Aanklager Strafhof mag toch misdaden in Afghanistan onderzoeken

Internationaal recht De aanklager van het Internationaal Strafhof krijgt groen licht voor een strafrechtelijk onderzoek naar misdaden in Afghanistan. Voor het eerst kunnen er nu Amerikaanse militairen worden vervolgd.

Amerikaanse militairen in de Afghaanse provincie Khost, in 2008.
Amerikaanse militairen in de Afghaanse provincie Khost, in 2008. David Furst/AFP

Het Internationaal Strafhof in Den Haag mag alsnog een strafrechtelijk onderzoek beginnen naar misdaden in de oorlog in Afghanistan. De beroepskamer van het hof heeft donderdag de zwaar bekritiseerde afwijzing van een onderzoek door lagere rechters teruggedraaid.

Door dit besluit is het mogelijk dat het Strafhof voor het eerst sinds zijn oprichting in 2002 Amerikaanse militairen of CIA-agenten gaat vervolgen. Hoofdaanklager Fatou Bensouda, die een vooronderzoek leidt dat al veertien jaar geleden is begonnen, verklaarde enkele jaren geleden al dat zij misdaden door drie groepen wil bekijken: de Taliban, medewerkers van de Afghaanse geheime dienst en politie, en Amerikaanse functionarissen.

Een jaar geleden wezen rechters Bensouda’s verzoek om het onderzoek naar de volgende fase te brengen af. Dit volgde op een haatcampagne door de regering-Trump, onder leiding van toenmalig veiligheidsadviseur John Bolton. Zij kondigden aan het hof op alle fronten te zullen tegenwerken, ook bij onderzoek naar misdaden in de Palestijnse gebieden. Zij gingen er onder andere toe over om Bensouda’s visum in te trekken.

Obstructie en intimidatie

De rechters oordeelden toen dat de kans op een succesvol onderzoek te klein is, vooral doordat er geen medewerking is te verwachten van de betrokken landen. De uitspraak leidde tot de kritiek dat de rechters waren gezwicht voor Amerikaanse obstructie en intimidatie en slachtoffers in de steek lieten. Bensouda ging in beroep.

Donderdag zei de kamer van beroep dat de vrees van de andere rechters geen reden moet zijn om van een onderzoek af te zien. „Dat zou waarheidsvinding door de aanklager ten onrechte in de weg staan.”

Lees ook Het Strafhof, echt niet de schrik van despoten