Analyse

Kiezers dichten Biden tegen Trump meer kansen toe dan Sanders

Super Tuesday Veel Democraten dichten Joe Biden meer kans toe tegenover president Trump dan Bernie Sanders. Debutant Michael Bloomberg was de grote verliezer, en verliet de race.

Aanhangers van Joe Biden op diens campagnebijeenkomst in Los Angeles.
Aanhangers van Joe Biden op diens campagnebijeenkomst in Los Angeles. Foto Frederic J. Brown/AFP

Zoals vaker was Super Tuesday ook deze keer vooral goed in het aanwijzen van verliezers. De gelijktijdige voorverkiezingen die Democraten hielden in veertien Amerikaanse staten leverden daarentegen geen onbetwiste winnaar op. Oud-vicepresident Joe Biden werd dankzij een spectaculaire comeback de nieuwe koploper in de race om de Democratische presidentskandidatuur, maar zijn tweestrijd met de progressieve senator Bernie Sanders kan nog weken, zo niet maanden duren. De progressieve Elizabeth Warren bleef woensdag ondanks slechte resultaten nog in de race, maar Michael Bloomberg kondigde woensdag aan de strijd te staken en schaarde zich achter Joe Biden. De stembusuitslagen (en exit-polls in een dozijn staten) leggen daarnaast enkele electorale trends bloot die licht kunnen werpen op het verdere verloop van dat duel Sanders-Biden.

Biden kan Trump op eigen terrein uitdagen

Een manier om naar de uitslagen van Super Tuesday te kijken, is door ze te vergelijken met de door de Democraten verloren presidentsverkiezingen van november 2016. Van de veertien staten die mochten stemmen, gingen er 3,5 jaar geleden zeven naar de Republikeinse kandidaat Donald Trump en zeven (goeddeels) naar Hillary Clinton van de Democraten. Biden wist dinsdag niet alleen de grootste te worden in alle zeven ‘rode’ Trump-staten op Utah na. Hij won óók vier staten (Massachusetts, Minnesota, Maine en Virginia) die in november 2016 naar Clinton gingen. Sanders won de resterende drie ‘blauwe’ staten: Colorado, Vermont (zijn thuisstaat) en bijna zeker Californië.

Volg het laatste nieuws over Super Tuesday in ons liveblog

Met zijn winst in rode staten kan de meer gematigde Biden stellen dat hij een geschikte kandidaat is om Trump op diens eigen terrein uit te dagen. Op Utah na zullen de nu door Sanders gewonnen staten in november immers toch wel naar de Democraten gaan. Biden toonde zich juist sterker in enkele swing states, staten waar het er eind dit jaar nog wel om kan spannen. In Virginia kreeg Biden met 53 procent zelfs ruim twee keer zoveel stemmen als Sanders. In naburig North Carolina, een staat die al enige jaren opschuift richting Democraten, won hij ook ruim.

Biden wordt gezien als de beste anti-Trump

Volgens exit-polls (enquêtes bij de ingang van het stembureau) kreeg Biden in zuidoostelijke staten als Virginia en North Carolina een brede waaier aan kiezers achter zich. Niet alleen zwarte kiezers, maar ook hispanics, rijkere kiezers in de buitenwijken en de lager-opgeleide witte plattelandsstem. Sanders bleek alleen het meest populair bij kiezers onder de dertig – en won zo in universiteitssteden.

Kiezers werd ook gevraagd wat ze zoeken in een kandidaat. Moet deze vooral Trump kunnen verslaan, of hun politieke standpunten het best verwoorden? In sommige staten was de groep ‘strategische’ stemmers tot wel twee keer zo groot als de groep ‘inhoudelijke’ stemmers. En deze anti-Trump-stemmers kozen veel vaker voor Biden dan voor Sanders.

Biden wist met dit beroep op ‘electability’ (verkiesbaarheid) ook in te breken in noordoostelijke staten als Maine en Massachusetts, waarvan vooraf werd gedacht dat Sanders er zou winnen. Minder onverwacht was dat hij won in behoudende zuidelijke staten als Alabama, Arkansas, Tennessee en Oklahoma.

De grootste verrassing van de avond voltrok zich echter in Texas, de een-na-grootste staat van deze Super Tuesday. De Republikeinse staat wordt steeds diverser en schuift zo langzaam op richting Democraten, is de verwachting van analisten. Sanders won er dinsdag weliswaar ruim onder latino’s en kiezers onder de 45 jaar en (nipt) onder blanken en mannen. Maar Biden compenseerde dit door meer 45-plussers, zwarte kiezers en vrouwen te trekken.

Foto Chip Somodevilla/AFP

Sanders sterk in het westen en onder latino’s

Zijn nagenoeg zekere zege in Californië leverde Bernie Sanders niet alleen de hoofdprijs van de avond op. Zijn winst in de westelijke gigant staat voor een bredere trend: hij doet het goed aan deze kant van het land. Sanders won dinsdag ook overtuigend in Colorado en Utah en vorige maand al in het eveneens westelijke Nevada. Hij deed het volgens exit-polls in deze staten goed onder nagenoeg alle kiezersgroepen. Hij won hier bijvoorbeeld steeds ruim onder hispanics, die dit jaar voor het eerste de grootste electorale minderheidsgroep vormen. Alleen de 65-plussers kozen hier vaker voor Biden.

Dinsdag 10 maart is er alweer een nieuwe ronde voorverkiezingen, in zes staten. Twee hiervan (Idaho en Washington) liggen in het westen. En ook in drie andere staten die stemmen, deed Sanders het vier jaar geleden relatief sterk. Alleen in Mississippi lijkt Biden volgende week al verzekerd van winst. Wint Sanders volgende week inderdaad enkele staten, dan kan hij in ieder geval in de beeldvorming het initiatief enigszins heroveren.

Rol voor verliezers

Mike Bloomberg gaf alleen al tot eind januari 409 miljoen dollar uit. De afgelopen vijf weken heeft hij dat bedrag nog flink opgevoerd: hij kocht op grote schaal tv-spotjes in en opende in allerlei Super Tuesday-staten campagnekantoren. Het leidde tot felle kritiek van vooral de meest progressieve Democratische gegadigden dat de data-miljardair de verkiezingen zou proberen te kopen.

Dinsdag, toen hij voor het eerst op het stembiljet stond, bleek echter dat al die miljoenen en media-aandacht weinig verschil maakten. Bloomberg won alleen op Samoa, een Amerikaans overzees gebied in de Stille Zuidzee. Bij de caucuses hier kreeg hij 175 kiezers achter zich: goed voor vier gedelegeerden. Die kostten hem omgerekend dus wel minstens 100 miljoen dollar per stuk. Woensdag gooide hij de handdoek in de ring en schaarde zich achter Biden, zoals Amy Klobuchar en Pete Buttigieg eerder al deden. Op 17 maart houden de grote staten Ohio en Florida voorverkiezingen en Bloomberg deed het hier aardig in de peilingen. Omdat Bloomberg zijn deelname nu heeft gestaakt, liggen hier kansen voor Biden.

Wie nu nog niet uit de race stapt: Elizabeth Warren. De senator werd zelfs in haar eigen thuisstaat Massachusetts derde, na Biden en Sanders. Alleen hier kwam ze boven de 20 procent uit, in de rest van de staten zat ze rond de 10 procent. Toch gaf Warren het woensdag niet op: in een e-mail aan haar aanhangers riep ze op te blijven doneren aan haar campagne. Als ze binnenkort toch uit de race stapt, dan zou vooral Sanders daar van profiteren.

Update (4 maart 2020): Dit bericht werd woensdagmiddag geactualiseerd nadat Michael Bloomberg zijn kandidatuur opgaf.