Turkije en EU willen pact redden

Turkije-deal De Europese Unie en Turkije hebben afgesproken dat hun onenigheid over migratie-afspraken de komende dagen van tafel moet.

Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel (r) president Erdogan.
Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel (r) president Erdogan. Foto John Thys

De Europese Unie en Turkije zullen de komende dagen proberen de politieke en technische meningsverschillen over samenwerking bij migratie, vastgelegd in de zogenoemde Turkije-deal, uit de weg te ruimen.

Dat maakten de voorzitters van de Europese Raad en de Europese Commissie maandagavond bekend, na een bezoek van de Turkse president Erdogan aan Brussel.

Erdogan herhaalde eerder maandag dat hij concrete steun wil zien van de EU en de NAVO bij de strijd in Syrië én bij de opvang van vluchtelingen. De Europeanen maakten op hun beurt duidelijk dat ze niet gediend zijn van chantage, maar dat ze ook uit zijn op een betere relatie.

Twee weken geleden zette Erdogan de band met zijn Europese bondgenoten onder hoge druk met de mededeling dat Turkije migranten die wilden doorreizen naar de EU niets in de weg zou leggen. Duizenden migranten trokken daarop naar de Turks-Griekse grens, waar ze door Griekse grenswachten met traangas en rubberkogels werden tegengehouden. Veel Europese politici zagen Erdogans manoeuvre als chantage en het ontoelaatbaar sollen met migranten.

Erdogan dwong zo wel aandacht af voor de grieven die hij al langer heeft over de migratieafspraken uit 2016. Toen werd overeengekomen dat Turkije vluchtelingen zal opvangen in ruil voor financiële steun van de EU. Ook werd afgesproken dat de EU vluchtelingen zou overnemen. Daarnaast zou overlegd worden over nieuwe visumafspraken en uitbreiding van de douane-unie.

Turkije vindt dat het geld, 6 miljard euro, te traag wordt uitgekeerd en het steekt dat de middelen niet direct naar de Turkse overheid gaan maar naar ngo’s die in Turkije actief zijn. En de afspraken die destijds zijn gemaakt over de toekomstige relatie tussen de EU en Turkije zijn niet nagekomen. De EU erkent dat laatste, maar onderstreept dat het de financiële verplichtingen wel nakomt. Een werkgroep onder leiding van de EU-buitenlandchef en de Turkse minister van Buitenlandse Zaken moet nu pogen tot een vergelijk te komen.

‘Positieve manier’

Erdogans bezoek van maandag moest voor de Europeanen het begin worden van een nieuwe dialoog. „We moeten uit zien te vinden hoe we op een positievere manier voorwaarts kunnen”, zei de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen voorafgaand aan de ontmoeting. „Het is belangrijk om een eerlijke en open dialoog te hebben”, zei raadsvoorzitter Charles Michel. „Ik vertrouw erop dat een weg voorwaarts gevonden kan worden”, zei de secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg.

Na een gesprek met Stoltenberg, maandagmiddag, onderstreepte Erdogan dat de grens tussen Turkije en Syrië ook de zuidoostgrens van het NAVO-bondgenootschap is. Geen enkel land heeft meer gedaan in strijd tegen Assad dan Turkije, geen enkel land heeft meer vluchtelingen opgevangen, zei hij. Turkije verwacht in ruil daarvoor steun en solidariteit van bondgenoten. „De NAVO bevindt zich in een kritieke periode en zou solidariteit moeten tonen”, aldus Erdogan.

Lees ook: ‘Ik heb de laatste acht dagen amper geslapen. Ik waak over mijn kinderen. Ben zo bang’

Eind februari kwamen bij een luchtaanval 36 Turkse militairen om in het noordwesten van Syrië. Turkije steunt daar rebellen in de strijd tegen het regime van Assad. Turkije riep daarop de NAVO in spoedberaad bijeen om steun af te dwingen. Stoltenberg zei maandag dat de NAVO Turkije al helpt door met schepen en vliegtuigen aanwezig te zijn en dat men ook met luchtafweersystemen wil helpen. Hij onderstreepte dat de NAVO miljarden heeft geïnvesteerd in militaire infrastructuur in Turkije.

„Deze crisis is veroorzaakt door Syrië, heeft zowel veiligheids- als humanitaire aspecten en is een bedreiging voor onze regio en zelfs heel Europa”, zei Erdogan. „Geen enkel Europees land heeft de luxe om onverschillig te zijn.”