Analyse

Sinds corona gaat het ineens heel snel met de afname van uitstoot in China

Luchtvervuiling Door het coronavirus neemt in China de uitstoot af van schadelijke stoffen. In veel steden is de industrie stilgelegd.
Een vrouw met een mondkapje in een Chinese fabriek. In veel Chinese steden zijn fabrieken stilgelegd om het coronavirus.
Een vrouw met een mondkapje in een Chinese fabriek. In veel Chinese steden zijn fabrieken stilgelegd om het coronavirus. Foto Alex Plavevski/EPA

Hoe ziet China eruit vanuit de ruimte als steden dichtgaan, fabrieken gedeeltelijk stilliggen en het verkeer stopt? Sinds januari is het land in de ban van het nieuwe coronavirus. Zeker 48 steden en vier provincies hebben maatregelen getroffen, variërend van lockdowns tot het afsluiten van wegen en opschorting van het openbaar vervoer. Ook de industrie werd stilgelegd.

Dat ziet ook de Sentinel-5P-satelliet. Die meet de concentraties van koolstofmonoxide, stikstofdioxide, ozon, zwaveldixode en aerosolen. NRC kreeg van het KNMI meetdata van de satelliet. De NASA liet afgelopen week al iets dergelijks zien.

Onderzoekers zien sterke afnames in de luchtconcentraties van stoffen als koolstofmonoxide, formaldehyde, zwaveldioxide en stikstofdioxide. Dat laatste gas, een verbinding van stikstof en zuurstof (NO2), laat een sterk signaal zien, omdat de industrie en verkeer in China er veel van uitstoten. Nederland heeft nog steeds in één van de meest hoge stikstofconcentraties in Europa, maar toch is de uitstoot ervan sinds de jaren 90 sterk teruggedrongen door katalysatoren in auto’s en het afvangen ervan bij energiecentrales. China begon hier enkele jaren geleden pas mee, vertelt Henk Eskes, onderzoeker bij het KNMI en eindverantwoordelijke voor de NO2-metingen van de satelliet.

NO2-moleculen reageren snel met andere moleculen in de atmosfeer. Daardoor hebben ze een korte levensduur van zo’n zes tot twaalf uur en leggen ook geen grote afstanden af. Het gas reageert met onder meer met het hydroxylradicaal OH en vormt daardoor salpeterzuur. „Als het neerslaat op de grond wordt dat ook wel zure regen genoemd”, zegt Eskes. „Het is slecht voor de longen en omdat het in de lucht samenklontert, draagt het ook bij aan de fijnstofconcentraties.”

Studio NRC

Als grote bronnen van NO2 wegvallen – fabrieken en verkeer – dan neemt de NO2-concentratie snel af. En daar maken onderzoekers dankbaar gebruik van. China is wat dat betreft een „uniek” land, legt Eskes uit. „Maatregelen kunnen van bovenaf opgelegd worden. Dat gebeurde ook bij de Olympische Spelen in 2012, toen bedrijven en verkeer gedeeltelijk werden stilgelegd om de lucht op te schonen.”

De snelle industrialisatie van China de laatste twintig jaar zorgde voor een grote toename van de luchtvervuiling. Eskes: „We zagen van 2004 tot 2013 bijna elk jaar een toename in NO2-uitstoot van 10 procent.” Sinds 2012 probeert de Chinese regering die uitstoot terug te dringen, en dat is terug te zien. De onderzoekers zagen tot 2016 een jaarlijkse daling van 6 procent (daarna een lichte toename). Maar nu gaat het ineens wel heel snel.

Lees ook: Hoe ver is het virus verspreid? En 27 andere vragen over het coronavirus

Correctie 9 maart 2020: In een eerdere versie van dit artikel vermeldde het bijschrift van de satellietmetingen dat de eenheid van stikstofconcentraties mol per vierkante meter was. Dit klopt niet, het moet micromol per vierkante meter zijn, en is aangepast.