Beurzen diep in rood door corona en olie

Wereldwijde malaise Aandelenkoersen moesten maandag ver terug op één van de slechtste dagen sinds de financiële crisis van 2008. De rente op staatsleningen bereikte een recordlaagte.

Handelaren maandag op beurzen van New York, Mumbai en Frankfurt.
Handelaren maandag op beurzen van New York, Mumbai en Frankfurt. Foto’s AFP, Reuters

De internationale financiële markten hebben maandag een van de slechtste dagen meegemaakt sinds de Lehman-crisis van 2008. De aandelenkoersen gingen overal hard onderuit, de prijs van ruwe olie kelderde met een vijfde en beleggers zochten hun heil in staatsleningen van als veilig bestempelde landen.

Vrees voor de economische gevolgen van het corona-virus overheerst al twee weken op de beurzen. Maandag waren het dalende olieprijzen die de aandelenkoersen naar beneden trokken. Directe aanleiding was een mislukt overleg van de olieproducerende landen, die verenigd zijn in OPEC. Saoedi-Arabië pleitte voor productiebeperkingen om de al sterk gedaalde olieprijs te stutten. Rusland, formeel geen lid van OPEC maar wel aanwezig, ging daarmee niet akkoord. Daarop besloten de Saoediërs de productie op te voeren en kortingen te gaan geven aan hun belangrijkste afnemers. Het resultaat was maandag een kelderende olieprijs, waarvan de val de grootste was sinds de eerste Golfoorlog van 1991. Brent-olie eindigde 20 procent lager op iets meer dan 36 dollar per vat.

Een extra tegenvaller voor de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman was dat oliemaatschhapij Saudi Aramco daalde met 18 procent to 27,10 rial, vér onder de introductiekoers van 32 rial in het afgelopen najaar.

Slecht begin in Azië

Aziatische beurzen begonnen de dag al slecht, met een verlies van 5,1 procent voor de Japanse Nikkei-index, 4,2 procent in Hongkong en tussen de 3 procent en 4 procent voor de verschillende Chinese beurzen in Shenzen en Shanghai.

Bij opening van Europa bleek de schade veel groter. De hele dag stonden de Europese beurzen op zwaar verlies, leken wat te herstellen in de loop van de middag, maar zakten tegen het eind van de handel weer ver weg. De AEX-index sloot 7,6 procent lager op 499,66 punten, na zelfs even op 485 punten te hebben gestaan. De Duitse DAX-index sloot 8 procent lager, de France CAC 8,4 procent.

Drama in Milaan

De beurs van Milaan verloor zelfs 11,2 procent – een negende van zijn waarde in één dag. Daarmee werd de Europese aandelenmarkt officieel een bear market. Zo noemen beleggers een aandelenmarkt die meer dan 20 procent onder zijn recente piek noteert. Voor de AEX was dat 631,15 punten.

De termijnhandel in de Amerikaanse S&P 500-index bewoog zich de hele dag al op een koers tussen de -4 procent en -5 procent. Wall opende ’s middags dan ook fors lager en sloot ’s avonds met fors verlies. De S&P 500-index eindigde 7,60 procent lager en het Dow Jones-gemiddelde gaf 7,79 procent prijs.

Bijna enkel verliezers op Damrak

In Amsterdam waren, net als in de rest van Europa, met name aandelen van banken en verzekeraars uit de gratie. ING daalde met ruim 14 procent, ABN Amro met 15 procent en verzekeraar Aegon met bijna 17 procent. Oliemaatschappij Shell kelderde met 17,5 procent en staalbedrijf ArcelorMittal eveneens.

Het Damrak kende van de hoofdfondsen slechts één die in het groen eindigde: Vopak, dat juist zou profiteren van goedkopere olie. Van de midkap-fondsen moesten de olie-servicebedrijven SBM Offshore (-18,4 procent) en Fugro (-26,2 procent) ver terug.

De grote winnaar van het Damrak was beurshandelsbedrijf FlowTraders dat profiteert van de hoge handelsvolumes op de beurs. De nervositeit op de beurzen, afgelezen aan de VIX-volatiliteitsindex van de beurs van Chicago, schoot naar een tussentijdse waarde van 62, die sinds de Lehman-crisis niet werd vertoond. Hij eindigde meer dan een vijfde hoger dan vrijdag, op een waarde van 52.

Vlucht in staatsleningen

Beleggers vluchtten in staatsleningen van als veilig bestempelde landen. De koers van de Nederlandse tienjarige staatsleningen steeg daardoor zo fors dat de effectieve rente (die omgekeerd aan de koers beweegt) zakte tot de recordlaagte van -0,64 procent. De Duitse tienjarige lening had een effectieve rente van -0,86 procent. Ook de rente op de Amerikaanse tienjarige staatslening bereikte kortstondig een nooit vertoonde laagte: 0,4 procent.

Roep om meer renteverlagingen

Beleggers liepen daarmee ook vooruit op verlagingen van de geldmarktrente door de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Die verlaagde vorige week dinsdag al de rente bij verrassing met een half procentpunt van tussen 1,5 en 1,75 procent naar tussen 1 en 1,25 procent.

Investeerders waren destijds niet onder de indruk en speculeerden meteen op de volgende rentestappen. De Federal Reserve kreeg daarop kritiek dat zij de schaarse munitie die zij over had om een crisis te bestrijden had verschoten. De lagere Amerikaanse rente deed zich wel gelden op de valutamarkt. Daar daalde de dollar tot 1,1466 dollar per euro. Dat is de zwakste dollarkoers in een jaar tijd. Beleggers keken uit naar de komende vergadering van de Europese Centrale Bank (ECB) op donderdag.