Reportage

PvdA-leden willen meer linkse samenwerking, maar hoe?

Linkse samenwerking PvdA-leden stemden op het partijcongres in met méér linkse samenwerking. „Je moet eerst een beetje aan elkaar snuffelen.”

Partijvoorzitter Nelleke Vedelaar en politiek leider Lodewijk Asscher tijdens het jaarlijkse partijcongres van de PvdA.
Partijvoorzitter Nelleke Vedelaar en politiek leider Lodewijk Asscher tijdens het jaarlijkse partijcongres van de PvdA. Foto Koen van Weel/ANP

PvdA-lid Niesco Dubbelboer heeft nét het woord „fusie” uitgesproken als iemand achter in de Nieuwegeinse congreszaal waar de sociaal-democraten bijeen zijn hard „boe!” roept. Wanneer Dubbelboer een paar seconden later zijn partijgenoten nog eens oproept om vóór een fusie met GroenLinks te stemmen, klinkt het achter in de zaal opnieuw: „Boe!”.

De meerderheid van de ruim duizend PvdA-leden die naar het partijcongres zijn gekomen roept het niet uit, maar vindt hetzelfde. Een motie die het partijbestuur oproept om voor de Tweede Kamerverkiezingen van volgend jaar maart één kandidatenlijst en één programma met GroenLinks op te stellen, wordt door 60 procent afgewezen.

Maar samenwerken met linkse partijen willen de leden wél. Bijna 90 procent stemt vóór een motie die het partijbestuur oproept om zich „in te spannen voor een gezamenlijk strijdplan voor linkse samenwerking”. Wanneer de uitslag op de grote schermen getoond wordt, klinkt er luid applaus en gejoel.

Samenwerking onderzoeken

Onduidelijk is nog hoe die samenwerking er precies uit moet zien. In de oorspronkelijke tekst van de motie werd het partijbestuur opgeroepen om zich „ondubbelzinning uit te spreken voor een samenwerking met GroenLinks” en een fusie te onderzoeken. Maar kort voor het congres is de tekst afgezwakt: het gaat nu alleen nog over het „onderzoeken van samenwerking”, GroenLinks wordt niet meer genoemd. De aangenomen motie verplicht het partijbestuur tot een inspanning, niet tot een resultaat.

Hiermee krijgt de partijleiding haar zin. De oorspronkelijke motie werd door het partijbestuur afgewezen, de afgezwakte versie wordt omarmd. Op het podium in de Nieuwegeinse congreszaal vraagt partijvoorzitter Nelleke Vedelaar aan haar leden om de „ruimte te krijgen” om samenwerking vorm te geven. Ze wijst naar GroenLinks-voorzitter Katinka Eikelenboom, die voor in de zaal zit. „We appen dagelijks met elkaar”, zegt Vedelaar.

Zij en partijleider Lodewijk Asscher, die later op de dag officieel zijn kandidatuur voor het lijsttrekkerschap aankondigt en tijdens de discussie over linkse samenwerking afwezig is in de zaal, kunnen nu een beetje aan GroenLinks snuffelen, misschien wat flirten met de SP, en achteraf altijd concluderen dat de motie opgevolgd is – ook als er geen samenwerking komt.

Lees ook: Overleeft de linkse samenwerking de lente?

Belangrijke stappen

Toch zette het PvdA-congres zaterdag belangrijke stappen in de richting van nauwere samenwerking tussen PvdA en GroenLinks. Op lange termijn: 40 procent van de PvdA’ers is blijkbaar positief over een toekomstige fusie. En op korte termijn, bij de volgende verkiezingen volgend jaar. Binnen en tussen beide partijen vinden er al langer gesprekken plaats over nauwere samenwerking bij die verkiezingen. De meest realistische vorm waarin dat kan gebeuren is een stembusakkoord, zeggen betrokkenen. In zo’n akkoord leggen de twee partijen vast onder welke voorwaarden ze samen willen deelnemen aan een regeringsformatie.

Zo’n akkoord kan volgende week weer een stap dichterbij komen. Dan stemmen GroenLinks-leden op hun congres over een motie die de partijleiding oproept om vóór de Kamerverkiezingen met de PvdA een „akkoord op hoofdlijnen” te sluiten over mogelijke regeringsdeelname. De motie wordt ondersteund door onder meer partijprominenten Joost Lagendijk (ex-Europarlementariër), Rik Grashoff (oud-Kamerlid en partijvoorzitter) en Andrée van Es (oud-Kamerlid en wethouder in Amsterdam).

PvdA-lid Mats Bergman zegt op het podium voor samenwerking te zijn, maar (nog) niet voor een fusie: „Linkse samenwerking is als liefde. Je moet eerst een beetje aan elkaar snuffelen, dan komt er een relatie, later een verloving en uiteindelijk trouw je. We moeten eerst ons eigen verhaal vinden, daarna samenwerken met andere linkse partijen. En misschien volgt er in de toekomst dan een trouwring.”