Kabinet: nieuw stembiljet is wenselijk

Verkiezingen Het huidige stembiljet is te groot en onhandig voor kiezers en stemmentellers. Minister Knops wil in een paar gemeenten experimenteren met twee aangepaste versies.
Kiezers brengen in de Utrechtse wijk Kanaleneiland hun stem uit via het oude stembiljet voor de Provinciale Statenverkiezingen van 2019.
Kiezers brengen in de Utrechtse wijk Kanaleneiland hun stem uit via het oude stembiljet voor de Provinciale Statenverkiezingen van 2019. Foto Niels Wenstedt/ANP

Het kabinet wil experimenteren met het stembiljet, zo blijkt uit een bericht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De ministerraad heeft vrijdag ingestemd met een tijdelijke experimentenwet die het mogelijk maakt om aanpassingen te doen aan het stembiljet en die te testen.

Grootste probleem is dat het huidige stembiljet te groot is en daardoor lastig te hanteren. Zowel voor kiezers als voor de medewerkers van stembureaus, die de biljetten fysiek moeten tellen, is het document onhandig. „Er wordt in ieder geval gekeken naar een kleiner biljet”, stelt een woordvoerder van het ministerie. In mei vorig jaar stelde Kajsa Ollongren, destijds minister, twee concepten van nieuwe stembiljetten voor. Bij de eerste variant zijn er evenveel stembiljetten beschikbaar als er deelnemende partijen zijn, de kiezer pakt in het stemlokaal het biljet van de partij waarop hij of zij wil stemmen. Op de tweede versie staan op het stembiljet de namen en logo’s van de partijen, met daarbij de nummers van de kandidaten. De namen van de kandidaten staan in een overzicht dat in het hokje te zien is.

De experimentenwet kan op z’n vroegst worden ingezet bij de herindelingsverkiezingen van november 2021 of de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022. Volgens de woordvoerder is nog niet bekend welke gemeenten zullen worden aangewezen voor de test. Die moet op een kleine schaal worden uitgevoerd, er wordt nu gewerkt „aan een goede opzet van het experiment met de stembiljetten, zodat we de juiste beslissingen kunnen nemen”.

Het wetsvoorstel voor de tijdelijke experimentenwet moet nog langs de Raad van State. Met de wet wordt bepaald in hoeverre kan worden afgeweken van de voorschriften van de Kieswet, zodat zo’n experimenteel biljet kan worden opgesteld. Volgens minister Raymond Knops (CDA) is het noodzakelijk om te testen: „De experimenten laten de werking in de praktijk zien en geven inzicht in de wijze waarop kiezers het beste kunnen worden voorgelicht en ondersteund, bijvoorbeeld met hulpmiddelen, bij het gebruik van een nieuw stembiljet.” Hij noemt een nieuw biljet „wenselijk”.

Correctie 6 maart 2020: in een eerdere versie van dit bericht stond dat nog niet duidelijk was hoe de nieuwe stembiljetten eruit zouden zien. Er is echter in 2019 een voorstel ingediend. Dat is hier verduidelijkt.