Recensie

Recensie

Schrödingers kat als sterrenbeeld

Expositie

Eigenlijk wilde ik maanden geleden al naar de tentoonstelling Kosmos in Rijksmuseum Boerhaave, maar tussen droom en daad stonden zoveel praktische bezwaren in de weg dat ik het bleef uitstellen. Tot nu, op het nippertje: de expositie is nog te bezichtigen tot 16 maart.

Een bezoek aan Boerhaave is altijd een feest – de vitrines staan vol met vijf eeuwen wetenschapsgeschiedenis, inclusief het oudste heliocentrische planetarium ter wereld.

Bij Kosmos draait het niet alleen om de zon, maar vooral ook om de maan, de planeten en de sterrenhemel: gastconservator Ewine van Dishoeck – een Leidse hoogleraar moleculaire astrofysica die in 2018 de gerenommeerde Kavli-prijs won – richtte de zalen in met allerhande kunst- en wetenschapsobjecten die te maken hebben met deze hemellichamen.

Af en toe lopen kunst en wetenschap naadloos in elkaar over: zo kun je als bezoeker luisteren naar een muziekstuk geïnspireerd door de planeetbanen die de Duitse astronoom Johannes Kepler ruim vier eeuwen geleden berekende. Ook is een kerstkaart van Robbert Dijkgraaf uit 2018 te zien, met een voorstel tot nieuwe sterrenbeelden – bijvoorbeeld de kat uit het beroemde kwantummechanische gedachtenexperiment van natuurkundige Erwin Schrödinger.

Wie de diepte in wil, kan her en der luisteren naar mini-tv-colleges van Van Dishoeck, maar verder is er weinig achtergrondinformatie aanwezig – de begeleidende teksten bij de tentoongestelde objecten zijn soms wat erg summier.

Al met al is de expositie vooral een aaneenschakeling van leuke, interessante voorwerpen uit allerlei episodes van de wetenschapsgeschiedenis. Zo ligt een stukje maansteen uit 1973 (meegenomen door de Apollo 17-missie) vlak bij het boek Gissingen over de Hemelsche Aardklooten van Christiaan Huygens uit 1699, en hangt een twintigste-eeuws schilderij van Kandinsky gebroederlijk in de buurt van een eeuwenoude telescoop. Na die visuele overdaad is het heel prettig dat je aan het eind van de tentoonstelling even achterover kunt leunen onder een kunstmatige sterrenhemel.