‘Wiebes en Asscher negeerden noodkreten ambtelijke top in toeslagenaffaire’

Toeslagenaffaire Sinds 2014 werd intern meermaals gewaarschuwd dat ouders in acute financiële problemen raakten door het toeslagenbeleid, aldus Follow the Money.
VVD'er Eric Wiebes was destijds als staatssecretaris van Financiën verantwoordelijk voor de Belastingdienst.
VVD'er Eric Wiebes was destijds als staatssecretaris van Financiën verantwoordelijk voor de Belastingdienst. Foto Bart Maat/ANP

De ambtelijke top van het ministerie van Financiën heeft sinds eind 2014 intern meermaals gewaarschuwd dat gezinnen in acute financiële problemen raakten door het toeslagenbeleid. Deze noodkreten werden echter genegeerd door toenmalig staatssecretaris van Eric Wiebes (Financiën, VVD) en minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, PvdA). Dat schrijft onderzoeksplatform Follow the Money (FTM) zondag op basis van vertrouwelijke notities en documenten.

Ambtenaren van het ministerie waarschuwden de bewindslieden met name voor de gevolgen van het „disproportioneel” terugvorderen van ontvangen toeslagen en de „zeer grote impact” van het beleid, zo blijkt uit diverse memo’s en presentaties die FTM in handen kreeg.

Daarnaast droegen specialisten van de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst een oplossing aan voor het probleem. Zij stelden voor het zogeheten ‘knock-out criterium’ af te schaffen, waarmee de Belastingdienst alleen de te weinig betaalde eigen bijdrage zou terugvorderen, in plaats van de volledige toeslag van soms tienduizenden euro’s. Dat laatste gebeurde systematisch bij ouders die onterecht waren aangemerkt als fraudeur.

Lees ook: Staatssecretaris Snel zei in november tegen NRC dat er bij de Belastingdienst jarenlang sprake was van tunnelvisie

Vastgelegde koers

Bij zowel het ministerie van Financiën als dat van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is volgens FTM bewust niets gedaan met deze waarschuwingen en aangedragen oplossing, waarover ook de Tweede Kamer niet werd ingelicht. Voor die oplossing was een politieke beleidswijziging nodig, die er nooit kwam omdat Wiebes en Asscher niet wilden dat de Belastingdienst op eigen houtje zou afwijken van de vastgelegde koers ter bestrijding van toeslagenfraude. Die strengere maatregelen werden ingezet na de zogenoemde Bulgarenfraude die in 2013 aan het licht kwam. Daarbij wisten Bulgaarse bendes miljoenen te incasseren met onterecht aangevraagde toeslagen en uitkeringen in Nederland.

De Bulgarenfraude kostte Wiebes’ voorganger Frans Weekers (VVD) begin 2014 de kop. Afgelopen december stapte ook Wiebes’ opvolger Menno Snel op vanwege de toeslagenaffaire.

Het ministerie van Financiën is niet ingegaan op inhoudelijke vragen van FTM over de kwestie. Wel verwijst het ministerie naar meerdere openbare stukken, waaruit onder meer blijkt dat de conclusie van Belastingdienst-ambtenaren in 2013 over disproportioneel terugvorderen „verzandde” na overleg met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Aanstaande donderdag verschijnt het eindrapport van de commissie-Donner over de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. Dan wordt waarschijnlijk ook meer bekend over de totale kosten van de compensatie die gedupeerde ouders ontvangen.