Slachtoffers tramschutter: even wereldnieuws en dan alleen met hun verdriet

Rechtszaak tramschutter Op de tweede zittingsdag verklaren slachtoffers over de trieste gevolgen van de schietpartij in de Utrechtse tram, een klein jaar geleden

Verdachte Gökmen T. hoorde de verklaringen van slachtoffers en nabestaanden stoïcijns aan.
Verdachte Gökmen T. hoorde de verklaringen van slachtoffers en nabestaanden stoïcijns aan. Illustratie Aloys Oosterwijk/ANP

Slachtoffers van ernstige misdrijven en hun nabestaanden mogen sinds 2016 de rechter, de officier én de verdachte toespreken. Drie zalen vol pers en publiek, die aanwezig waren op de tweede dag van de rechtszaak van Gökmen T., hoorden dinsdag verhalen over de grote gevolgen van zijn daden.

Gökmen T. schoot een klein jaar geleden drie mensen dood in een Utrechtse tram, een daarbuiten, en verwondde anderen ernstig.

Alle slachtoffers, zo blijkt tijdens de zitting, worstelen met de publieke rol die ze ongewild toebedeeld krijgen. Hun privacy en die van doden en gewonden werd geschonden, vinden ze, zonder dat ze er iets aan konden doen. Zo ging tot afschuw van de familie de foto van dodelijk slachtoffer Rinke (vader van drie kinderen, echtgenoot, broer en zoon) de wereld over – hij lag half bedekt, dood, onder een laken. De foto werd zelfs misbruikt door jihadisten.

De foto van Melanie, een jonge vrouw die werd beschoten en het overleefde, ging rond op internet met het verhaal dat ze de ex-vriendin zou zijn van T. en er sprake was van eerwraak. Het gebruik van de foto en de onzinnige beweringen – ze kende de schutter helemaal niet – heeft haar extra verdriet gedaan, zegt ze.

Na een aantal dagen, vertellen slachtoffers de rechtbank, zijn ze juist alleen met hun verdriet. De mensen om hen heen gaan verder met hun leven. Voor de media zijn ze alleen nog interessant als ze hun hele privé-leed op tafel willen leggen, en dat willen de meesten juist niet.

Lees het verslag van de eerste dag van de rechtszaak tegen Gökmen T. hier terug

Iedere dag benauwd

Zij moeten verder, maar kunnen dat nauwelijks. Naaste familieleden van Rinke voelen dagelijks pijn precies op de plek waar de kogel zijn lichaam doorboorde. De vader van Melanie krijgt het elke dag benauwd op het tijdstip dat zijn dochter hem met één hand belde, met de andere drukte ze haar wond dicht. „Ik ben beschoten”, zei ze. Daarna verbrak het contact en zaten haar ouders urenlang in onzekerheid over haar lot.

Eline, een jonge vrouw die zwaar gewond raakte, maakte zich voor de schietpartij zorgen over tentamens en was druk met vrienden, vertelt ze. Ze lag daarna negen dagen in coma en is tot nu toe aan het revalideren. Ze maakt zich nu zorgen om zaken waar een 21-jarige zich geen zorgen om zou moeten maken, zegt ze. Elke dag ziet ze in de spiegel de ernstige gevolgen waarmee ze moet leven.

De moeder van Roos, een vrouw van 19 die werd doodgeschoten, vertelt hoe ze de kamer en spullen van haar dochter laat zoals die dat achterliet – om haar nog maar een beetje bij zich te hebben. En hoe ze haar dochter na haar dood aankleedde. „Dat deed ik voor het laatst toen ze nog een klein kindje was.”

De oudere zus van Rinke vertelt hoe zeer de hele familie de ingenieur bij Prorail mist. Toen ze jong waren, haalde zij hem soms van school en bracht hem naar een vriendje. „Ergens bij mij achterop de fiets moet hij zo slim geworden zijn.”

Lees ook over Gökmen T.: Een tijdje moslim, een tijdje junk

De vader van Rinke prijst de rechters voor hun geduldig oor. „Bij de dominee in de kerk kan je in slaap vallen, dat heb ik u niet zien doen.”

Machteloze woede

Terwijl bij vele toehoorders de tranen in de ogen staan, blijft T. net als een dag eerder met een lichte glimlach stoïcijns voor zich uit kijken. Slachtoffers richten zich desondanks met trillende stem vol machteloze woede tot hem. „Hij is een narcist”, zegt de moeder van Roos. „Hij schiet mijn kind dood en stapt er gewoon overheen.”

Rinkes vader noemt het een „schaamteloze brutaliteit” om de levens van anderen te nemen terwijl je in zo’n „beschaafd en gastvrij land woont”.

De vader van Roos: „Ik hoop dat als je ooit buiten komt, Allah je meteen pakt, want je hebt het respect van iedereen verloren, zelfs van je familie.”

Alle nabestaanden willen dat T. nooit meer vrijkomt. De vader van Roos: „Ik wil dat de samenleving tegen jou beschermd wordt en ik zal je mijn leven lang blijven volgen.” De zus van Rinke: „Deze idioot verdient de aller-, allerzwaarste straf.”

Eline, in tranen: „Gökmen, je hebt me niet verslagen en dat zal ook nooit gebeuren.”

„Jammer, jammer”, zegt T. De rechter is het zat. Hij laat de man direct verwijderen.