Zoetstof en koolhydraten is een slechte combinatie

Gezondheid Hebben kunstmatige zoetstoffen een effect op het brein? Op welke manier we ze binnenkrijgen, blijkt heel bepalend.

In bitter lemon light zit sucralose.
In bitter lemon light zit sucralose. Foto Getty Images/iStockphoto

De kunstmatige zoetstof sucralose heeft op zichzelf geen effect op suikerhuishouding, maar als het geconsumeerd wordt in combinatie met koolhydraten wel. Dan vermindert het de gevoeligheid van het lichaam voor het hormoon insuline, dat de bloedsuikerspiegel regelt, en tempert het de reactie van het brein op een zoete smaak. Dat schrijven hersenonderzoekers van de Amerikaanse Yale-universiteit deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Cell Metabolism.

Sucralose is tot zeshonderd keer zoeter dan suiker en zit in zoettabletjes en in light frisdranken, kauwgom, zuivelproducten en ijs. In hoeverre het onderzoek zal leiden tot concreet voedingsadvies is nog onduidelijk.

Te veel en te vaak koolhydraten (suikers en zetmeel) eten kan de suikerhuishouding ontregelen. Het lichaam wordt dan minder gevoelig voor insuline, een hormoon dat glucose uit het bloed naar de spieren verplaatst. Dat is de opmaat voor suikerziekte (diabetes type 2) en vaak ook obesitas. Om dat te voorkomen zijn calorie-arme zoetstoffen ontwikkeld.

Maar of kunstmatige zoetstoffen nu positieve effecten hebben op de suikerhuishouding en het lichaamsgewicht of juist niet, is een controversieel vraagstuk. Er zijn onderzoeken die dat wel laten zien, maar ook studies waarin mensen juist aankomen en diabetes krijgen. Het huidige onderzoek suggereert dat de combinatie met andere koolhydraten dit verschil kan maken.

Mixdrankje

De Yale-onderzoekers gaven 45 proefpersonen twee weken lang om de dag een zoet drankje in het lab. Dat was bij vijftien deelnemers steeds gezoet met het calorie-arme sucralose. Bij 15 andere was het gezoet met ruim 30 gram gewone tafelsuiker – dan bevatte het 120 kilocalorieën. Een derde groep kreeg een mixdrankje, met behalve sucralose ook 120 kilocalorieën maltodextrine, een matig zoet koolhydraat uit mais. De deelnemers waren 20 tot 45 jaar oud, hadden een gezond gewicht en gebruikten gewoonlijk geen zoetstoffen.

Voor en na de testweken bekeken de onderzoekers de reactie van hun hersens in de fMRI-scanner op de smaken zoet, zout, zuur en umami (hartig). Ook registreerden ze de insulinegevoeligheid.

Alleen bij deelnemers die het mixdrankje kregen, zagen de onderzoekers een lagere gevoeligheid voor insuline en minder reactie op zoet in verschillende betrokken hersengebieden. De combinatie van de kunstmatige zoetstof met andere koolhydraten pakt dus ongunstig uit voor de suikerhuishouding.