Duits energiebedrijf wil CO2-neutraal worden maar opent toch kolencentrale

Energie Het Duitse Uniper, eigenaar van een van de vier Nederlandse kolencentrales, wil een ‘klimaatvriendelijkere’ koers varen. Tegelijkertijd opent het een omstreden kolencentrale in het Ruhrgebied. „Misschien gaan we CO2 afvangen”, zegt de topman..

De kolencentrale van Uniper op de Tweede Maasvlakte in Rotterdam.
De kolencentrale van Uniper op de Tweede Maasvlakte in Rotterdam. Foto Harold Versteeg/Hollandse Hoogte

De persconferentie in Düsseldorf besloot met beelden van een kudde herten in een ruig natuurlandschap, en een jong meisje dat zei te hopen dat er genoeg dieren overblijven om naar te kijken. Het Duitse Uniper, eigenaar van een van de vier Nederlandse kolencentrales, maakte dinsdag bekend een „klimaatvriendelijkere” koers te gaan varen. Het wil in 2035 ‘netto CO2-neutraal’ zijn voor zijn Europese centrales. Dat weerhoudt het bedrijf er echter niet van de opening van een omstreden nieuwe kolencentrale in Duitsland door te zetten. Ook de Nederlandse kolencentrale op de Maasvlakte blijft in Unipers plannen open.

Uniper presenteerde dinsdag zijn eerste jaarcijfers sinds het Finse energiebedrijf Fortum in oktober een meerderheidsaandeel in het bedrijf verwierf. De afronding van dat overnameproces loopt nog. Topman Andreas Schierenbeck van Uniper noemde 2019 een „succesvol jaar”. De operationele inkomsten waren met 863 miljoen euro bijna gelijk aan die van 2018. Het Duitse bedrijf overtrof daarmee zijn eigen financiële doelstelling. De omzet bedroeg 66 miljard euro.

‘Nieuwe fase’ voor CO2-uitstoot

Schierenbeck, die in juni aantrad als topman van het energiebedrijf, zei dinsdag in Düsseldorf dat Uniper een „nieuwe fase” ingaat. Het bedrijf maakte bekend dat het in 2035 voor Europa streeft naar een CO2-vrije elektriciteitsproductie. Het gaat daarin de komende drie jaar in totaal 1,2 miljard euro investeren. Dat betekent echter geenszins dat het bedrijf volledig klimaatneutraal wordt. Het doel geldt niet voor Unipers grote handelstak voor stroom en gas, en ook niet voor de Russische centrales – in Siberië is het juist een grote kolencentrale aan het renoveren. „Het gaat er ten eerste om geld te verdienen, maar we willen ook onze CO2-voetafdruk verminderen”, schetste Schierenbeck dinsdag de prioriteiten op het hoofdkantoor .

Die klimaatdoelen weerhouden Uniper er evenmin van om zijn nieuwe kolencentrale Datteln 4, in het Ruhrgebied, deze zomer toch te openen.

Lees ook: Hoe het kon dat Nederland nog zo lang kolencentrales bleef bouwen

Verzet van klimaatactivisten

De aanstaande inbedrijfstelling stuit op veel weerstand in Duitsland. Vorige maand nog dumpten klimaatactivisten een ton steenkool voor de centrale: het gewicht aan kolen dat er in tien seconden verbrand wordt. Zelfs Volkswagen-topman Herbert Diess, die zelf vervolgd wordt vanwege het dieselschandaal, klaagde dat Datteln 4 bijdraagt aan de uitstoot van elektrische auto’s.

In het gedetailleerde kabinetsplan voor de Duitse ‘Kohleausstieg’ dat in januari werd gepubliceerd staat dat de laatste kolencentrales sluiten in 2038, en dat tussentijds nog bezien wordt of het sneller kan. De Duitse kolencommissie had geadviseerd om Datteln 4 niet te openen, maar Uniper sloot een niet-bindend compromis met de overheid nadat het bedrijf met schadeclaims had gedreigd als de centrale niet geopend mocht worden. Uniper zou 1,5 miljard euro aan compensatiegelden vragen, een bedrag dat het bedrijf niet wilde bevestigen.

De moderne kolencentrale in Datteln, die al twaalf jaar in aanbouw is en nu proefdraait, zal met de huidige afspraken tot 2038 in bedrijf blijven. Tot 2025 schakelt Uniper in ruil zijn vier oudere Duitse kolencentrales af – om die waarschijnlijk te vervangen door gascentrales. Een vijfde oudere centrale werd recent verkocht aan een dochter van het Tsjechische EPH.

Een dergelijke deal sloot vorig jaar in Nederland ook het Franse Engie, dat zijn kolencentrale op de Maasvlakte en drie oudere Duitse kolencentrales verkocht aan het Amerikaanse Riverstone.

Strategie Finse aandeelhouder

Unipers nieuwe meerderheidsaandeelhouder Fortum, dat zelf voor 51 procent in handen is van de Finse staat, is juist een overwegend niet-fossiel bedrijf dat naast waterkracht- en kerncentrales ook wind- en zonneparken bezit. Uniper, met relatief veel fossiele centrales, is juist daarom voor het Finse bedrijf een aanvulling, schreef Fortum in oktober in een persbericht. Fortum wil zelf „de transitie naar schone energie leiden”, maar voor haar klanten ook stabiele en goedkope stroom leveren. „Daar komt Uniper in beeld, want we kunnen niet fast forward naar de toekomst.”

Om Unipers CO2-voetafdruk te verkleinen, wil het vooral gascentrales bouwen en stroomcontracten sluiten met andermans zonne- en windparken. „Het ligt niet voor de hand dat we die zelf gaan exploiteren”, zei Schierenbeck. „Anderen zitten al veel langer in die markt.” Wat het bedrijf gaat doen om over vijftien netto CO2-neutraal te produceren in Europa, weet het nog niet. „Misschien gaan we CO2-afvangen, of anders bomen planten.”

Schierenbecks voorganger Klaus Schäfer en de toenmalig financieel directeur Christopher Delbrück hadden zich twee jaar lang verzet tegen de overname door het Finse energiebedrijf, dat echter gaandeweg steeds meer aandelen in handen kreeg. Delbrück gaf dat vorig jaar ook als reden voor zijn vertrek, Schäfer weet zijn aftreden aan ziekte.

Aanvullingen 10 maart 17:30 uur: Het artikel is nog aangevuld met cijfers over omzet en investeringen. De spelling van het Ruhrgebied is aangepast.