Opinie

De roekeloosheid van een machtige kroonprins

Olieprijs

Commentaar

Drie jaar hadden de olieproducenten Saoedi-Arabië en Rusland een afspraak: we houden de productie in toom en de prijzen op peil. Vrijdag ging dat mis. Riad wilde de productie beperken, Moskou niet. In een klassiek geval van ‘oog om oog’ pakte Riad Moskou vervolgens terug door de oliekraan open te zetten. Het aanbod steeg op een moment dat, met dank aan Covid-19, de economische activiteit toch al afnam.

De combinatie van minder vraag en het vooruitzicht op meer aanbod leidde onherroepelijk tot een lagere prijs. De prijs van olie maakte maandag de grootste daling op een dag in dertig jaar mee. De aandelenbeurzen hadden ook niet terug van de giftige cocktail Covid-19 plus olieprijsshock en sloten de dag met een verlies van 7,5 procent.

Onzekerheid over de economie zit er sinds maandag goed in. De paniek op de handelsvloeren richtte ook de schijnwerper op een andere reden voor zorg en onzekerheid: de onberekenbaarheid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. De machtige ‘MbS’ heeft al vaker bewezen een voorkeur voor drieste manoeuvres te hebben.

Bij het grote publiek is MbS vooral bekend als de man die volgens een VN-rapporteur opdracht gaf tot de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi, die in The Washington Post stukken schreef die Riad niet welgevallig waren. Khashoggi werd in het Saoedische consulaat in Istanbul opgewacht door een Saoedisch team, vermoord en in stukken gezaagd. Saoedi-Arabië ontkent de betrokkenheid van MbS, maar moest na aanhoudende internationale druk wel toegeven dat Khashoggi het consulaat niet levend had verlaten. Er werden verdachten opgepakt en ter dood veroordeeld.

De kroonprins speelt ook een belangrijke rol in de militaire interventie van Saoedi-Arabië in Jemen. MbS zou dat wel even regelen. Resultaat: een oorlog met immens humanitair leed die al vijf jaar duurt. Hij baarde ook opzien door honderden familieleden op te sluiten in het Ritz Carlton. Ze werden beschuldigd van corruptie en moesten zich vrijkopen. Én hij dwong de premier van Libanon zijn aftreden aan te kondigen door hem tijdelijk vast te zetten in Saoedi-Arabië.

Na de moord op Khashoggi hield MbS zich een tijdje op de vlakte. Dat is voorbij. Voordat hij de olieprijs eigenhandig liet kelderen, liet hij vier leden van de familie opsluiten. Waarom hij die vier als een bedreiging zag is onduidelijk; de familie is geen transparante organisatie.

Duidelijk is wel dat MbS met de prijsdaling een aanzienlijk risico neemt. Het is weliswaar verhoudingsgewijs goedkoop voor Saoedi-Arabië om olie te winnen, maar ook Riad rekent met een hoge opbrengst. Het koninkrijk gaat in zijn begroting uit van een prijs van 80 dollar per vat, maandag was dat even 36 dollar. Het land kan uiteraard interen op grote reserves, maar MbS wil ook graag de economie moderniseren en de afhankelijkheid van olie-inkomsten reduceren. Het voelt misschien goed om je tegenspeler Vladimir Poetin een hak te zetten maar ook Saoedi-Arabië zelf heeft last van een lage olieprijs – zeker op den duur.

In een land zonder checks and balances telt de persoonlijkheid van de leider zwaar. Als de leider in kwestie een 34-jarige troonpretendent is met een te groot ego en het land beschikt over grote olievoorraden, wordt die persoonlijkheid een zaak die de hele wereld aangaat. Roekeloosheid wordt dan een geopolitiek risico.