Toeslagen al lang niet meer het enige probleem voor nieuwe staatssecretarissen

Belastingdienst Staatssecretarissen Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen spraken voor het eerst over hun nieuwe klus met de Tweede Kamer. „Het moet afgelopen zijn met die schandalen.”

Staatssecretarissen van Alexandra van Huffelen (l) en Hans Vijlbrief (r) woensdag in de Tweede Kamer over de Belastingdienst.
Staatssecretarissen van Alexandra van Huffelen (l) en Hans Vijlbrief (r) woensdag in de Tweede Kamer over de Belastingdienst. Foto Sem van der Wal/ANP

Een rekenfout bij de aangifte voor vermogensbelasting, een onrechtmatig fraudeopsporingssysteem, het onterecht stopzetten van de voorlopige teruggave van hypotheekrenteaftrek, een verloren rechtszaak rond een ontslagen belastingdirecteur, het verkeerd informeren van de Nationale Ombudsman over het ten onrechte niet terugbetalen van aanmaningskosten.

Een maand na het aantreden van de twee nieuwe staatssecretarissen van Financiën zijn de operationele problemen bij de Belastingdienst al lang niet meer beperkt tot de immense toeslagenaffaire. „Ik ben pas vier weken bezig”, zei Hans Vijlbrief (D66), „en ik raak al gefrustreerd”. Zijn partijgenoot Alexandra van Huffelen, die speciaal met de toeslagen is belast: „ook ik ben niet blij en tevreden met wat er in de afgelopen tijd naar boven is gekomen.”

De twee bewindspersonen die eind januari aantraden om de crisis bij de Belastingdienst op te lossen, verschenen woensdag voor een eerste debat met de Tweede Kamer over alles wat er op dit moment speelt bij de fiscus. Al had Vijlbrief zich vorige maand al eens moeten melden bij het wekelijkse vragenuurtje.

Er was veel te bespreken. Hoofdmoot was nu eens niet de toeslagenaffaire, waarbij honderden en mogelijk duizenden gezinnen ten onrechte door de Belastingdienst als fraudeur zijn bestempeld en daardoor in grote financiële problemen zijn geraakt. De afwikkeling heeft vertraging opgelopen omdat het eindrapport van de commissie-Donner, die adviseert over een compensatieregeling, herhaaldelijk is uitgesteld. Dat staat nu voor eind volgende week op de agenda.

Lees ook: De staatssecretarissen wacht de toeslagenaffaire en nóg een waslijst

Zwarte lijst

Intussen kwam er nog veel meer op het bordje van beide staatssecretarissen, en opnieuw omdat via journalistiek speurwerk nieuwe problemen bij de Belastingdienst aan het licht kwamen. Meest in het oog springende is het bestaan van een zwarte lijst, waarover Trouw en RTL Nieuws vorige week berichtten. De Belastingdienst hield jarenlang een systeem in de lucht om vermeende fraudeurs op te sporen. Deze ‘Fraude Signalering Voorziening’, waar zo’n 180.000 namen van belastingplichtigen in zijn geregistreerd, bleek op veel fronten in strijd te zijn met privacywetgeving. Een kritisch rapport hierover bleef ruim een jaar in de la liggen. En pas na beantwoording van vragen van journalisten werd de staatssecretaris erover geïnformeerd. Hierop werd het systeem subiet uitgeschakeld. Toen de Tweede Kamer hier vorig jaar al vragen over stelde, antwoordde toenmalig staatssecretaris Menno Snel dat er „geen zwarte lijsten” bestonden.

NRC berichtte begin deze week over een andere kwestie waarbij bijna een half miljoen belastingplichtigen geen vergoeding kregen voor onterecht betaalde aanmaningskosten. Toen de Nationale Ombudsman hier vorig jaar onderzoek naar deed, werd hij door de Belastingdienst verkeerd ingelicht: er zou niets aan de hand zijn.

Volgens Kamerlid Bart Snels van GroenLinks is er, met de toeslagenaffaire nog vers in het geheugen, sprake van een patroon: „signalen worden niet herkend en er wordt aarzelend opgetreden.”

Vijlbrief toonde zich deemoedig. „Het moet afgelopen zijn met die schandalen.” Zijn grootste ergernis is dat hij als politiek verantwoordelijke niet op tijd en adequaat geïnformeerd wordt over bestaande of nieuwe problemen bij de fiscus. Op dat punt beloofde hij beterschap. Hij zei de top van de Belastingdienst bevolen te hebben om geen informatie voor hem verborgen te houden „omdat u denkt dat het beter is dat ik dat niet weet”.