Luchtvaartmaatschappijen lijden onder thuisblijvende passagiers

Coronavirus De coronacrisis slaat hard toe in de luchtvaartsector. De verplichting om door te vliegen met vrijwel lege vliegtuigen is bijna voorbij.

Desinfectie van een vliegtuig van Vietnam Airlines in Hanoi, Vietnam.
Desinfectie van een vliegtuig van Vietnam Airlines in Hanoi, Vietnam. EPA / Luong Thai Linh

De Europese Commissie geeft deze dinsdag waarschijnlijk toestemming voor een tijdelijke aanpassing van de zogenoemde slotregels op Europese luchthavens. Dat zeggen bronnen rond de Europese Commissie in Brussel. Luchtvaartmaatschappijen hoeven dan niet langer vluchten uit te voeren met slecht gevulde vliegtuigen. De luchtvaartsector vraagt sinds 2 maart om opschorting van de regels.

Wereldwijd wordt de luchtvaart hard geraakt door de coronacrisis. De vraag is ingestort, maatschappijen schrappen duizenden vluchten. Financieel zwakke maatschappijen zullen failliet gaan, in navolging van de Britse budgetmaatschappij Flybe. De topman van Korean Air, waar 100 van de 145 vliegtuigen aan de grond staan, waarschuwde het personeel maandag dat het bedrijf mogelijk ten onder gaat. In Europa is Norwegian Air het meest kwetsbaar.

IATA, de koepelorganisatie van luchtvaartmaatschappijen, verwacht voor 2020 een wereldwijd verlies van 63 miljard dollar bij een beperkte verspreiding van het virus, en 113 miljard dollar verlies bij een uitgebreide verspreiding. De daling van de olieprijs biedt enig soelaas, maar maatschappijen kopen hun brandstof goeddeels tegen vooraf vastgestelde prijzen.

Use it or lose it

In deze fase van de overlevingsstrijd speelt wetgeving rond slots, tijdvakken om te kunnen starten of landen, een belangrijke rol. Op 200 luchthavens (waar 43 procent van alle passagiers vertrekt) wordt een beperkt aantal slots door een onafhankelijke coördinator verdeeld. Voor deze slots geldt use it or lose it: maatschappijen moeten 80 procent van de aangevraagde slots in een winter- of zomerseizoen gebruiken om ze te behouden voor het volgende seizoen.

De maatschappijen, ook KLM, willen dat de 80/20-regel wordt opgeschort voor het zomerseizoen, 29 maart tot en met 24 oktober. Dan kunnen ze vluchten schrappen zonder slots in de zomer van 2021 kwijt te raken. Foto’s van lege cabines op sociale media zorgen voor veel verbazing en verontwaardiging, ook vanwege de klimaatschade. Nu geldt alleen een ontheffing voor China en Hongkong, tot eind april.

In antwoord op vragen van de vier coalitiepartijen meldde minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) vrijdag dat zij de Europese Commissie om opschorting van de slotregels heeft gevraagd.

Ook de Europese slotcoördinatoren vroegen maandag om aanpassing. Dat de Europese Commissie ruim een week nodig heeft voor het besluit, vindt slotcoördinator Hugo Thomassen niet vreemd. „De slotverordening zorgt voor stabiliteit, afwijken daarvan vraagt om een zorgvuldige afweging. Ze willen precies weten wat de gevolgen van de crisis zijn voor de sector, en van de regels voor het klimaat.” Ook met alle vluchten die nu worden geschrapt halen maatschappijen dit winterseizoen nog wel de 80 procent, zegt Thomassen.

De volgende stap is staatssteun. Lufthansa, waar het aantal vluchten is gehalveerd, wil de Duitse regering om financiële steun vragen bij het invoeren van arbeidstijdverkorting.