Bandenmaker Apollo Vredestein schrapt meerderheid arbeidsplaatsen in Nederland

Reorganisatie De prijzen van autobanden staan onder druk, waardoor de productie in Nederland niet winstgevend genoeg is. In een nieuwe Hongaarse fabriek is dat wel zo.

Met rond de 1.200 werknemers is Vredestein op dit moment een van de grootste werkgevers van Twente.
Met rond de 1.200 werknemers is Vredestein op dit moment een van de grootste werkgevers van Twente. Foto Akos Stiller/Bloomberg

Bijna vijfenzeventig jaar lang kwamen Vredestein-banden alleen uit de fabriek in Enschede. Maar zie je binnenkort de naam op het rubber van een auto, dan weet je vrijwel zeker dat deze uit Gyöngyöshalász komt, een klein uurtje ten noordoosten van Boedapest.

Donderdagmiddag maakte Apollo, de beursgenoteerde Indiase bandenmultinational die sinds 2009 eigenaar is van Vredestein, bekend dat het de komende twee jaar 750 banen schrapt bij de fabriek in Enschede. Met rond de 1.200 werknemers (eerder deze eeuw waren het er nog 1.700) is dat op dit moment een van de grootste werkgevers van Twente.

Het gerucht van een reorganisatie ging al enkele dagen rond, maar het aantal banen dat verdwijnt is veel groter dan verwacht. Ashna Kamta van vakbond FNV noemt het nieuws „schokkend”. „Dit zagen we allemaal niet aankomen.” Volgens haar ligt er al wel een sociaal plan. De ondernemingsraad heeft organisatieadviesbureau Berenschot ingeschakeld voor een contra-expertise.

Volgens Apollo zijn de ontslagen het gevolg van de dalende prijs van autobanden, een trend van de afgelopen vijf jaar. De concurrentie van goedkope Chinese producenten neemt toe, en met de Duitse auto-industrie gaat het ook niet goed, waardoor de vraag afneemt. Daardoor dalen de marges van de fabriek in Enschede. In de twaalf maanden tot en met maart 2019 draaide de fabriek volgens het jaarverslag een omzet van 500 miljoen euro, de winst vóór belastingteruggave bedroeg 1,9 miljoen. Dagelijks worden er zo’n 11.500 banden gemaakt.

Apollo wil dat Enschede zich met het overgebleven personeel specialiseert in speciale producten, zoals de gigantische, meer dan 200 kilo wegende banden voor tractoren, of banden voor sportwagens die extra geschikt zijn voor hoge snelheden. Deze zullen allemaal voornamelijk gemaakt worden in kleine productieseries die elkaar in relatief hoog tempo kunnen afwisselen.

Lees ook: de Duitse auto-industrie heeft haast met de elektromotor

Groeiambities

Opvallend is dat Apollo de afgelopen jaren meer goedkopere Vredestein-banden is gaan produceren in een nieuwe fabriek in Hongarije, de zesde fabriek van het Apollo-concern. Premier Viktor Orban opende de locatie, die een half miljard kostte, in 2017. Hier ging de afgelopen jaren al veel productie uit Enschede heen.

Is Apollo niet gewoon strategisch bezig de productie naar een goedkoper land te verplaatsen? Ja, maar het gebeurt niet helemaal met voorbedachten rade, denkt Gerard van Dijk van vakbond CNV. Volgens hem lijkt het er meer op dat Enschede het slachtoffer is van te ambitieuze groeiambities. Apollo wilde de afgelopen jaren graag in de top tien komen van grote bandenproducenten wereldwijd: daarom kwam de fabriek in Hongarije er, en daarom werd er ook voor 170 miljoen euro geïnvesteerd in modernisering van de locatie in Twente. Van Dijk: „Bij hoog en bij laag werd beweerd dat beide locaties nodig waren. En als je flink wil groeien is dat ook een logisch argument.”

Alleen slaagde het plan tot nu toe nog niet. Apollo hangt volgens verschillende lijstjes nog altijd enkele plaatsen onder de top tien van grootste producenten. Zomaar wurm je je niet tussen grootmachten als Continental, Goodyear en Michelin, al helemaal niet als de markt zich dramatisch ontwikkelt. Nu lijkt het er volgens Van Dijk inderdaad op dat de onderneming „zichzelf wegconcurreert” uit Nederland.

Gevraagd naar het verband met de Hongaarse fabriek zegt Tamara Oostveen, woordvoerder van Apollo Vredestein: „Wat je ziet is dat op het moment dat de fabriek in Hongarije werd gebouwd, er daadwerkelijk een grote vraag was naar banden. Dat konden we op dat moment niet produceren in Enschede.” Ze wijst erop dat de Twentse locatie nog steeds meerwaarde heeft. „Er zit zoveel kennis. We maken hier de banden die gebaseerd zijn op nieuwe technologie en innovatie.”