Seksueel wangedrag van oud-premier kan Schotse nationalisten schaden

Schotland De Schotse nationalisten proberen zoveel mogelijk inclusiviteit uit te stralen. Dat oud-leider Alex Salmond verdacht wordt van seksuele wandaden, helpt niet bepaald. Hij staat terecht in Edinburgh.

Alex Salmond bij de rechtbank in Edinburgh.
Alex Salmond bij de rechtbank in Edinburgh. Foto Robert Perry / EPA

Er was een tijd dat Alex Salmond (65) opgetogen zou zijn als zijn gelaat weer eens de voorpagina’s van alle Schotse kranten sierde. Weer aandacht voor de onafhankelijkheidsbeweging, weer aandacht voor zijn nationalistische partij SNP, weer aandacht voor hemzelf.

Reuring was altijd welkom, in de wereld van Salmond. Nu zal hij daar anders over denken. In plaats van te pronken met zijn status als gevierd en gewiekst politicus, is de reputatie van Salmond besmeurd en riskeert hij een jarenlange gevangenisstraf.

In Edinburgh staat de voormalige Schotse premier (van 2007 tot 2014), en een drijvende kracht achter het onafhankelijkheidsreferendum van 2014, terecht. Hij wordt verdacht van veertien seksuele misdrijven, inclusief meerdere gevallen van aanranding en een poging tot verkrachting.

Het proces ving maandag aan en tot nu toe hoort de jury de verklaringen van vrouwen aan die Salmond beschuldigen. Hun identiteit wordt geheim gehouden en de zittingen zijn besloten. Alleen een beperkt aantal journalisten mag aanwezig zijn.

‘Getuige H.’, zoals ze genoemd wordt, vertelde vanachter een kamerscherm hoe Salmond haar in juni 2014 poogde te verkrachten op Bute House, de ambtswoning van de Schotse premier. De vrouw, indertijd een medewerker van de deelregering, was in de drukke maanden in aanloop naar het onafhankelijkheidsreferendum ’s avonds aanwezig op Bute House, de ambtswoning van de premier.

‘Aangerand na drankspelletje’

Zij zegt dat Salmond dronken was en haar aanrandde na een drankspelletje. Zij zegt dat zij naar een badkamer vluchtte en dat Salmond met haar probeerde te praten. Toen ze uit de badkamer kwam, rukte hij haar kleren uit en pinde haar vast met zijn arm op een bed en probeerde bovenop haar te klimmen, zegt de vrouw. „Het voelde alsof er op mij gejaagd werd”, zei de vrouw in de rechtszaal volgens de Britse pers. „Ik zei voortdurend tegen hem dat hij moest stoppen.”

De vrouw verklaarde flashbacks te hebben gekregen als gevolg van de #metoo-beweging en de zaak rond de inmiddels veroordeelde filmproducent Harvey Weinstein. Toen is ze uiteindelijk naar de politie gestapt.

De verdediging probeert twijfel te zaaien over de betrouwbaarheid van ‘Getuige H.’ door er een punt van te maken dat zij geen specifieke datum kon noemen van de poging tot verkrachting. Ook bij de andere verdenkingen zou de oud-premier zich hebben misdragen op Bute House of andere plekken als Stirling Castle. Salmond ontkent alles.

De zaak doet de Schotse politiek op haar grondvesten schudden. De Schotse nationalisten presenteren zich graag als een zo inclusief mogelijke nationalistische beweging. Iedereen is welkom, in Schotland en bij de partij, is een kernboodschap van Nicola Sturgeon, de opvolger van Salmond. De zittingen zullen indirect ook inzicht bieden in de gang van zaken in de top van de partij.

Na het verlies in het onafhankelijkheidsreferendum trad Salmond af, waarmee zijn invloed afnam. Vanaf november 2017 presenteerde Salmond een talkshow die hij naar zichzelf had genoemd en geproduceerd werd door een bedrijf waar hij deels eigenaar van was. Het programma werd uitgezonden door RT UK, de Britse tak van de Russische omroep.

Het wereldje in Edinburgh is overzichtelijk en iedereen kent iedereen. Salmond was als partijleider van de nationalisten een mentor van Sturgeon en werkte nauw samen met haar echtgenoot. Er bestaat een gerede kans dat tijdens de zittingen duidelijk zal worden wie wat vermoedde en op welk moment. Keken Schotse politieke kopstukken bewust weg? Waren er aanwijzingen dat Salmond zich als een seksueel roofdier gedroeg? Werden die genegeerd?

Het is aan een jury van vijftien Schotten om de zaak aan te horen en tot een oordeel te komen: schuldig, onschuldig of niet-bewezen. Die laatste optie is een uniek onderdeel van de Schotse rechtspraak die afwijkt van de geldende wetgeving in Engeland en Wales.

Lees ook: ‘Johnson zal zwichten voor de Schotten’

Maar het proces tegen Salmond kan ook politieke gevolgen hebben. Sturgeon en de huidige generatie nationalisten willen dit jaar een nieuw referendum over onafhankelijkheid afdwingen, al gaat Londen daar uiteindelijk over.

Om kans te maken op een niet te negeren meerderheid van de bevolking moeten de nationalisten overtuigen als serieuze en onberispelijke bestuurderspartij, die zaken anders aanpakt dan de Conservatieven van Boris Johnson in Londen. De gedragingen van Salmond, hun voormalige boegbeeld, kunnen dat imago grote schade berokkenen.