Voor het eerst sinds jaren ‘lichte daling’ van aantal tbs-opleggingen

Tbs Hoewel het aantal tbs-opleggingen door rechters vorig jaar licht daalde, wordt de maatregel nog steeds vaker opgelegd dan vijf jaar geleden.
De tbs-kliniek De Rooyse Wissel in Venray.
De tbs-kliniek De Rooyse Wissel in Venray. Foto Marcel van Hoorn/ANP

Voor het eerst in jaren is het aantal veroordelingen met tbs gedaald. In 2019 werd de behandelmaatregel 218 keer opgelegd door Nederlandse rechters, blijkt donderdag uit cijfers van de Raad voor de Rechtspraak. Dat is volgens de raad „een lichte daling” ten opzichte van 2018, toen verdachten nog 250 keer veroordeeld werden tot tbs.

Tbs - terbeschikkingstelling - is een behandelmaatregel die opgelegd wordt aan geheel of gedeeltelijk ontoerekeningsvatbare verdachten. Vorig jaar besloten legden rechters 145 keer tbs met dwangverpleging op. Een veroordeelde wordt dan in een gespecialiseerde kliniek behandeld voor een psychische ziekte, stoornis of gebrekkige ontwikkeling. 73 keer werd een verdachte in 2019 tot tbs met voorwaarden veroordeeld. De veroordeelde dient zich te laten behandelen of moet bijvoorbeeld stoppen met drugsgebruik. Lukt dat niet, dan wordt alsnog dwang opgelegd.

Lees ook dit interview met Peter Braun (65), manager patiëntenzaken bij de Pompestichting. ‘Ook een tbs’er moet de zon kunnen zien opkomen’

Hoewel het aantal keer dat tbs wordt opgelegd daalde, ligt dat aantal nog steeds fors hoger dan vijf jaar geleden. In 2015 werd de behandelmaatregel 146 keer opgelegd. Rechter Jan Moors: „Er is geen onderzoek gedaan naar de reden voor de stijging sinds 2015. We hebben wel de indruk dat meer mensen met een psychische stoornis in aanraking komen met het strafrecht. Dan is het aan de rechter of hij een straf oplegt of een behandeling. Dat kan ook tbs zijn.”

Verlenging

Een rechter kan beslissen om de tbs-maatregel met maximaal twee jaar te verlengen als de verdachte volgens justitie nog steeds een risico vormt voor de samenleving. Afgelopen jaar werd 1.201 keer verzocht tot verlenging. In 87 procent van de gevallen werd dat toegekend. Tbs’ers zitten gemiddeld acht jaar in een kliniek. Anderen blijven gevaarlijk voor de samenleving en komen nooit meer vrij.

In een tbs-kliniek worden de patiënten voorbereid op hun terugkeer in de samenleving. Terugkeer in de samenleving gaat stap voor stap en gaat gepaard met verschillende vormen van verlof. Sommige tbs’ers onttrekken zich tijdens het verlof aan het toezicht van behandelaars, wat tot misdrijven en grote onrust leidt. In 2017 gebeurde dat 41 keer, blijkt uit cijfers van de Dienst Justitiële Inrichtingen; in 33 gevallen keerden de tbs’ers binnen 24 uur terug. De kans dat patiënten na een tbs-behandeling weer de fout in gaan, is vergeleken met de kans op recidive van veroordeelden met een lange celstraf kleiner, stelt de de Raad voor de Rechtspraak.