst Rospotrebnadzor weten alle Russen met symptomen van longontsteking verplicht te gaan testen, waarbij personen boven de zestig voorrang krijgen. Het aantal infecties is opvallend laag voor een land dat een 4.000 kilometer lange (sinds eind januari gesloten) grens met China deelt en waar veel Chinese gastarbeiders werken.

In de media rezen vorige week dan ook twijfels over de kwaliteit van het Russische testsysteem, dat is ontwikkeld door het Siberische viruslaboratorium Vektor. Volgens Russische wetenschappers zijn de tests in orde. Zij klagen vooral over de bureaucratische rompslomp die de snelle ontwikkeling van meer en alternatieve coronavirustests in de weg zit.

De overheid zette voor Vektor versnelde procedures in gang, maar niet voor commerciële bedrijven. Vladimir Kolin, directeur van het Moskouse bedrijf DNA Technology, klaagde tegen de Russische zakenkrant RBC over „onbegrijpelijke bureaucratische procedures”. Volgens hem is het aantal aanvragen van buitenlandse consumenten erg hoog en zou er een tekort kunnen dreigen.

Terug naar boven

Witte vlekken

Er zijn landen en regio’s waar nog geen of maar heel weinig besmettingen zijn vastgesteld, terwijl dat gezien hun omvang en ligging niet voor de hand ligt.

Turkije bijvoorbeeld is een buurland van Iran en de luchthaven van Istanbul geldt als belangrijk knooppunt tussen Oost en West. Toch is er pas woensdag het eerste geval geconstateerd. In Turkije wordt wel getest. Het land heeft zijn eigen test ontwikkeld en exporteert die ook.

De regering van buurland Syrië houdt vol dat er daar geen gevallen zijn, maar de militaire samenwerking met Iran en de nabijheid van Libanon (41 gevallen) maken het onwaarschijnlijk dat Syrië de dans zou ontspringen.

En dan is er Afrika ten zuiden van de Sahara. Daar is het aantal bevestigde besmettingen vooralsnog beperkt tot tientallen. De meesten zijn reizigers die in Italïe of Frankrijk zijn geweest. Een deel van de verklaring voor het lage cijfer kan liggen in de beperkte testcapacititeit op het continent. Aan het begin van de virusuitbraak waren er slechts twee laboratoria die de tests konden uitvoeren, in Senegal en Zuid-Afrika. Met hulp van de WHO wordt dat uitgebreid, maar er zijn nog altijd veertien Afrikaanse landen zonder geschikte testfaciliteit.

Dit artikel is geactualiseerd op 12 maart om 11.20 uur.

Terug naar boven