Reportage

Griekse grenspolitie gebruikt zwaar geweld tegen migranten

Migratie Om migranten die Turkije over de grens zet af te schrikken, gebruikt de Griekse grenspolitie zwaar geweld. Ze begonnen op ons te schieten, zegt Adel Jaberi.

Griekse grensbewakers houden migranten tegen bij de Griek-Turkse grens.
Griekse grensbewakers houden migranten tegen bij de Griek-Turkse grens. Foto Sakis Mitrolidis/AFP

Adel Jaberi werd twee keer geraakt door kogels van de Griekse grenspolitie toen hij Europa probeerde binnen te komen. Een in zijn arm en een in zijn been. Een paar uur later zit de Iraniër rechtop in een ziekenhuisbed met verband om zijn arm en een katheter op zijn borst. „Oh, kom je uit Nederland?”, zegt hij met een grijns. „Amsterdam, daar wil ik heen!”

Jaberi (21) werd woensdag beschoten door de Griekse politie toen hij vanuit Turkije de grens probeerde over te steken. Of het ging om rubberen of metalen kogels, was niet duidelijk. Ook vijf anderen werden geraakt en zijn naar het universiteitsziekenhuis in de Turkse grensstad Edirne gebracht. Een van hen, de Pakistaan Mohammed Gulzar, is overleden.

Zijn vader, moeder en broer zitten op een bankje voor het ziekenhuis en staren verslagen voor zich uit. Hun kleren zijn vuil van dagen door de bossen en velden lopen. Ze vertellen dat ze via Iran naar Turkije zijn gereisd in de hoop Europa te bereiken. Van verdriet en radeloosheid kunnen ze niet veel uitbrengen.

De meeste slachtoffers in het ziekenhuis zijn gewond aan een arm of een been. Een is in zijn hoofd getroffen en is er ernstig aan toe. Turkse artsen zeggen dat de Griekse politie in één geval met scherp heeft geschoten in plaats van met rubberkogels. Griekenland ontkent alles en beschuldigt Turkije van het verspreiden van fake news.

Niemandsland

Net als veel vluchtelingen die de afgelopen dagen naar de Griekse grens zijn gereisd, was Jaberi gestrand in het niemandsland tussen Turkije en Griekenland. De grens is afgeschermd met een hek, de pers mag er niet komen. Jaberi vertelt dat ze een groot kampvuur hadden gebouwd om warm te blijven.

Lees ook: ‘De grenzen zijn dicht’, roepen de Grieken

„De Griekse politie schoot met traangas om ons op afstand te houden”, zegt Jaberi nog enigszins daas van de operatie. „Wij gooiden stenen terug en probeerden over het hek te klimmen. Toen de politie zich realiseerde dat ze ons met traangas niet konden stoppen, begonnen ze op ons te schieten.”

De schietincidenten komen een dag nadat Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, aan de Grieks-Turkse grens was. Ze sprak haar steun uit voor het harde optreden van de Griekse autoriteiten bij het tegenhouden van vluchtelingen en zei strijdvaardig: „Jullie zijn ons schild”.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan zet aan de Turks-Griekse grens vluchtelingen al langer in als politiek drukmiddel. Het doel is om een crisissfeer te creëren aan de grens met Griekenland. Erdogan wil dat Europa de Turkse operatie in het Syrische Idlib steunt en Turkije meer geld geeft voor de opvang van miljoenen vluchtelingen.

Twee van de slachtoffers zijn in het hoofd getroffen en zijn er ernstig aan toe

Aangespoord door de Turkse autoriteiten en berichten in de Turkse media dat de grens open was, hebben duizenden vluchtelingen de bus naar Edirne gepakt. Eenmaal aangekomen, worden ze door de Turkse politie naar dorpjes aan de grens gebracht, waar bootjes klaar staan om de Evros-rivier over te steken. Ze krijgen te horen dat het maar twee minuten varen is.

De gewonde Iraanse vluchteling Adel Jaberi in een ziekenhuis in Edirne, Turkije. Hij werd twee keer geraakt door kogels van de Griekse grenspolitie. Foto Huseyin Aldemir/Reuters

„Eerst geloofden we dat de grens open was en dat we die op legale wijze konden oversteken”, zegt Arezu Maghsoudloo, een tengere Iraanse vrouw. „Maar toen we gewapende Griekse agenten op de andere oever zagen staan, realiseerden we ons dat we pionnen waren in een cynisch spelletje. De Turkse gendarmes waren gewoon smokkelaars in uniform. Ze wilden ons dwingen de grens over te steken en sloegen mijn zusje. Maar ik heb twee jonge kinderen, dus ik weigerde.”

Na dagen van omzwervingen langs grens is Maghsoudloo met haar familie bij het haveloze busstation van Edirne beland. Op het gras zitten tientallen Iraanse en Afghaanse families tussen de tassen, kinderwagens, en koepeltentjes. Ze maken thee op kampvuurtjes. Verderop delen Turkse vrijwilligers borden met rijst en linzen uit.

De vluchtelingen zeggen dat ze dagen zijn opgejaagd door de Turkse en Griekse politie, en zijn uitgescholden door Turkse en Griekse burgers. Ehsan Muhamadi (19), een Afghaan uit Herat, vertelt dat hij er samen met tientallen andere mannen in was geslaagd om de grens over te steken. Maar de Griekse politie vond hen, sloeg hen in elkaar, pakte hun paspoorten en telefoons af, trok al hun kleren uit, en zette hen de Turkse grens over.

„Vijf uur lang hebben we naakt rondgelopen”, zegt Muhamadi, „op zoek naar een dorp of stad.” Uiteindelijk werden ze gevonden door de Turkse politie, die hen wat te eten en schone kleren gaf. „Ze deden heel vriendelijk en zeiden dat ze ons naar een warme opvangplek zouden brengen, waar veel andere vluchtelingen waren. Maar in plaats daarvan dwongen ze ons weer de Griekse grens over te steken.”

Toch zijn veel vluchtelingen niet van plan om terug te gaan naar de Turkse steden waar ze woonden. „We hebben niets om naar terug te gaan”, zegt Maghsoudloo, die in de industriestad Denizli woonde sinds ze vier maanden geleden naar Turkije kwam. „Vrienden die in Denizli zijn gebleven, zeggen dat buurtbewoners en politieagenten op straat tegen hen schreeuwen: ‘Vertrek! De grens is nog open’.”

Correctie (04-03-2020): In eerdere versie van dit artikel stond nog niet dat de Griekse autoriteiten ontkennen dat er door de grenspolitie met scherp is geschoten. Dat is hierboven aangepast. Ook is de kop veranderd en is toegevoegd dat onduidelijk is of Jaberi zelf door rubberen of metalen kogels is geraakt.