Je komt hier niet om gezellig bij te praten

UItgaan Je gaat er niet heen om bij te praten of te dansen. In een luisterbar kom je vooral om naar de muziek te luisteren.

Illustratie NRC

In een ondergrondse bar, aan de rand van een voormalig militair terrein, nip ik aan een whiskey sour. Dj Jouko Peters begint zijn set vanavond met een trage bluesplaat. Gospelstemmen rollen als een warme golf de ruimte in. ‘Instead of love, there is hatred everywhere’ klinkt het door de magnifieke, houten luidsprekers. Een bezoeker maakt zwijgend plaats op het bankje waar de akoestiek op haar best is. Ramen zijn er niet, het licht is gedimd, achter de turntables gloeien de peertjes van de geluidsinstallatie. Een stelletje praat zachtjes, iemand bestelt een espresso martini bij de in zwarte coltrui gestoken barman. De rest luistert in stilte naar de volgende elpee uit Jouko’s collectie. Welkom in Dynamic Range, een ‘luisterbar’ in een afgelegen hoek van de Zaanstreek, in zijn soort de enige in Nederland.

Orpheu de Jong (37) uit Amsterdam, programmeur van de Dynamic Range Bar, bracht het fenomeen in de zomer van vorig jaar naar Nederland. Op zijn reizen als dj ontdekte hij buitenlandse voorlopers als Caracol in São Paolo en Brilliant Corners in Londen. In Japan belandde hij in een klassieke jazz-kissa, een krap barretje waar een oudere heer jazzplaten opzet. „Je gaat naar een luisterbar om van muziek te genieten op een high-end geluidssysteem”, zegt De Jong. Praten mag, en „dansen kan wel eens voorkomen”, maar de nadruk ligt op ontspannen luisteren. Dat betekent een ander soort avond uit dan stampen in een club of drinken in een luid café. Dj’s draaien er bijvoorbeeld zeldzame synth pop, reggae of jazzplaten. De vorig jaar geopende culturele hotspot Het HEM, gevestigd in een voormalige kogelfabriek in Zaandam, bood ruimte in de kelder.

Dynamic Range trekt twee soorten gasten. Je hebt bezoekers die in de eerste plaats gekomen zijn voor de kunst, de restaurants of een evenement in Het HEM en de trap naar beneden weten te vinden voor een drankje. Tijdens het Amsterdam Art Weekend liep de bar vol met galeriehouders en andere insiders uit de kunstwereld, van wie de meesten meer aandacht hadden voor de cocktails dan voor de buitengewone hi-fi. Maar voor een niche-publiek van vinyl-liefhebbers is Dynamic Range een bestemming op zichzelf. Ze nemen het pontje uit Amsterdam om live een hele set te beluisteren van één bepaalde discjockey. Deze dj’s hebben vaak al een publiek van trouwe luisteraars op sites als Soundcloud en Mixcloud en zijn te horen op internetradiostations als Red Light Radio.

Speakers van 20.000 euro

Op de openingsavond was muziekverzamelaar Randall van den Berg (24) uit Rotterdam er meteen bij. De dj’s die avond, John Gómez uit Londen en Millos Kaiser uit São Paolo, draaiden de Braziliaanse muziek waar hij van houdt. „Het is heel tof dat een bar als Dynamic Range naar Zaandam is gekomen.” Begin februari mocht hij er voor het eerst zijn eigen set draaien, op de poster aangekondigd als dj Glenn Hill. „Ik heb muziek gedraaid waar ik graag naar luister: jazz, soul en hiphop, maar ook akoestische gitaarmuziek. Het was vrij rustig, maar dat maakte me niet veel uit, want het is een genot om plaatjes te draaien op een soundsystem als dat van Dynamic Range. ‘Goodbye’ van Pat Metheny, een plaat die ik al honderden keren heb gedraaid, heb ik die avond voor het eerst écht gehoord.”

‘Goodbye’ van Pat Metheny.

De muziekinstallatie is de trots van de Dynamic Range Bar. Vooral de luidsprekers zijn imposant: onder andere twee Klipschorns van het onder liefhebbers legendarische merk Klipsch, in houten kasten die tot schouderhoogte komen. Het ontwerp is sinds 1946 nauwelijks veranderd, toch kost een tweetal van deze speakers zo’n 20.000 euro. „Ik hoorde voor het eerst van de Klipsch-luidsprekers in New York. Daar was ik in een kleine club met een belachelijk goed geluidssysteem”, vertelt Orpheu de Jong. Disco-pionier David Mancuso installeerde ze in de jaren zeventig al in zijn club The Loft in New York. „Ze hebben een warm geluid, heel geschikt voor jazz en instrumentale muziek.” De Jong zet ‘Percussions pour la dance’ op, gemaakt door Jean-Pierre Boistel voor choreograaf Tony Kenneybrew, een plaat waarmee je goed kunt testen waar een audiosysteem toe in staat is. De Afrikaanse instrumenten klinken alsof we tussen de musici in zitten.

Bekend werk kan totaal anders klinken op dit systeem

Orpheu de Jong

De volgende plaat die De Jong laat horen komt uit Japan, de hoes staat vol onleesbare karakters en kleurrijke tekeningen. Er zit een heerlijk vunzig jazzy orgeltje in. Om zulke vergeten tracks te ontdekken koopt hij platen op Marktplaats en struint hij online muziekcatalogus Discogs af. Spotify komt er niet aan te pas. „Het enorme muziekaanbod dat je nu hebt door streamingdiensten betekent ook dat er behoefte is aan selectie”, zegt hij. „Hoe ontdek je anders die vergeten Libanese muziekstroming uit de jaren 70?” Draait de selectie van muziek voor Dynamic Range vooral om obscure vondsten? „We hebben ook ‘Thriller’ van Michael Jackson in de kast staan”, lacht De Jong. „Bekend werk kan totaal anders klinken op dit systeem. Je hoort dan pas hoe goed het geproduceerd is.”