Recensie

Recensie Muziek

Bachvereniging brengt treurmuziek vol instrumentatie-vuurwerk

Onder leiding van de expressieve Václav Luks koppelt de Nederlandse Bachvereniging Bachs ‘Trauer-Ode' aan treurmuziek van tijdgenoot Jan Dismas Zelenka.

De Nederlandse Bachvereniging, woensdag in TivoliVredenburg.
De Nederlandse Bachvereniging, woensdag in TivoliVredenburg. Foto Anna van Kooij

Wat zijn Bachs mooiste cantates? Smaken verschillen, maar in geen weloverwogen lijstje ontbreekt de Trauer-Ode Lass, Fürstin, lass noch einen Strahl (BWV 198) – gecomponeerd voor vorstin Christiane Eberhardine die ook op de Poolse troon haar Lutherse geloof trouw bleef.

Zo’n koningin-van-stavast verdient én kreeg sublieme afscheidsmuziek. De Trauer-Ode, dit weekend nog driemaal bij De Nederlandse Bachvereniging te beluisteren, is een half uur lang Bach op zijn best; diepzinnig en bomvol instrumentatievuurwerk – van het majesteitelijke openingskoor via het sopraanrecitatief met zijn aan de Matthäus-Passion herinnerende tranenstromen tot de sopraan-aria Verstummt met stralend aandeel van violist Shunske Sato.

Dirigent Václav Luks – dansant, energiek en uitermate precies – houdt je intussen met fel uitgelichte retorische figuren dwingend bij de les. Dergelijk hyper-expressief perfectionisme heeft altijd twee kanten (zoals eerder gehoord in Luks’ Matthäus bij de Bachvereniging) maar de alt-aria Wie starb die Heldin so vergnügt was zeldzaam mooi met de twee troostend wiegende gamba’s. Jammer dat de fraaie alt Luciana Mancini hier met wat gemaniëreerde inkleuring van het woord ‘starb’ de ingehouden adem-tover brak.

Voor de pauze klonk het fraaie Officium defunctorum van Jan Dismas Zelenka, begrafenismuziek voor Christianes wél tot het katholicisme bekeerde echtgenoot August de Sterke.

Zelenka was een tijdgenoot van Bach, maar wat een andere klankwereld opende zich hier. Theatraal, opulent, inderdaad alsof je een Katholieke kerk naast een Lutherse bezocht.

Zelenka’s zeggingskracht bleef fier overeind. Hooguit kon je zeggen dat de brede opzet (vijf kwartier, inclusief Gregoriaanse psalmen) hoge eisen stelde aan het 21ste-eeuwse oor en dat Zelenka ook wel erg dol was op kwintval-sequenzen. Maar de ‘lezing’ Parce mihi met zijn bijzondere aandeel voor chalumeau (een oer-klarinetje) was bijzonder mooi en roerend.