Luchtvaart worstelt met klimaatvraag

Luchtvaart en klimaat Europese luchtvaartbazen spraken deze week over hun duurzame ambities, en over hoe ze moeten omgaan met onvrede over klimaatschade.

Lufthansa wordt hard geraakt door onrust over het coronavirus . Een kwart van de vluchten wordt geschrapt.
Lufthansa wordt hard geraakt door onrust over het coronavirus . Een kwart van de vluchten wordt geschrapt. Foto Kai Pfaffenbach / Reuters

Tegen het einde van de paneldiscussie met Europese luchtvaartbazen wordt het Carsten Spohr, bestuursvoorzitter van Lufthansa, te gortig. „We moeten niet zo defensief zijn. Als luchtvaartsector gebruiken we wereldwijd 3 procent van de fossiele brandstoffen. Natuurwetten en veiligheidseisen maken onze mogelijkheden voor innovatie beperkt. Die andere 97 procent kan makkelijker overstappen naar nieuwe technologie dan wij. We moeten niet tegen het publiek zeggen dat wij het CO2-probleem gaan oplossen.”

De roep om verduurzaming duwt luchtvaart in de verdediging. Burgers en politici eisen maatregelen van luchtvaartmaatschappijen om de CO2-uitstoot terug te dringen. Britse rechters haalden vorige week een streep door uitbreiding van luchthaven Heathrow, vanwege het negeren van klimaatdoelen. Klimaatverandering is nu de grootste uitdaging, beseft de sector. Schoner vliegen is een voorwaarde om de komende decennia te kunnen blijven groeien. Drie jaar geleden was verduurzaming iets voor in de marge, nu staat het centraal op luchtvaartcongressen.

Zo ook op de jaarlijkse Aviation Summit van lobbyclub Airlines for Europe (A4E), dinsdag in Brussel. Natuurlijk sprak men ook over de coronacrisis, die de luchtvaart hard raakt. Dat zien de bazen van IAG (onder meer British Airways), Air France-KLM, Lufthansa, Ryanair en easyJet echter als een ingrijpend en kostbaar, maar toch vooral tijdelijk ongemak.

Oplossingen zijn ver weg

Zulk optimisme ontbreekt bij het onderwerp verduurzaming. Compensatie van CO2-uitstoot door reizigers – easyJet betaalt het sinds kort voor de passagiers, net als Air France voor binnenlandse vluchten – is geen reductie en hooguit een tijdelijke oplossing. Elektrisch vliegen is ver weg – met veel onderzoeksgeld zijn de jaren dertig haalbaar, zei de commercieel directeur van Airbus. Duurzame brandstoffen zijn nog maar zeer beperkt beschikbaar en omstreden omdat biobrandstof mogelijk ten koste gaat van voedselgewassen. Nederland wil vooroplopen met het verplicht bijmengen van duurzame brandstof, kondigde minister Cora van Nieuwenhuizen deze week aan.

Lees ook over de klimaatspagaat van KLM

Het verweer van de luchtvaartmaatschappijen volgt drie sporen, zo bleek in Brussel.

Europa moet eindelijk werk maken van de Single European Sky (SES), met een centrale luchtverkeersleiding en efficiënte vliegroutes. Volgens nieuw onderzoek kost het omvliegen jaarlijks ruim 17 miljard euro en 25 miljoen ton CO2. Politieke onwil en nationale gevoeligheden maken invoering van SES al twintig jaar onmogelijk. Spohr van Lufthansa: „Tot nu ging het om meer passagierscomfort en minder kosten. Het klimaat is een nieuw argument, nu zou het moeten kunnen.”

Spoor twee is het bestrijden van nationale of Europese belastingen voor de luchtvaart. Ze helpen de planeet niet, zeggen de topmannen. De opbrengst zou naar de sector moeten gaan, niet naar regeringen. Willie Walsh van IAG: „Dit haalt alleen maar geld bij ons weg dat we anders zouden besteden aan innovatie om te verduurzamen. Het werkt averechts.” Ryanair betaalde volgens O’Leary vorig jaar 650 miljoen euro aan belastingen. „Dat is vijf euro per ticket, op een gemiddeld ticket van 40 euro.” Dat vliegen afneemt door duurdere tickets, zoals het toeneemt door lage prijzen, gelooft O’Leary niet. „Mensen blijven vliegen.”

Ten derde wil de luchtvaartsector, naast de politieke lobby, het grote publiek overtuigen van de goede bedoelingen. Vliegschaamte moet worden bestreden met informatie over wat er al is bereikt en wat er nog gaat gebeuren, meent ook Ben Smith, topman van Air France-KLM en de nieuwe voorzitter van A4E. Smith: „We moeten beter uitleggen wat we doen.”

Een poging om dat te doen is de campagne Fly Aware van koepelorganisatie IATA. Onduidelijk is of de campagne al is gelanceerd. Voor een sector waar miljarden in omgaan, maken website en video een amateuristische indruk.

Pleiten voor een kansloos plan, ageren tegen belastingen, een onhandige campagne. Het antwoord van de luchtvaartsector op de klimaatuitdaging is nog niet heel overtuigend.