Tweede Kamer: geen 20 miljoen euro voor ‘fair pay’

Kamerdebat Er is geen Kamermeerderheid die van het kabinet extra geld eist voor ‘loon naar werk’ in de culturele sector. Dat bleek woensdag in een debat.

Minister Van Engelshoven (Cultuur, D66): „De invoering van fair pay zal leiden tot scherpe keuzes.”
Minister Van Engelshoven (Cultuur, D66): „De invoering van fair pay zal leiden tot scherpe keuzes.” Foto ANP/Koen van Weel

Er komt vooralsnog geen extra geld voor de invoering van fair pay in de culturele sector. Dat bleek woensdag bij een debat hierover in de Tweede Kamer. „Met dit debat wil ik vooral laten zien: dit zijn de problemen”, zei D66-Kamerlid Salima Belhaj. „Want als je niet kunt zeggen dat er geld is, is het toch goed om te kunnen zeggen dat er geld nodig is.”

Daarmee is er geen Kamermeerderheid die wil dat het kabinet geld uittrekt voor de invoering van ‘loon naar werk’ bij rijksgesubsidieerde culturele instellingen, gezelschappen en festivals. Het gaat om 20 miljoen euro, bleek twee weken geleden uit onderzoek: 10 miljoen voor onbetaald structureel overwerk, de andere helft omdat de beloning tekortschiet.

Oppositiepartijen PvdA, GroenLinks en SP legden zich niet neer bij deze uitkomst: zij vroegen om een vervolgdebat. Daarin zullen ze een motie indienen waarin toch om dit extra geld wordt gevraagd. PvdA-Kamerlid Lodewijk Asscher tegen D66-Kamerlid Belhaj: „Die Kamermeerderheid is een kwestie van politieke wil, dus laten we maar eens zien dan. D66 is buitengewoon welkom.” Met CDA, VVD en ChristenUnie vormt D66 de coalitie. Ook cultuurminister Ingrid van Engelshoven is van D66.

Lees ook: Fair pay is niet het enige probleem

In het drukbezochte debat – veel vertegenwoordigers van culturele instellingen waren ervoor naar Den Haag gekomen – zei de minister: „De invoering van fair pay zal leiden tot scherpe keuzes, die niet altijd makkelijk zullen zijn. Maar dat was vanaf het begin duidelijk.” Als ze geen extra geld krijgen voor hogere salarissen, zullen instellingen, gezelschappen en festivals moeten bezuinigen op het aantal voorstellingen en uitvoeringen.

Lange adem

Tegelijk herhaalde zij wat ze in diverse debatten over dit onderwerp eerder heeft gezegd: „Het is een proces van lange adem, van stap voor stap.” Bij het beoordelen van een subsidieaanvraag zal niet worden geëist dat er van de ene op de andere dag anders beloond wordt. Van Engelshoven: „Het principe is: voer in en leg uit. En dan zal de één meteen een grotere stap kunnen maken dan de ander.”

Zomer dit jaar komen de Raad voor Cultuur en diverse fondsen met hun beoordeling van de subsidie-aanvragen voor de periode 2021-2024. Dan wordt duidelijk naar welke instellingen, gezelschappen en festivals precies hoeveel geld gaat – en hoe de stapsgewijze invoering van ‘loon naar werk’ daarbij is meegewogen.

Zowel Kamerlid Belhaj als minister Van Engelshoven onderstreepte dat „dit kabinet 80 miljoen extra heeft uitgetrokken voor cultuur”. Dat geld gaat onder meer naar de oprichting van een Slavernijmuseum, maar komt bijvoorbeeld ook ten goede aan bijscholing in cultureel ondernemerschap. Belhaj: „Als je collectief kunt onderhandelen, versterkt dat de arbeidsmarktpositie ook.”

Van Engelshoven wilde geen antwoord geven op de vraag van PvdA-Kamerlid Asscher of zij „met dit onderzoek naar de kosten van fair pay in de hand, de minister van Financiën heeft gevraagd om extra geld”. Dat soort verzoeken maakt deel uit van intern kabinetsberaad, antwoordde ze: „U weet hoe hard mijn hart klopt voor cultuur, meer wil ik er niet over zeggen.” Asscher: „Dus via de hartkloppingsformule begrijp ik: u spant zich ervoor in, maar wilt hier niet zeggen wat precies uw inzet is.”

PvdA, GroenLinks en de SP vroegen verder om onderzoek naar „de mythe van het overaanbod” (GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet). Daarmee doelen ze op het verschijnsel dat vanwege gemeentelijke en provinciale bezuinigingen, schouwburgen en theaters in de regio gedwongen zijn vooral commercieel interessante voorstellingen te programmeren. Ellemeet: „Er is geen overaanbod, maar ondervraag.” De minister meende dat dit niet het geval is, maar beloofde een gesprek met VNG en IPO, die gemeenten en provincies vertegenwoordigen.