Plotseling zit Ajax midden in een crisis

Bekervoetbal Na de uitschakeling in de Europa League ligt Ajax nu ook uit het toernooi om de beker. Wat is er aan de hand met de ploeg van Ten Hag?

Ajax-keeper André Onana is teleurgesteld over de uitschakeling in het toernooi om de KNVB-beker.
Ajax-keeper André Onana is teleurgesteld over de uitschakeling in het toernooi om de KNVB-beker. Foto Ronald Bonestroo/ANP Sport

Iedere speler zou het willen beetpakken en nooit meer loslaten. Maar als Ajax-trainer Erik ten Hag door de jaren heen iets moet hebben geleerd, is het wel dat er niets zo ongrijpbaar is als het vertrouwen van een voetballer. Vertrouwen is als zand in de hand: het is je zo weer ontglipt.

Wie de voorbije weken naar Ten Hag heeft geluisterd, hoorde de trainer van Ajax vaak dit woord gebruiken. Want over vertrouwen, een van de meest ongrijpbare fenomenen op het voetbalveld, wordt vaak gesproken als analisten en trainers op zoek gaan naar een verklaring voor het feit dat spelers van het ene op het andere moment niet meer kunnen wat ze voorheen wel konden.

Zondagavond zei Ten Hag het nog, toen Ajax na vier minuten een doelpunt weggaf tegen AZ en hij constateerde dat „dat iets met het vertrouwen” deed. De rest is bekend: zijn ploeg voetbalde op een manier die niet des Ajax was en leed een nederlaag die keihard aankwam in de week van de Europese uitschakeling tegen Getafe, in de eerste knock-outronde van de Europa League.

De dubbel

Ajax moest zich richten op ‘de dubbel’, schreven supporters op een spandoek. De beker en de landstitel winnen – alsof dat het minste was wat ze mochten verwachten van de bekerhouder en landskampioen die vorig seizoen ook nog in de race was om de Champions League te winnen. „De dubbel.. het enige dat nu telt.”

Nu is inmiddels alweer toen, want kwetsbaar als Ajax is werd de ploeg woensdagavond voor de tweede keer in een week tijd uitgeschakeld in een belangrijk bekertoernooi. FC Utrecht bereikte de finale van de KNVB-Beker met een strijdlust waar de club vermaard om is in onderlinge duels met Ajax. Het mes tussen de tanden, hongeriger, dwingender.

Ajax voetbalde net als tegen AZ onherkenbaar en voegde zo een nieuwe nederlaag toe aan een schrikbarende reeks sinds begin december. Ajax verloor in dat tijdsbestek acht keer, van Willem II, Valencia, AZ, FC Groningen, Getafe, Heracles, opnieuw AZ en woensdag dus van FC Utrecht. Geen enkele Nederlandse profclub leed in die periode zoveel nederlagen, concludeerde vakblad VI. Het zijn zelfs meer verliespartijen dan Ajax in heel 2017-2018 (7) en 2018-2019 (6) leed.

Bedenk dat het deze donderdag precies een jaar geleden is dat Ajax met 4-1 bij Real Madrid won en je beseft wat een gebrek aan vertrouwen met een ploeg kan doen, naast blessureleed en het vertrek van jonge grootheden Matthijs de Ligt en Frenkie de Jong. Waarom eindigen passes van Daley Blind nu bij de tegenstander terwijl hij in feite nog altijd de beste trap van de eredivisie heeft? Waarom leveren de individuele acties van Hakim Ziyech geen goals maar balverlies en een hoop frustratie op? Waarom maakte spits Dusan Tadic vorig seizoen nog 0,8 doelpunt per wedstrijd en nu slechts de helft daarvan?

Van drie beoogde trofeeën naar één prijs in zeven dagen tijd. Zo snel kan een vormcrisis toeslaan in een elftal dat na een gouden jaar nauwelijks nog leek te weten wat verliezen was.

In Utrecht bleek Ajax niet alleen defensief kwetsbaar, maar kwam de ploeg ook nauwelijks aan aanvallen toe. Daarmee is niet gezegd dat er ineens van alles mis is aan het beleid van Ajax, maar wel dat een vormdip elke club kan treffen; ook een elftal dat vorig seizoen op een haar na de Champions League-finale miste.

Hakim Ziyech tijdens de bekerwedstrijd tegen FC Utrecht. Foto Ronald Bonestroo/ANP Sport

Domino-effect

Zo graag als de ploeg zou willen leunen op Ziyech, zo inspiratieloos wordt het voetbal als de middenvelder zijn draai niet kan vinden. Nonchalance? Van een andere instelling bij Ziyech wilde Ten Hag niet spreken. „Het wordt hem ook niet makkelijker gemaakt. Omdat de rest van het team ook niet de vorm heeft, wordt het voor de aanvallers niet makkelijker.”

Binnen Ajax spreken ze van een domino-effect. Komt een speler te laat, dan de rest automatisch ook. Vergeet een speler druk te zetten, dan kan de tegenstander zich onder de pressie uit voetballen richting het doel van André Onana. „Iedereen moet in de spiegel kijken”, zei Tadic zondag al.

Ook Erik ten Hag? Hooguit zal de coach zijn eigen tactische keuzes tegen het licht houden, maar het kan niet zo zijn dat Ten Hag in een week tijd al zijn krediet heeft verspeeld. Zeker niet nadat hij Ajax vorig seizoen de dubbel en internationale faam bezorgde met een krachttoer die door heel de wereld opzien baarde.

Feit is: de godenzonen van vorig seizoen zijn op dat moment slechts gewone stervelingen. Zaterdag uit naar sc Heerenveen. Ineens een wedstrijd die alle kanten op kan.