Reportage

Optimisme en handschoenen tegen coronavirus op kunstbeurs Tefaf

Kunstbeurs Tefaf Van Gogh, Renoir, Balinees goud: een hoogwaardig aanbod op Maastrichtse kunstbeurs, waar zaken doorgaan te midden van anti-virusmaatregelen.

Oude kunst en moderne kunst op kunstbeurs Tefaf in Maastricht.
Oude kunst en moderne kunst op kunstbeurs Tefaf in Maastricht. MARCEL VAN HOORN

Nog voor de entree van de kunst- en antiekbeurs Tefaf is een informatiebalie met hygiëneadviezen. En op de beurs zelf staan overal flacons met ontsmettingsmiddel. Sommige bezoekers hebben thuis al maatregelen genomen, en betreden het Maastrichtse congresgebouw Mecc met handschoenen. Begroetingen tussen bekenden verlopen vaak onwennig. Uitgestoken handen blijven onbeantwoord, of worden gepareerd met luchtzoenen of een vooruitgestoken elleboog.

In een enigszins surreële sfeer is donderdag de 33ste editie van The European Fine Art Fair van start gegaan.

Het eerste uur van de beurs was het nog onwerkelijk rustig, alsof niemand zin had om dicht opeengepakt in de rij voor de entree te staan, het jaarlijkse pandemonium voor ongeduldige verzamelaars. Maar na de middaguur leek het of alle vijfduizend genodigden alsnog waren op komen dagen. „Het valt me alleszins mee”, zei Nynke van de Ven van Vanderven Oriental Art, twee uur na de opening op. „Negen kunstwerken verkocht, waarvan zeven aan buitenlandse verzamelaars. Top!”

Tefaf is het eerste grote internationale evenement in Nederland sinds het uitbreken van het coronavirus. Ongetwijfeld een test voor andere grote bijeenkomsten die op stapel staan, zoals het Eurovisiesongfestival in Rotterdam. Terwijl in het buitenland publieksmanifestaties zijn afgelast, besloot het Tefaf-bestuur om de beurs te laten doorgaan. Daar ging intensief contact met de burgemeester, het verantwoordelijke ministerie en gezondheidsorganisaties aan vooraf.

„Tefaf is het Davos van de kunstwereld, daar kunnen we ons geen poppenkast permitteren”, zegt Rob van de Wiel, directeur van het Mecc, de vaste beurslocatie. Vanaf half februari heeft hij uitvoerig overlegd met allerlei betrokken instanties. De opbouw van de beurs afgelopen weekend was spannend, vertellen handelaren. Afgelopen dinsdag is uiteindelijk definitief besloten om de beurs te laten doorgaan.

Extra maatregelen

Dat gebeurde niet zonder allerlei extra maatregelen, zegt Van de Wiel. In het Maastrichtse congresgebouw zijn quarantaineruimtes ingericht. De schoonmaak is ‘opgeschaald’ – op de beurs wordt duidelijk zichtbaar voor de bezoekers gepoetst -, en tweemaal per dag vergadert een speciaal team of extra maatregelen nodig zijn. De extra kosten bedragen zeker een ton.

De stemming onder de handelaren bleef optimistisch. Slechts drie van de 285 ingeschreven handelaren besloten op het laatste moment verstek te laten gaan. Bij de Limburgse hotels en restaurants kwamen wel flink wat afzeggingen binnen, bleek uit een rondgang door de website 1Limburg. Vooral oudere bezoekers uit de VS en Italië besloten een jaartje over te slaan.

Medewerkers van grote Amerikaanse musea kregen vaak geen toestemming om naar Europa te reizen. Niet zozeer uit vrees voor de risico’s van het beursbezoek, maar vooral uit angst dat ze bij een uitbraak lange tijd Amerika niet in zouden mogen. Vooral voor handelaren in oude meesters mogelijk een klap. Velen van hen maken op Tefaf normaal gesproken een belangrijk deel van hun jaaromzet.

Van Gogh, Degas en Balinees goud

De beurs zelf is steengoed. Alleen de stand van Hammer Galleries rechtvaardigt de reis naar Maastricht al. De Amerikaanse handelaar biedt een Van Gogh, een Renoir, twee Monets en twee werken van Edgar Degas aan. Het schilderij Drie ballerina’s in gele rokjes uit circa 1891 is met een vraagprijs van zo’n 45 miljoen dollar vermoedelijk het kostbaarste kunstwerk in Maastricht.

Friedman Benda, ook uit de VS, heeft een blijmakende stand met experimentele jarenzeventigmeubels uit Italië – de meeste waren al voor de opening verkocht. De Brusselse etnograficahandelaar Bernard De Grunne stelt een uitmuntende collectie Songye-maskers ten toon. Alle afkomstig uit een particuliere verzameling en „not for sale”. Polak Works of Arts uit Amsterdam heeft een vitrine met 53 stuks oogverblindend Balinees goud, die vier eeuwen overspant. Deze privé-collectie is wél te koop, maar slechts in haar geheel, voor een bedrag met zeven cijfers. Eigenaar Jaap Polak: „Dan heb je wel een mooi beginnetje voor een geweldige verzameling Balinees goud.”

In de stand van de David Koetser Gallery, een Zwitserse handelaar in oude meesters, begroeten twee bekenden elkaar dondermiddag door met hun rechtervoet tegen elkaar te schoppen. Annemarie van der Hoeven, een van de standhouders, zegt met een lach: „Een pluspunt van deze beurs is dat je niet iedere bekende met drie zoenen hoeft te verwelkomen.”

Kunstbeurs Tefaf Maastricht: t/m 15 maart. De eerste publieksdag is zaterdag. Inl.: tefaf.com