Wereldwijd tekort aan tests voor coronavirus dreigt

Krapte RIVM adviseert Brabanders die zwaar verkouden zijn binnen te blijven. Vrijdag overleed de eerste Nederlander aan Covid-19.

Illustratief beeld: Een verpleegkundige maakt de quarantainekamer klaar voor coronapatiënten in een ziekenhuis.
Illustratief beeld: Een verpleegkundige maakt de quarantainekamer klaar voor coronapatiënten in een ziekenhuis. Foto Robin Utrecht

Er dreigt een wereldwijd tekort aan een onderdeel voor de test die het nieuwe Corona-virus opspoort. Dat onderdeel wordt in China gemaakt. Het RIVM adviseert ziekenhuizen om die reden om niet zomaar personeel te testen. „Vanuit oogpunt van schaarste van reagentia is (te) ongericht testen van personeel ongewenst”, staat in een advies dat het RIVM en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen gisteren opstelden.

Er ís nog geen tekort, onderstreept hoofd Infectieziektebestrijding bij het RIVM, Jaap van Dissel, maar dat dreigt te ontstaan. „We weten nog niet wat eraan komt, dus we moeten de test heel gericht inzetten”, legt hij uit. Een aantal virologen in Nederland is nu bezig om een alternatief te bedenken voor de onderdelen (speciale cartridges) die op dreigen te raken. Van Dissel: „Elk land probeert nu zoveel mogelijk van die cartridges binnen te halen. Het is niet anders.”

Lees ook: Hoe ver is het virus verspreid? En 27 andere vragen over het coronavirus

Afgelopen dagen zijn in Nederland per dag honderden tests uitgevoerd om zo nieuwe Corona-patiënten op te sporen en de verspreiding van het virus in te dammen. In België was er deze week openlijke onenigheid over tussen prominente microbiologen. Professor Herman Goossens van de Universiteit van Antwerpen, zei dat België minder strikte criteria moet hanteren en meer mensen moet testen om de verspreiding van het virus te beteugelen. Zijn collega Marc van Ranst in Leuven zei dat dat niet kan omdat er dan te weinig tests overblijven.

Nederland telt sinds vrijdag 128 officiële Corona-patiënten, van wie er vrijdag een overleed. Vrijdagavond adviseerde het RIVM alle inwoners van Brabant die zwaar verkouden zijn en koorts hebben om thuis te blijven. Ook als ze níet in een risicogebied zoals Noord-Italië zijn geweest. Reden is dat van de patiënten bij wie onduidelijk is hoe ze zijn besmet met het virus, de meesten uit Brabant (8 patiënten) komen. Van Dissel: „Om de bron van de besmetting te vinden, is tijd nodig. We willen tijd winnen door mensen die ziek zijn (ook al is het misschien een gewone griep) binnen te laten blijven en zo in elk geval de situatie te beheersen.”

Complicaties infectie

De man die vrijdag overleed aan complicaties van de infectie was een 86-jarige man die met zijn vrouw in een dorp in de Hoeksche Waard woonde. Ook van hem is niet bekend hoe hij besmet raakte. Hij was niet op reis geweest. Hij was zondagavond met hoge koorts in het Rotterdamse Ikazia Ziekenhuis opgenomen. Maandag kwamen daar luchtwegklachten bij. Een dag later werd na een test bij hem het Coronavirus ontdekt. De Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) onderzoekt nog met wie de man allemaal in contact is geweest. De twee huisartsen die hem voor de ziekenhuisopname hebben bezocht, blijven op advies van de GGD twee weken thuis.

Intussen begint een aantal ziekenhuizen dat al een Corona-patiënt heeft opgenomen – zoals het Rotterdamse Ikazia, het Maasstad, het Beatrix, Jeroen Bosch, Rode Kruis en OLVG – zich af te vragen of ze het personeel dat de Corona-patiënten heeft verzorgd wel kunnen missen. Als zij twee weken thuis moeten blijven, in quarantaine, om te voorkomen dat andere patiënten besmet raken, legt dat een groot beslag op de al krappe capaciteit.

Het RIVM adviseert sinds vrijdag om ziekenhuispersoneel dat in een risicogebied is geweest of onbeschermd in contact is geweest met een patiënt met coronavirusinfectie, gewoon te laten werken. Zéker ‘kritische zorgmedewerkers’ voor wie vervanging moeizaam te regelen is’ – zoals verpleegkundigen op de intensive care, de Spoedeisende Hulp of de hartbewaking. Zij moeten „hun gezondheidssituatie twee weken nauwgezet controleren (klachten, koorts). Het is aan te raden dat deze medewerkers niet ingezet worden op afdelingen met extra kwetsbare patiënten zoals transplantatie afdelingen of afdelingen met veel afweergestoorde patiënten.” Pas als zij verkoudheidsklachten of een luchtweginfectie hebben, (de „geringste verkoudheidsklachten”) moeten zij thuisblijven. Na „tenminste twee dagen klachten”, worden ze getest op het virus.

Beleid ziekenhuizen

Het Jeroen Bosch ziekenhuis volgt het advies om personeel alleen thuis te houden als ze ziek zijn. „Als je dat niet doet, bestaat de kans dat je op een gegeven moment te weinig mensen hebt om de zorg te continueren.”

Het Maasstad, waar een patiënt een week op de intensive care lag zonder dat men wist dat ze besmet was: „Wij hebben vanaf het begin erop ingezet dat medewerkers zo snel mogelijk weer aan het werk gingen. Medewerkers met gezondheidsklachten zijn (negatief) getest en meteen weer aan het werk gegaan. Andere medewerkers die contact met de patiënt hebben gehad, hebben we gevraagd bij zichzelf dagelijks de temperatuur op te meten. We vragen medewerkers om zich meteen te melden zodra ze ook maar iets van koorts, hoesten of andere griepachtige verschijnselen krijgen. Ze moeten dan thuis blijven en getest worden uit voorzorg.”

En het Beatrixziekenhuis, waar ook een Corona-patiënt een week op de IC lag, zonder dat men wist dat ze het had en dus niet geïsoleerd was: „Ruim 60 medewerkers hebben bij ons direct contact gehad met de patiënt, 23 van hen hadden gezondheidsklachten en zijn negatief getest. De medewerkers zonder klachten konden direct weer komen werken. Personeel uit voorzorg naar huis sturen, kunnen wij niet als klein streekziekenhuis, dan loopt de boel direct vast. Als medewerkers die contact met de patiënt hebben gehad ook maar de geringste klachten ontwikkelen moeten zij zich direct melden en dan worden ze getest. We vragen hen ook dagelijks hun temperatuur te meten, tot 13 maart, dat is twee weken nadat de patiënt bij ons het ziekenhuis heeft verlaten.”