Opinie

De macht die wij niet denken te hebben

Clarice Gargard

Eindelijk rechtvaardigheid, dachten velen waarschijnlijk toen Harvey Weinstein, een van de machtigste mannen van Hollywood, recent schuldig werd bevonden aan aanranding en verkrachting. Weinstein was de personificatie van macht: de Hollywood-producent die een persoon en diens carrière kon maken of breken. En daardoor kon hij decennialang tientallen vrouwen – negentig hebben een getuigenverklaring afgelegd – verkrachten en aanranden. Omdat de macht nooit vraagt maar altijd neemt.

Ironisch genoeg zag de voormalige producent er gedurende het proces allesbehalve machtig uit. Hij was bleek, afgevallen en liep met een wandelrek – gebukt, hopelijk onder het gewicht van zijn zonden. Het deed me aan een wankele Bill Cosby denken toen die veroordeeld werd voor soortgelijke misdaden. Als je niet beter wist zou je bijna medelijden met ze krijgen.

Een kenmerk van de macht is dat die zich op slinkse wijze als slachtoffer weet te vermommen om de consequenties van het eigen gedrag te vermijden. Een ander voorbeeld daarvan is Thierry Baudet, zij het op een andere manier. Als volksvertegenwoordiger opent hij vaak de aanval op tegenstanders en etnische minderheden, en maakt hij denigrerende uitspraken richting vrouwen. Zodra hij kritiek krijgt, beweren hij en zijn discipelen dat híj het echte slachtoffer is.

Lees ook: Iedereen fluisterde over Weinstein, niemand sprak

Onlangs onthulde columnist Sander Schimmelpenninck in de Volkskrant dat Baudet ongepaste seksueel getinte opmerkingen maakte tegen een stagiaire van Quote, een aantal jaar geleden na de opname van een interview voor dat blad. „Weet je wat het is met vrouwen in Nederland: ze worden niet goed geneukt. Herken je dat?”, zou hij hebben gezegd. Het delen van die informatie leverde de columnist een storm van kritiek en beledigingen op van rabiate aanhangers van Baudet. Die beweerden dat hij de radicaal-rechtse leider demoniseerde door hem te citeren.

Wie macht heeft, zoekt ongegeneerd de grenzen op en weet dat het kan omdat er altijd anderen zijn die de grens voor hen blijven oprekken. Daarom spreken vrouwen zich vaak niet uit over seksueel geweld, vooral als het om machtige mannen gaat. Ze vrezen niet geloofd te worden. Of dat men denkt dat ze op geld en roem uit zijn.

Dat geldt ook voor de slachtoffers van Weinstein. Maar uiteindelijk hebben zij hun vrees overwonnen en dat leidde tot een veroordeling. Alleen zal de nachtmerrie nooit helemaal voorbij zijn. Machtsmisbruik laat littekens achter. In het hoofd en het lijf. Zelfs na jaren kan een verkeerde blik of verdwaalde hand het lichaam van een overlever van seksueel geweld laten verstijven.

De Weinsteins en Cosby’s zijn gelukkig veroordeeld, maar de cultuur die toestaat dat de macht zijn gang kan gaan blijft bestaan. Daarom pleiten velen in feministische kringen voor een cultuurverandering. Maar die begint volgens mij pas als we onze ideeën bijstellen over wie macht toebehoort en wie niet.

Bij de misdaden van Weinstein sloten velen om hem heen de ogen omdat ze dachten niet tegen hem op te kunnen boksen. Maar macht bestaat enkel bij de gratie van het geloof van anderen. Zoals de naakte keizer alleen kleren draagt als het volk zegt die te zien. Helaas komt het nog te vaak voor dat machtsmisbruikers toe kunnen slaan. Omdat, om de Amerikaanse schrijver Alice Walker te parafraseren, wij onze eigen macht weggeven door te denken dat we die niet hebben.

Clarice Gargard is programmamaker en freelance journalist.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.