Joe Biden maakt spectaculaire comeback op ‘Super Tuesday’

Super Tuesday De Democratische kiezers in veertien staten hebben dinsdag hun voorkeur uitgesproken voor een gematigde kandidaat. Oud-vicepresident Joe Biden kreeg de meeste gedelegeerden.
Foto John G. Mabanglo/EPA

De Democratische kiezers in het oosten en midden van de Verenigde Staten hebben dinsdag een heldere keuze gemaakt: de partij moet een gematigde kandidaat nomineren om president Trump in november te verslaan. In dit deel van het land koos een meerderheid voor oud-vicepresident Joe Biden.

Veertien staten en Amerikaans Samoa gingen op ‘Super Tuesday’ naar de stembus. Samen zijn deze staten goed voor zo’n 40 procent van de gedelegeerden die in juli de Democratische presidentskandidaat kiezen – een reuzenstap naar de nominatie. Rond half negen woensdagochtend Nederlandse tijd hadden Amerikaanse media de overwinning in negen staten aan Biden toegekend, waaronder zeer verrassend Texas. In drie staten haalde de linkse kandidaat Bernie Sanders de overwinning. Let wel: de resultaten van de dichtst bevolkte staat, Californië, moesten toen nog doorkomen.

Volg het laatste nieuws in ons liveblog over Super Tuesday

Meerdere Amerikaanse media meldden enkele minuten na het sluiten van de stembussen in Californië al dat Sanders hier zou winnen. Pas na binnenkomst van de definitieve resultaten uit alle staten kan met zekerheid worden gezegd of de Democratische Partij linksom of rechtsom de aanval op Donald Trump inzet.

De herrijzenis van Biden

Joe Biden vierde de avond als een herrijzenis. In een toespraak voor zijn aanhangers in een voorstad van Los Angeles zei hij dat hij knock-out en dood was verklaard door de media, totdat hij zaterdag de voorverkiezing in South Carolina won. Dat lijkt een rake analyse. Verschillende Amerikaanse media noteerden bij de uitgang van de stembureaus dat een substantieel deel van de kiezers pas in de laatste paar dagen hun keuze heeft bepaald.

De grote meerderheid van hen koos voor Biden en een meerderheid had daarbij als overweging dat hij van alle kandidaten de beste kans maakt om Trump te verslaan. Dat is precies het argument dat Biden zelf vanaf de aankondiging van zijn kandidatuur heeft aangevoerd. ‘South Carolina’ gaf kiezers net op tijd voor Biden een duwtje in die richting. Ook het feit dat hij de afgelopen dagen van voormalige rivalen in de presidentsrace, Pete Buttigieg, Amy Klobuchar en Beto O’Rourke, steunverklaringen kreeg, zal hebben meegewogen bij kiezers die tot op het laatst twijfelden.

Lees ook: Stemmen voor meer of minder zorg in Sugar Land, Texas

Platgetreden pad

Met deze uitslag heeft de kiezer de Democratische Partij op Super Tuesday teruggestuurd naar het platgetreden pad van het midden. Het pad dat Barack Obama met succes bewandelde. Het pad waarlangs in 2018 het Huis van Afgevaardigden werd heroverd. Het is de afgelopen maanden – in artikelen over Elizabeth Warren met haar „grote structurele veranderingen”, over Sanders met zijn „revolutie” en over vier mediagenieke vrouwen in het Huis van Afgevaardigden – vaak gegaan over de vraag: ‘Is Amerika klaar voor de progressieve beweging?’ Het voorlopig antwoord luidt: nog niet.

Zelfs als Bernie Sanders in Californië nog voldoende gedelegeerden krijgt om zijn eerdere voorsprong op Biden te behouden, dan zijn een paar voortekenen beslist ongunstig voor de senator van Vermont. Ondanks zijn op de arbeidersklasse gerichte campagne – verhoging van het minimumloon, uitbreiding van sociale zekerheid, gratis gezondheidszorg voor iedereen – wist hij Biden niet te verslaan in Oklahoma en Minnesota waar een groot deel van de bevolking bestaat uit lager opgeleide witte mensen.

Nog een indicatie: Sanders verloor terrein ten opzichte van zijn resultaten tegen Hillary Clinton in 2016. Het lijkt erop dat de kiezers die destijds weinig van de gedoodverfde favoriet Clinton moesten hebben, Sanders nu verlaten voor Biden.

Exit polls wijzen op grote steun voor Biden onder Afrikaans-Amerikaanse kiezers, onder vrouwen en in de voorsteden. Dat zijn drie sterke pijlers geweest onder de overwinning die de Democratische Partij bij de zogenoemde midterm-verkiezingen van 2018 boekte en de partij een ruime meerderheid in het Huis van Afgevaardigden bezorgde.

Sanders krijgt vooral veel steun van Latino-kiezers (een snel groeiende groep) en jongeren (die het vaak laten afweten bij verkiezingen). Voor zijn verlies kan Sanders nauwelijks excuses aandragen. Biden won in heel diverse staten en de opkomst was vrijwel overal groter dan in 2016.

77 en 78 jaar

De overige drie kandidaten, Mike Bloomberg, Elizabeth Warren en Tulsi Gabbard, speelden op Super Tuesday geen rol van betekenis. Wat zij na deze avond ook beslissen voor het vervolg van hun campagne, het Democratische veld is in feite uitgedund tot twee witte mannen, de een 77, de ander 78 jaar. Dat is, na een jonge zwarte man in 2008 en 2012, en een vrouw in 2016, een opmerkelijke tussenstand in een partij die twee jaar geleden in het Huis van Afgevaardigden nog uitbundig haar diversiteit naar afkomst en sekse vierde.

Eén ding heeft Super Tuesday bijna pijnlijk duidelijk gemaakt: Mike Bloomberg kan de nominatie niet ‘kopen’, zoals de andere kandidaten enkele weken geleden nog vreesden. De mediamiljardair en oud-burgemeester van New York sloeg de eerste vier voorverkiezingen over en spendeerde in die tijd tientallen miljoenen aan reclamespotjes. Hij verzamelde er nog geen handvol gedelegeerden mee. In staten als Virginia waar hij meer dan 18 miljoen dollar uitgaf aan zijn campagne, vijftig keer zoveel als Biden, won hij geen enkele gedelegeerde.

Op weg naar de Democratische conventie in juli is een en ander een grote opluchting voor de leiding van de Democratische Partij. Ze waren bang voor een verpletterende overwinning van Sanders – die vinden ze te links. En ze waren bang voor een verrassende overwinning van Bloomberg – die vinden ze te rechts, hij was tot voor kort een Republikein.
De vraag is nu hoe de race verder gaat, of alle overgebleven kandidaten blijven doorstrijden. Over een week is er alweer een voorverkiezing in zes staten tegelijk. De progressieve Warren mailde vannacht aan haar aanhang dat ze al uitkijkt naar die primaries. En ook Bloomberg zei niet aan opgeven te denken.

Dit artikel is woensdagochtend om half negen geactualiseerd.