Joe Biden als tussenpaus met één doel: Trump verslaan

Na Super Tuesday Joe Biden moet nu vertellen wat hij eigenlijk wil, behalve Trump verslaan. En proberen zelf geen flaters te slaan.

Biden komt met zijn vrouw Jill (midden) en zuster Valerie aan op een campagne-bijeenkomst in Californië, dinsdag.
Biden komt met zijn vrouw Jill (midden) en zuster Valerie aan op een campagne-bijeenkomst in Californië, dinsdag. Foto Mario Tama/Getty Images/AFP

Wordt driemaal dan scheepsrecht voor Joe Biden? De voormalig vicepresident van Barack Obama deed twee keer eerder een gooi naar het presidentschap (in 1988 en 2008) en won in al die voorverkiezingen geen enkele staat. Tot zaterdag in South Carolina. En vier dagen later is hij ineens de favoriet van de Democratische Partij, na een verrassend grote reeks overwinningen op Super Tuesday, waar hij negen van de veertien staten veroverde – zij het niet hoofdprijs Californië.

Wat heeft Biden de afgelopen week anders gedaan dan in al die maanden campagne vóór South Carolina? Niets.

Biden is op een slof en een oude voetbalschoen door het land blijven gaan. Hij had minder geld te besteden dan de andere Democratische kandidaten. Hij opende minder kantoren in de verschillende staten, hij kon minder tv-spotjes betalen. Het verschil met miljardair Mike Bloomberg, die al zijn kaarten op Super Tuesday had gezet, was astronomisch. In North Carolina en Virginia gaf Bloomberg 18,4 miljoen dollar uit aan reclamespotjes, veertig keer zo veel als Biden. Biden won in die staten 101 gedelegeerden, Bloomberg kreeg er nul. Woensdagochtend maakte hij bekend zijn race te staken en riep hij zijn aanhangers op voor Biden te stemmen, ,,mijn vriend en een grote Amerikaan”.

Bij ABC News zei Rahm Emanuel, voormalig stafchef van Obama, dat het nu tijd wordt dat Biden „aan een boodschap voor de kiezers gaat werken”. Nu gaat die ongeveer als volgt: „Ons land is verwikkeld in een gevecht om de ziel van Amerika. Nog vier jaar Donald Trump en de toekomst van ons land is fundamenteel verziekt. Ik ben de beste kandidaat om het tegen Trump op te nemen.” Daarmee kan Biden niet vooruit tot de verkiezingen van 3 november.

Luister ook naar onze podcast NRC Vandaag De herrijzenis van Joe Biden

Strategische kiezers

Analisten waarschuwden hem dinsdag voor zelfvoldaanheid na zijn herrijzenis. „De kiezers willen weten wat Biden hun te bieden heeft.” Dat is zo simpel nog niet uit te leggen. Biden is niet door het land getrokken met grootse plannen. Zijn campagne heeft in het teken gestaan van electability, het veronderstelde vermogen om president Trump te verslaan. Uit exit polls bleek dinsdag dat dit een doorslaggevende factor is geweest voor met name de kiezers die tot op het laatst hadden getwijfeld over hun keuze: strategische kiezers. Biden is het brandpunt van het diepe Democratische verlangen om Donald Trump uit het Witte Huis te verjagen. Dat weegt zwaarder dan de doorleefde keuze voor een programma.

Diezelfde analisten merkten op dat Biden vooral zélf nog zijn eigen glazen kan ingooien. Hij sloeg de afgelopen weken een aantal flaters. „Wij beschouwen deze waarheden als vanzelfsprekend”, zo begon hij onlangs de Onafhankelijkheidsverklaring te citeren. „Dat alle mannen en vrouwen zijn geschapen… door … euh, je weet, dinges.”

Het lijkt kiezers niet uit te maken, net zo min als Trump-aanhangers de president zijn verhaspelen van woorden kwalijk nemen. Biden, in 1973 voor het eerst tot senator gekozen, is het vertrouwde gezicht van de Democratische Partij. De partijtop is opgelucht dat hij en niet de te linkse Sanders of de te rechtse Bloomberg nu op kop ligt. Gezien zijn leeftijd is het niet gek hem te zien als een tussenpaus, een man die één doel dient: Trump verslaan.

De uitslagen van dinsdag kunnen de Democraten hoop geven. Biden won in heel verschillende staten en onder brede lagen van het electoraat. In zes staten die Trump in 2016 won, versloeg Biden zijn rivaal Bernie Sanders – logisch lijkt het, Biden is de gematigder kandidaat van de twee. Maar in sommige van die staten had Sanders in 2016 met ruim verschil Hillary Clinton verslagen. Bovendien won Biden ook vier staten (Massachusetts, Minnesota, Maine en Virginia) die bij de algemene verkiezingen van 2016 naar Clinton gingen.

Met zijn winst in de ‘Trump-staten’ en in zogenoemde swing states als Virginia en North Carolina kan Biden betogen dat hij de president op diens eigen terrein kan uitdagen. Met zijn winst in de ‘blauwe’ staten toont hij dat hij het Democratische electoraat over de volle breedte aanspreekt. Maar de weg naar de nominatie is nog lang en Sanders is allerminst verslagen.