Opinie

Bij voltijd-werk hoort een voltijd-schoolsysteem

Waarom maken vrouwen geen carrière? Om de paar maanden laait die discussie weer op. Eind vorig jaar buitelden opiniemakers over elkaar heen over een verplicht vrouwenquotum voor de top van het bedrijfsleven. Witte oude mannen aan de top zouden (onbewust) kiezen voor nieuwe witte mannen aan de top. Als de wetgever dat verbiedt, dan komt het allemaal goed met de doorstroming van vrouwen naar hoge posities, denken velen.

Terecht veegde econoom Barbara Baarsma, topvrouw bij Rabobank, daar vorige week rekenkundig de vloer mee aan in het FD. Het probleem zit niet aan de top van de arbeidsmarkt, maar aan de onderkant. Het massale deeltijdwerken van Nederlandse vrouwen is de oorzaak. Waar het CBS een lichte stijging waarnam van vrouwen die voltijd (35 uur per week of meer) werken, becijferde Baarsma dat het percentage vrouwelijke voltijd-werknemers sinds 2003 gedaald is: van 25,5 naar 24,5 procent.

Kern van het emancipatieprobleem van de Nederlandse vrouw is natuurlijk dat ze aan de keukentafel veel harder moet onderhandelen met haar man. Zorg voor kinderen (en huishouden) moet gewoon eerlijk verdeeld worden, en dat gebeurt nog steeds veel te weinig. In naam is de Nederlandse vrouw een feminist, maar in de praktijk laat ze haar koppie hangen als het ingewikkeld wordt: kinderen, een baan, en een kerel die zich nergens wat van aantrekt.

Al mag ze zichzelf dat hard aanrekenen, de overheid maakt het haar ook niet makkelijk. Die overheid voert symboolmaatregelen in zoals een vrouwenquotum voor raden van commissarissen. Maar wat echt zou helpen is modernisering van ons schoolsysteem dat in de jaren vijftig is blijven hangen. Een systeem waarin kinderen op woensdag- en vaak ook vrijdagmiddag volledig vrij zijn, en op andere middagen meestal om een uur of drie moeten worden opgehaald. Een systeem met ellenlange vakanties, juffen en meesters die ook nog eens afwezig zijn voor studieweken of sessies op de hei, en sinds kort ook om de haverklap een paar dagen staken. Wie geen bereidwillige opa’s en oma’s kan inschakelen, wie geen geld heeft voor een nanny, is door dit schoolsysteem feitelijk veroordeeld tot deeltijdwerk.

Afgelopen weekend had ik een feestje van een bevriende moeder van school. Alle aanwezige vrouwen (eind dertig, begin veertig) waren gesloopt na tweeënhalve (!) week voorjaarsvakantie, waarin de meesten van ons officieel gewoon op hun werk moesten verschijnen. Wat een stress gaf dat. Vergaderingen missen, steeds nee moeten verkopen aan baas en collega’s, inbellen met een jankende kleuter op de achtergrond, en een permanent schuldgevoel omdat je op ieder terrein tekortschiet. Is het heel raar dat driekwart van de vrouwen dan uiteindelijk voor deeltijdwerk kiest?

Mijn vriend had vrijdagmiddag een afspraak in Hilversum met zijn vroegere zakenpartner. Om twee uur ’s middags liep hij even met hem mee naar de school om de hoek om diens kinderen op te halen. Daar stonden vijftig moeders te wachten, en welgeteld twee of drie vaders. Vijftig vrouwen, vermoedelijk zonder voltijd-baan. Behalve misschien in Duitsland of Oostenrijk is er in de westerse wereld geen ander land te vinden waar ouders hun kinderen op dit soort tijdstippen van school halen.

Kan dat nou eenmaal moeilijk anders? Tijdens onze laatste meivakantie in Frankrijk wachtten we het vakantievriendinnetje van onze dochter op bij haar Franse dorpsschool. Anders dan in Nederland is het schoolsysteem in Frankrijk wel meegegroeid met zijn tijd. Het is afgestemd op ouders die allebei een voltijd baan hebben. De school van het meisje ging om half vijf uit, zoals iedere dag. Maar de schooldag kan verlengd worden met extra activiteiten (muzieklessen bijvoorbeeld) of huiswerkbegeleiding tot zes uur. En niet onbelangrijk: Franse kinderen krijgen tussen de middag een warme maaltijd. Omdat ze in Frankrijk ook wel snappen dat het vrijwel onmogelijk is om als voltijd werkende ouder voor kinderbedtijd ook nog eens uitgebreid voor het kroost te koken en samen te eten.

Zou het toevallig zijn dat in Frankrijk de meerderheid van de vrouwen voltijd werkt? Zou het toevallig zijn dat vrouwen in Frankrijk gemiddeld 2,01 kind krijgen, waardoor het een van de weinige landen in Europa is dat door natuurlijk aanwas de bevolking op peil kan houden?

Politici en opiniemakers, houd toch eens op over vrouwenquota en bespiegelingen over de Nederlandse deeltijdcultuur. Bij voltijd-werk hoort een voltijd-schoolsysteem! Komt dat er niet, dan zijn we in 2030 nog steeds geen stap verder.

Aylin Bilic is ondernemer en publicist. Ze schrijft om de week op deze plaats.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.