Pepijn Lanen

Foto Lars van den Brink

Interview

Pepijn Lanen: ‘Woorden verbasteren is leuk’

Lennaert Nijgh Prijs Pepijn Lanen (37), alias Faberyayo van het hiphopkwartet Jeugd van Tegenwoordig, krijgt maandag de Lennaert Nijgh Prijs voor beste tekstdichter.

Pepijn Lanen (37), alias Faberyayo van het hiphopkwartet Jeugd van Tegenwoordig, is een woordwizard. Een fraseerfantast. „Hij knutselt met letters en bedenkt nieuwe woorden. Die fantasiewoorden krijgen vervolgens betekenis in de context van zijn songteksten en boeken.” Maandag krijgt Pepijn Lanen op het Buma Awards-gala de Lennaert Nijgh Prijs voor beste tekstdichter. „Voor de volstrekt originele taal in zijn songteksten”, schrijft de jury. Bij de Buma Awards worden componisten, tekstdichters en hun muziekuitgevers geëerd in diverse categorieën.

De taaltovenaar zelf had nog nooit van de prijs gehoord, bekent hij een paar dagen voor de uitreiking in een exclusieve ledenclub in Amsterdam op een steenworp van zijn studio. Pepijn Lanen – lang sluik haar, grote blauwe kijkers die hij vaak verlegen naar beneden slaat, een gouden tand en aan zijn ketting een hartvormige sleutel („van mijn vrouw”) – slaat een gembershotje achterover. Dan bestelt hij een latte met havermelk en zakt hij wat dieper in het groene velours van de bank.

Laatst werd ik op de fiets gepasseerd door een yup met ook een kindje in het vooropje. Hard riep hij me toe: ‘Legokastelen!’. Een heuse vadercode.

Hij moest zich er dus even in verdiepen, de prijs en het werk van Lennaert Nijgh, tekstdichter van zanger Boudewijn de Groot. „Imposant nummer wel, dat ‘Testament’.” Eerdere prijswinnaars waren onder meer Huub van der Lubbe, Guus Meeuwis, Peter Slager en Herman van Veen. Droogjes: „Een wat je noemt illuster gezelschap om in te verkeren.”

Legitiem

Grappig, stelt Lanen vast, hoe door deze hoge blijk van erkenning zijn werk ineens legitiemer aan voelt. Wat bedoelt hij daarmee? „Dat het ineens niet voor niks lijkt allemaal. Al ben ik zeker niet op zoek naar erkenning. In elk geval niet op een prijswin-manier. We wonnen met De Jeugd vaak genoeg prijzen.” En hun eigenzinnige woordgebruik (Internagellaktisch, pinnepasje, dinsjesdag) is al door veel taalexperts bestudeerd.

Maar wat Lanen lichtjes verwart is de vraag: waarom hij? En nu? Natuurlijk, hij las de lovende woorden van het juryrapport. „Maar ik ben nog steeds benieuwd waarop mijn prijs nu eigenlijk gebaseerd is. Bedoelen ze nu de teksten op mijn vorig jaar verschenen soloalbum? Of toch juist wat ik maak met De Jeugd?” Een typische Lanen-zin in ‘Flap Flap’: ‘Verenigde Naties, ik ben aan-aan als Kofi. En kreeg wegens prestaties een aanheidstrophy’.

Met De Jeugd van Tegenwoordig brak hij in 2005 door met het geestig spitse ‘Watskeburt?!’ (2005). Later volgden hits als ‘Sterrenstof’, ‘Get Spanish’, ‘Hollereer’ en ‘De Formule’. Daarnaast is Lanen schrijver – hij schreef columns, de verhalenbundels Sjeumig en Naamloos, de surrealistische roman Het Wapen van Sjeng en de graphic novel Hotel Dorado. Vorig jaar verscheen zijn tweede soloalbum <3 [hartje]. Dat is dan weer een zachtmoedige, serieuzere ode aan zijn gezinsleven – Lanen is vader van drie kinderen – op muziek van Benny Sings. Een fictie-podcast voor de VPRO is in aantocht, maar ook in de podcast ‘Faberyayo & de Moeders’ toont hij zich van zijn gevoeligste kant over ouderschap. „Lange gesprekken zijn dat. Een aangename ervaring met praktisch vreemden.”

Hij wil er zelf niet per se een punt van maken maar ja, hij stoeit graag met woorden. In taal ligt zijn kracht, zegt Lanen, oud-gymnasiast, geboren in Utrecht. Zijn studie Europese Studies maakte hij nooit meer af door het succes van zijn groep. „Ik kan zelf geen beats maken ofzo. Dit is wat ik kan, vooral thuis aan de keukentafel of op de bank met de laptop als de kinderen slapen. Daar heb ik niemand bij nodig.”

Hoe? „Door alles te laten passen zoals het klinkt. Alsof je een vierkantje duwt in een rondje, ja. En ik wil zo direct mogelijk communiceren. Rap is talig, daarmee kun je je onderscheiden. Het verbasteren van woorden en ze anders uitspreken is leuk. Ik gebruik lettergrepen anders. Of maak een misschien niet echt bestaand woord van een Engels woord met Nederlandse werkwoordvervoeging. ‘Fantasmeren’ bijvoorbeeld. Of ook leuk: een ouderwets woord – edoch – op een plek plaatsen waar je het niet verwacht.”

Legokastelen

Een liedje of proza, het begint met een klik met een woord of een zin. Zoals het woord formule. Of: „Jij maakt goed van al mijn fout”. En: „We bouwen legokastelen tegen de wind” uit zijn nummer ‘Legokastelen’ over spelen met zijn zoontje Blake. „De wind staat voor de verschrikkingen in de wereld. In het kasteel zijn we veilig. Laatst werd ik op de fiets gepasseerd door een yup met ook een kindje in het vooropje. Hard riep hij me toe: ‘Legokastelen!’. Een heuse vadercode.”

De fabuleuze mengeling van bravoure, absurde nonsens en slim taalgebruik van De Jeugd staat haaks op Lanens solomuziek: supergevoelige jongen zingt zachte klanken over huiselijk geluk. Maar hij wil het allemaal. „<3 is meer een zondagochtendplaat over liefde. Ik kies er bewust voor om er niet mee op te treden, want ik zoek geen publiek van zacht meedeinende, verliefde stelletjes. Geef mij maar totale gekte bij een show; beukende drumcomputerbeats, synths en rookmachines. Dat je daarna gebroken maar voldaan naar huis gaat.”

In zijn eentje gaat hij pragmatisch te werk: wat past in het muzikale raamwerk dat zijn producer hem voorlegt? Liedjes maken met De Jeugd Van Tegenwoordig gaat beduidend anders. „In samen schrijven regeert de gemoedelijke chaos. Als een potje Petanque ketsen we onze balletjes zo dicht mogelijk op elkaar. Steeds als iemand iets toevoegt, schuiven de anderen op. Iedereen wil een stuk in een liedje dat ertoe doet. En dat werkt. De Jeugd is oprecht, in wat het is. Als we steevast superformularisch te werk waren gegaan dan was die koek allang op geweest.”

Dresscode wit

Want De Jeugd dendert onverminderd succesvol door. Vanaf 18 maart zijn er elf uitverkochte shows in acht dagen. Met dresscode wit – „we gaan visueel uitpakken”, grijnst Lanen. In mei staan er optredens met het Metropole Orkest. „Iedereen heeft kinderen en nevenactiviteiten, dus onze agenda vergt veel planning. Maar alle andere dingen kunnen bestáán door De Jeugd. Vroeger gingen we met een muziektape langs discotheken voor dronken pubers. Voor ons is het nooit twee jaar hetzelfde geweest. Ongeacht hoe rapmuziek zich ontwikkelde.”

De Buma Awards worden 9/3 uitgereikt. Start POMO-tournee Jeugd van Tegenwoordig 18/3 Paradiso Amsterdam.