Reportage

Stikstoffabriek Zuidbroek: oplossing voor gaswinning, probleem voor woongenot

Einde gaswinning Maandag begon de bouw van een stikstoffabriek in Zuidbroek, waardoor de Groningse gaswinning over twee jaar kan stoppen.

Startsein voor bouw van stikstofmenginstallatie bij Zuidbroek (Groningen) maandag. Derde van rechts minister Wiebes.
Startsein voor bouw van stikstofmenginstallatie bij Zuidbroek (Groningen) maandag. Derde van rechts minister Wiebes. Foto Kees van de Veen

De „historische dagen” stapelen zich op in Groningen. Eerst met de aankondiging van de sluiting van gaskraan in 2018. Daarna met de eerste sloop van een gaslocatie in Ten Post eind vorig jaar. En maandag was het weer raak met de start van de bouw van de stikstoffabriek in Oost-Groningen. De ceo van de GasUnie, Han Fennema, sprak op een bouwterrein in Zuidbroek van wederom „een historische dag”.

Maandag is het startsein gegeven voor de bouw van de stikstoffabriek in Zuidbroek. Vanaf 2022 moet de fabriek ervoor zorgen dat de Groningse gaswinning naar nul kan. „Zuidbroek aan, betekent Groningenveld uit”, citeerde de aanwezige minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) het Dagblad van het Noorden.

Bijmenging van buitenlands gas

Het klinkt vandaag de dag wat contradictoir, gaf Fennema maandag toe. Maar het veelbesproken en beruchte stikstof biedt in Groningen een oplossing. Dankzij de bijmenging van stikstof kan geïmporteerd buitenlands gas, hoogcalorisch gas, omgezet worden in het Groningse laagcalorisch gas. En die stikstof wordt door de fabriek, die een half miljard euro kost, gewoon uit de lucht gehaald.

Lees ook: Windmolens? ‘Dit is onze Brexit’

Nu zijn nog 15 miljoen huishoudens aangesloten op het Groningse gas. Zeven miljoen huishoudens in Nederland en de rest in Frankrijk, België en Duitsland. En die huishoudens, maar ook bedrijven en de zware industrie kunnen niet zomaar overstappen op ander gas. Alleen Gronings gas is geschikt voor ons gasnet en kan gebruikt worden voor onze verwarming, douche en kookpitten. Naar verwachting is er tot 2030 40 tot 45 miljard kubieke meter Gronings gas nodig, zegt een woordvoerder van de Gasunie. Pas in de jaren daarna zal de vraag afnemen dankzij verduurzamingsmaatregelen.

‘De veiligheidsbelofte leveren’

Dat omzetten van gassen gebeurt al in de Wieringermeer, Ommen en Pernis, waar stikstoffabrieken staan. Maar die produceren nog niet genoeg om de gehele Groningse gaswinning te kunnen dekken.

Dit jaar wordt nog tien miljard kubieke meter aardgas gewonnen in Groningen, Wiebes wil dat het bij normale omstandigheden in 2022 uitkomt op nul. Tot nu toe heeft Nederland voor meer dan 400 miljard euro aan gas uit de Groningse bodem gehaald. Er blijft voor 70 miljard euro gas in de grond zitten.

De installatie in Zuidbroek is over twee jaar goed voor jaarlijks zeven miljard kubieke meter omgezet gas. Dat betekent dat de stikstofinstallaties dan genoeg produceren om een einde te maken aan de gaswinning in Groningen. „Het belangrijkste is dat we de oorzaken van de bevingen wegnemen en daarvoor is het belangrijk dat de gaswinning zo snel mogelijk naar nul gaat”, zei Wiebes na afloop. „En daarmee kunnen we de veiligheidsbelofte voor de Groningers nu leveren.”

Alleen had de stikstoffabriek er al kunnen staan. Wiebes’ voorganger, voormalig minister Kamp (Economische Zaken, VVD) besloot in 2016 af te zien van de fabriek, vanwege de kosten: 500 miljoen euro. Wiebes nu: „Terugkijken heeft weinig zin. Regering en parlement hebben daar in het verleden andere ideeën over gehad.”

Klaar is het in 2022 nog niet voor Wiebes: „De grond staat dan nog niet stil en bevingen zijn dan niet uitgesloten.”

Negatief woongenot

Niet iedereen was in een jubelstemming maandag. Een kritische noot kwam van de burgemeester van Midden-Groningen, Adriaan Hoogendoorn (ChristenUnie). Zijn gemeente ligt midden in het gaswinningsgebied, maar het gebied draagt „wel een heel fors deel van de energietransitie”.

Lees ook: Na 2022 is er geen ‘duivels dilemma’ meer voor Wiebes

Rondom de stikstoffabriek komen grootschalige zonneparken en een windmolenpark met 35 windmolens, die een tiphoogte hebben van bijna tweehonderd meter. En ook de stikstoffabriek steekt boven het uitgestrekte platte landschap uit. „Het gaat ten koste van de vergezichten in het landschap en het woongenot wordt negatief beïnvloed”, zei Hoogendoorn. Hij waarschuwt voor het draagvlak, dat er alleen is „als de bewoners gehoord worden”.

Net als de minister en de andere bestuurders, hees burgemeester Hoogendoorn zich na zijn gesproken woorden in een fluorescerende veiligheidsjas, met werkschoenen, veiligheidshelm én bril. Samen metselden ze bakstenen muurtje: het symbolische startschot van de bouw. De omstanders keken ernaar in hun gewone kleren. Blijkbaar golden de strikte veiligheidsmaatregelen niet voor iedereen.