Thüringen doorbreekt impasse rond omgang met radicaal-rechtse AfD

Duitse deelstaat Na een politiek drama dat Duitsland een maand verdeelde, heeft deelstaat Thüringen eindelijk weer een minister-president.

Bodo Ramelow, de nieuwe minister-president van Die Linke.
Bodo Ramelow, de nieuwe minister-president van Die Linke. Foto Filip Singer/EPA

De politieke impasse die in de Duitse deelstaat Thüringen was ontstaan over de omgang met de radicaal-rechtse AfD, is doorbroken. Het sterk verdeelde deelstaatparlement koos woensdag na twee onbesliste stemrondes de leider van Die Linke, Bodo Ramelow (64), tot nieuwe minister-president.

Ramelow kan nu een minderheidsregering vormen van Die Linke met SPD en de Groenen. In de eerste twee stemrondes haalde hij niet de vereiste absolute meerderheid. Maar voor de derde ronde geldt dat degene die de meeste stemmen krijgt minister-president wordt. Naar verwachting zal Ramelow aansturen op nieuwe verkiezingen in april volgend jaar.

De AfD had in de eerste twee rondes vergeefs de eigen fractievoorzitter kandidaat gesteld, de omstreden rechtsbuiten van de partij Björn Höcke. Voor de derde ronde trok hij zich terug, waarmee Ramelow nog de enige kandidaat was.

CDU en FDP onthielden zich zoals verwacht van stemming. Zij wilden noch de kandidaat van AfD steunen, noch die van Die Linke. Die Linke - in Thüringen de grootste partij - is voortgekomen uit de communistische partij die in de DDR regeerde.

Landelijke gevolgen

Een eerste poging van het deelstaatparlement van Thüringen om een minister-president te kiezen leidde begin vorige maand tot een ernstige crisis, die ook in de landelijke politiek grote gevolgen had.

Met steun van niet alleen CDU en FDP, maar ook de rechts-radicale AfD, was toen onverwachts de liberale Thomas Kemmerich tot minister-president gekozen. Daarmee was voor het eerst een minister-president gekozen met parlementaire steun van de AfD, wat tot een storm van verontwaardiging leidde bij velen in Duitsland en in politiek Berlijn.

Het accepteren van de stemmen van de AfD werd gezien als het breken van een taboe. De AfD zelf zag er het bewijs in dat niemand meer om haar heen kan.

Niet alleen trad Kemmerich al na een paar dagen onder grote druk weer af. Ook Annegret Kramp-Karrenbauer, voorzitter van de landelijke CDU, kondigde aan dit jaar te zullen aftreden en niet meer in aanmerking te willen komen voor de opvolging van Angela Merkel als bondskanselier.

De landelijke CDU had op een partijcongres formeel besloten noch met de AfD te zullen samenwerken, noch met Die Linke. Dat principiële besluit leidde tot een problematische situatie na de deelstaatverkiezingen in Thüringen afgelopen oktober.

Want de zittende, linkse regering van Die Linke, de SPD en de Groenen, onder leiding van minister-president Ramelow, had geen meerderheid meer. En een parlementaire meerderheid was nu alleen mogelijk als de CDU, in grootte de derde partij, bereid zou zijn een coalitie aan te gaan met óf Die Linke (de grootste) óf de AfD (de op één na grootste).

Toen de CDU na maandenlang aarzelen met FDP en AfD een meerderheid vormde om de liberaal Kemmerich in Thüringen aan de macht te helpen, verklaarden de landelijke leiders, inclusief bondskanselier Merkel, dat dit onacceptabel was en teruggedraaid moest worden.

Door zich deze woensdag van stemming te onthouden, kunnen critici de CDU verwijten dat die partij de verkiezing van Ramelow mogelijk heeft gemaakt, want in de derde stemronde had de CDU met een ‘nee-stem’ ook tegen Ramelow kunnen stemmen.

De afgelopen maand is Thüringen geleid door demissionair minister-president Kemmerich, met een rompkabinet van staatssecretarissen. Ministers mocht hij als demissionair bewindsman niet benoemen.