Reportage

Weer spuugt Gökmen T., op de laatste dag van zijn proces

Tramschutter Op de slotdag van het proces tegen Gökmen T. bestrijdt zijn advocaat de eis van levenslang. Hij vraagt TBS met dwangverpleging.

Op verzoek van de juridisch adviseur van een slachtoffer kwam donderdag in Utrecht de wrakingskamer nog bij elkaar. Zij wezen het wrakingsverzoek af. De rechtzaak tegen Gokmen T. kon doorgaan.
Op verzoek van de juridisch adviseur van een slachtoffer kwam donderdag in Utrecht de wrakingskamer nog bij elkaar. Zij wezen het wrakingsverzoek af. De rechtzaak tegen Gokmen T. kon doorgaan. Foto ANP / ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Nog voor de slotzitting deze vrijdag begint, wordt Gökmen T. de rechtszaal uitgestuurd omdat hij spuugt naar de rechter. „U spuugt omdat u de rechtbank en de raadsman niet erkent, neem ik aan”, zegt de rechter via de video-verbinding tegen T. Inmiddels zit T. in een klein kamertje, omringd door vier agenten. De rechter: „Wat is uw reactie op de strafeis?”

„Ik pis op jullie allemaal, hoerenkinderen.” „Dat is luid en duidelijk. Is dat alles?” „Doe de groeten aan uw moeder.” „Ik zal het in overweging nemen.” T. schoot 18 maart op het 24 Oktoberplein in Utrecht vier mensen dood. Drie in de tram, één in een auto. Verschillende personen raakten (ernstig) gewond. Volgens het OM handelde T. met een „terroristisch oogmerk”. Donderdag hoorde T. levenslang tegen zich eisen, vrijdag is T.’s advocaat, André Seebregts, aan zet.

Handkusjes, middelvingers, slapen

Vier dagen lang tergde T. de rechtbank. Hij spuugde, gaf handkusjes, beantwoordde vragen van de rechters met een middelvinger, toonde geen enkel berouw aan nabestaanden, gaapte, grijnsde, schold… Maar nu, op dag vier – de laatste dag, tijdens het pleidooi van zijn raadsman – lijkt hij in slaap te zijn gesukkeld.

Seebregts, een beetje verbaasd: „Hij slaapt, geloof ik.”

Eigenlijk wilde T. geen raadsman. En eigenlijk wilde ook Seebregts helemaal niet zijn advocaat zijn. T. erkent de Nederlandse rechtstaat niet, verklaarde hij eerder. Toch kreeg hij eind vorig jaar een advocaat toegewezen. Met zijn intelligentie zou hij niet in staat zijn de rechtszaak goed te kunnen volgen, redeneerde de rechtbank. Seebregts had reserves. T. kon, volgens hem, ondanks zijn lage intelligentie, anti-sociale stoornis en narcistische gedrag juist best zijn eigen verweer voeren. Maar de rechtbank dacht daar anders over.

Uiterste best

Nu het er op aankomt, doet Seebregts zijn uiterste best voor T. Maar overleg was er niet tussen de twee.

Waarom pleegde T. de aanslag?

Zelf verklaarde T. aan de politie dat hij revanche nam op de Westerse wereld, die onschuldige moslimbroeders vermoordt. „Ik laat niet met mijn geloof spotten”, zei hij tegen de politie. Op de demper van het pistool waarmee hij die dag schoot, stonden verwijzingen naar de sharia. Maar volgens Seebregts moet je T.’s verhaal met een korreltje zout nemen. T. heeft, zegt Seebregts, de aanslag gepleegd omdat hij een narcist is met een anti-sociale stoornis. „Hij deed dit niet uit geloofsovertuiging of voor de moslims.”

Zijn pleidooi richt zich op de strafmaat. „Het draait niet om het bewijs” , zegt Seebregts, „maar om de straf die mijn cliënt krijgt opgelegd”. Zelf had T. tegen de politie gezegd vrede te hebben met levenslang. Bij T. moet ook deze opmerking in het licht van zijn lage IQ worden gezien, volgens Seebregts. „Deze verdachte is niet in staat om hier een weloverwogen besluit over te nemen.” Bij een levenslange gevangenisstraf in Nederland wordt er na 27 jaar gekeken of reïntegratie van de verdachte tot de mogelijkheden behoort, maar zonder TBS zal dat bij T. onmogelijk zijn. Dit maakt terugkeer in de maatschappij „puur theoretisch”, zegt Seebregts, en in strijd met Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat uitgaat van zicht op eventuele vrijlating.

Welke straf dan wel?

Welke straf is dan wel geschikt voor T.? Een tijdelijke gevangenisstraf en TBS met dwangverpleging, vindt Seebregts. Bij een gevangenisstraf en TBS met dwangverpleging kan bij blijvend „herhalingsgevaar”, zegt Seebregts, de TBS onbeperkt verlengd worden. „In die zin heeft de maatschappij niet heel veel te verliezen.”

Rechter: „Meneer T., ik ga het onderzoek zo sluiten wilt u nog iets zeggen?” T. trommelt op het tafelblad. Een tweede poging: „Denkt u na of wilt u niets zegen?” ..

Dan is ook de rechter er klaar mee: „Ik stel vast dat u zwijgt en niet gebruik wilt maken van uw laatste woord.”

De rechtbank doet 20 maart uitspraak.

Lees ook: Levenslang geëist tegen Gökmen T.