Achter de coke aan, waar de ellende is

The Cocaine Trail Zes gebruikers worden geconfronteerd met het spoor van ellende dat de cocaïnehandel trekt. Ze zien vooral de ‘war on drugs’ als probleem, niet hun gedrag.

Foto Powned

De producent zelf noemt The Cocaine Trail een „reality-docu serie”, die in zes afleveringen de impact van de cocaïnehandel op Colombia in beeld brengt. Het PowNed-programma is evenwel niet de zoveelste true crime-variant op Narcos. Noch het zoveelste NPO-vehikel om al dan niet Bekende Nederlanders de wereld over te vliegen. The Cocaine Trail is eigenlijk een consumentengids, vergelijkbaar met het EO-programmma Genaaid, waarin ‘fashionistas’ afreisden naar Azië om te zien waar hun wegwerpkleding vandaan komt.

Hoofdpersonen zijn zes Randstedelijke millennials die hun uitgaansleven weleens opluisteren met cocaïne. Achter die snuif, weten zij ook wel, gaat een wereld schuil die veel minder glamoureus is dan het imago van coke zelf. Van vervuilende laboratoria in de Amazone-jungle tot liquidaties in Amsterdam en de vele schakels daartussenin: de drug trekt een spoor van verwoesting, corruptie en geweld over de planeet. Politici en de politie in Nederland doen daarom regelmatig een moreel appèl op gebruikers: stop met snuiven, je financiert er een bloedige industrie mee.

Het programma legt zo’n oproep van minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie, CDA) voor aan de deelnemers, nog voor vertrek naar Colombia. Uit hun introducties is dan al gebleken dat cocaïnegebruik in hun omgeving compleet genormaliseerd is. Studente Sterre (26) wordt boos van Grapperhaus’ appèl en noemt die „totaal niet realistisch”. Creatief ondernemer Donny (37) stelt dat het veel schadelijkere alcohol dan ook verboden zou moeten worden. Filosofe en yogalerares Laura (29) vindt dat eerst „het taboe” van drugsgebruik af moet.

Die botsing der wereldbeelden toont in ieder geval hoe weinig effectief zo’n oproep vanuit de autoriteiten is. De gebruiker draait de schuldvraag om: er kleeft juist bloed aan mijn coke omdát die doelwit is van een uitzichtloze ‘oorlog tegen drugs’. Zonder verbod zou het een gewoon landbouwproduct als koffie of suiker zijn – even duur, alleen veel verslavender.

Kan een bezoek van deze zes gebruikers aan Colombia deze impasse tussen politiek en publiek doorbreken? De serie, waarvoor het idee werd geboren door het toenemende drugsgeweld dat uitmondde in de moord afgelopen najaar op advocaat Derk Wiersum, wordt door producent Simpel Media al verkocht aan andere landen. Er komt in ieder geval een Duitse versie en ook met andere Europese kopers is de producent in gesprek.

‘Held’ Pablo Escobar

In de eerste aflevering krijgen de deelnemers in ieder geval enkele interessante Colombianen te spreken. Zoals de nabestaanden van een in opdracht van Pablo Escobar vermoorde rechter. De groep Nederlanders, waarin de in 1993 gedode kartelbaas vlak daarvoor nog „een held” is genoemd, is zichtbaar aangedaan na deze ontmoeting. Later gaan ze mee tijdens een politie-inval in een drugspand. Het levert een treurig inkijkje op in de lokale ‘drugsoorlog’, die zich vooral richt op de armere straathandelaars, niet op de criminelen bovenin de keten.

De serie, zegt regisseur Nadia Shah, zal dieper ingaan op de aloude problemen van Colombia. Al lang voor de opkomst van coke leidden de ongelijke verdeling van landbouwgrond en strijd om bodemschatten tot politiek geweld en ruim een halve eeuw burgeroorlog. De drugshandel voedde die strijd, maar was er niet de oorzaak van. En nu er een broos vredesakkoord is en Medellín uitgegroeid is tot broedplaats voor start-ups, zagen de lokale autoriteiten in de serie een kans hun stad te promoten, zegt Shah.

Om die armoede en ongelijkheid te leren kennen, gaan de deelnemers op bezoek bij twee jongemannen die pure cocaïne versnijden tot gebruikersdoses. Een van hen legt uit dat er voor jongens als hij weinig perspectief is in de ongelijke Colombiaanse samenleving. Drugshandel lonkt als manier om toch rijk te worden. De werkelijkheid is anders want, zegt hij, „je kan maar op drie plekken eindigen: de begraafplaats, het ziekenhuis of de cel”.

Coke vergroot ongelijkheid, beaamt filmkunstenaar en deelnemer Rik (33) tijdens een voorvertoning van de serie. Maar dat ziet hij in Nederland ook. „Natuurlijk draag ik bij aan de vraag. Maar ik denk niet dat mijn dealer alleen maar is gaan dealen, omdat ik bij hem bestel. In het geval van de mocromaffia zal het toch eerder zijn geweest dat zijn sollicitatiebrieven niet beantwoord worden omdat er de verkeerde naam boven staat.”

Donny heeft bovenal een beter beeld gekregen van de vastgelopen drugsoorlog en „de belangen” die zorgen dat die toch wordt voortgezet. Volgens Donny vaart vooral de wapenindustrie wel bij het in stand houden van de ‘war on drugs’. „Als ik iets heb geleerd, is dat ik misschien hypocriet ben, maar alles wat ik daar zag ook.”

The Cocaine Trail is vanaf woensdag 11 maart zes weken te zien op NPO3.