‘Oma en Chris & de rode auto’ is de liefste film van het jaar

Zap Heeft u weleens een hulpbehoevende bejaarde op een reisje naar Luxemburg getrakteerd, net als Chris zijn oma Hildegard meenam?

Chris kijkt toe als zijn 94-jarige oma Hildegard een eitje eet in 'Oma en Chris & de rode auto'.
Chris kijkt toe als zijn 94-jarige oma Hildegard een eitje eet in 'Oma en Chris & de rode auto'. Foto BNNVARA

Over de liefste film van het jaar hoeven we voorlopig niet in meer debat – die is gisteren uitgezonden door BNNVARA op NPO2: Oma en Chris & de rode auto. De dertiger Chris is als kind gediagnosticeerd met autisme, legt regisseur Ingrid Kamerling uit, „maar hij is het daar niet mee eens”. Hij woont in een woongroep, maar zorgt ook drie dagen per week voor zijn 94-jarige oma Hildegard. Bovendien besluit hij om samen met haar vier dagen met vakantie te gaan naar Luxemburg in de rode Opel die nog van zijn overleden opa is geweest.

Over hun belevenissen op vakantie gaat Oma en Chris & de rode auto – al is belevenissen een te groot woord voor deze wonderlijke reis. We zien hoe Chris zijn oma helpt om zich op de voorstoel van de auto te wurmen: „Nu je linkervoet naar binnen. Ga zitten. Niet bang zijn.” Daarna propt hij vloekend de ingeklapte rollator op de achterbank, grapt dat Luxemburg „steeds rechtdoor” is en rijdt weg.

In Luxemburg logeren ze in een karakterloos appartementje in weinig opmerkelijk heuvelland. Op de verhuurster lijken de jaren ook al enigszins vat te hebben gekregen. Terwijl Chris wil weten waar de woonkamer is, wijst zij hem de keuken en de badkamer. Uiteindelijk gaat de uitgeputte Hildegard in de gang op haar rollator zitten uitpuffen.

Als ze haar slaapkamer eenmaal heeft bereikt, wordt ze door haar kleinzoon op het bed getild en toegedekt. Hij heeft nog een extra kussentje voor onder haar hoofd. Terwijl oma slaapt, monteert hij een verhoger op de toiletpot. Hij heeft een half kratje bier meegenomen uit Nederland.

In Hildegards leven gaat niets meer vanzelf en zijn uitsluitend nog kleine stapjes denkbaar. Elke handeling betekent een nieuw project: opstaan, lopen, zitten, naar bed of naar de wc gaan. Chris wekt, tilt, duwt, trekt, ondersteunt, stuurt. „Probeer een grote boodschap te doen.” Meestal is de kleinzoon aardig, maar niet altijd. „Hou je bakkes”, gromt hij een keer als hij alleen op de gang is.

Daar tegenover staan zijn zachte blikken als oma zich ’s ochtends verlustigt aan haar ontbijt: een croissantje, sap, worst en een eitje. „Mag ik dat meteen opeten?” Hildegard geniet. Niet met volle teugen, want daar is ze te oud voor, maar met kleine beetjes.

Gezond blijven, hè?

Aan het dagprogramma in het Müllerthal is niets groots of meeslepend. Chris en Hildegard zitten samen op lege terrassen, waar zij zich beklaagt over zijn sigarettenrook. Ze bewonderen een uitzicht dat welbeschouwd niet zo bijzonder is en prijzen de lokale likeur. Op de voorbank van de auto eten ze een aardbeientaartje. In het donker kijken ze samen vanuit die auto naar de maan. Oma en Chris & de rode auto toont de ongrijpbare schoonheid van het leven zelf – die je pas ziet als alle franje is weggeknipt.

Tussen de beelden van de vakantie door heeft Kamerling oude videobeelden uit de familieverzameling gemonteerd, die soms raken aan Chris’ betwiste autisme én aan zijn fascinatie voor lampen en licht. Maar uitgelegd wordt er verder niets. Er is ook geen informatie over mantelzorg, er worden geen anekdotes verteld.

Aan het eind van de film zien we Hildegard kort voor haar overlijden ziek in bed liggen. Chris kust haar, zegt nog maar eens dat ze zo’n bijzondere oma is en verzekert haar dat hij die avond om acht uur weer terug zal zijn. „Gezond blijven, hè?”, maant hij haar ten afscheid.

Stilzwijgend stelt deze film de kijkers intussen een eenvoudige vraag: heeft u weleens een hulpbehoevende bejaarde op een vierdaags reisje naar Luxemburg getrakteerd? Waarom eigenlijk niet?

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.