Het Afghaans vredesproces in zwaar weer door ruzie tussen president en Taliban

Taliban Het vredesproces in Afghanistan hapert door ruzie tussen de Taliban en de president over een gevangenruil.

Talibanstrijders, kort na de ondertekening van het vredesakkoord.
Talibanstrijders, kort na de ondertekening van het vredesakkoord. Foto Noorullah Shirzada / AFP

Het toch al haperende Afghaanse vredesproces is woensdag in nieuwe ernstige moeilijkheden geraakt door onenigheid over een gevangenenruil. De Taliban beschuldigden de Afghaanse regering ervan de afspraken uit het opzienbarende akkoord dat zij anderhalve week geleden met de Verenigde Staten hadden bereikt met voeten te treden.

De net voor een tweede termijn ingehuldigde president Ashraf Ghani liet dinsdag uitlekken dat hij de komende paar weken 1.500 gevangen Taliban-strijders zou vrijlaten in ruil voor de vrijlating van 1.000 gevangenen door de Taliban. Afhankelijk van de opstelling van de Taliban zouden er later nog meer Taliban kunnen vrij komen, tot een maximum van 5.000. De gevangen Taliban zouden bovendien een verklaring moeten tekenen dat ze niet terugkeren naar het slagveld.

Geprikkeld wezen de Taliban dit voorstel af. „Wij hebben nooit ingestemd met de voorwaardelijke vrijlating van gevangenen”, aldus Suhail Shaheen, woordvoerder van het Talibankantoor in Doha, de hoofdstad van Qatar waar ook het vredesakkoord eind februari werd getekend.

Volgens de Taliban is er in Doha overeengekomen dat de Afghaanse regering uiterlijk 10 maart 5.000 gevangen Taliban zou vrijlaten. Die stap zou zijn bedoeld om wederzijds vertrouwen te creëren. Daarna zouden de Taliban en de Afghaanse regering verder moeten onderhandelen over een duurzame vrede in het land, dat al decennia lang door oorlog wordt geteisterd. Van besprekingen met de regering kon nu wat de Taliban betreft geen sprake meer zijn tenzij de 5.000 gevangen alsnog werden vrijgelaten.

President Ghani, wiens regering tot zijn ergernis niet mocht aanzitten bij het vredesberaad van de VS met de Taliban, had al duidelijk gemaakt dat hij aanhikte tegen de afspraak over de vrijlating van de 5.000 Taliban. Aanvankelijk zei hij openlijk dat hij daarmee niet kon instemmen.

Nog een bijkomend probleem voor Ghani is dat zijn voormalig kabinetslid Abdullah Abdullah zichzelf deze week liet uitroepen tot de nieuwe president van Afghanistan, ook al hadden officiële uitslagen aangetoond dat Ghani de winnaar van de verkiezingen was. Maar Abdullah stelt dat er is gefraudeerd en liet zich daarom maandag gelijktijdig met Ghani elders in Kabul inhuldigen.

‘Wel in gesprek’

Nog voor de Taliban het voorstel van Ghani woensdag hadden afgewezen, meldde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat de beide presidenten wel in gesprek waren over de samenstelling van een regeringsdelegatie die met de Taliban om de tafel moet gaan zitten.

Meteen na ondertekening van het akkoord bleek al hoe wankel de toestand blijft. Na een nieuwe Taliban-aanval op Afghaanse regeringseenheden in de zuidelijke provincie Helmand voerden de VS op hun beurt een bombardement uit op de Taliban.

Er is de Amerikanen echter veel aan gelegen het akkoord te laten slagen. Ze hopen na ruim achttien jaar hun troepen uit Afghanistan te kunnen terughalen. In het akkoord hebben de VS zich verplicht hun troepenmacht binnen 135 dagen te reduceren van 12.000 tot 8.600 man. Als het akkoord beklijft, zullen zelfs alle militairen van de VS en hun NAVO-bondgenoten over uiterlijk veertien maanden uit Afghanistan weg zijn. President Trump hoopt hiervan bij de Amerikaanse verkiezingen de electorale vruchten te kunnen plukken.