‘Mijn Rembrandt’: een portrettengalerij van particuliere verzamelaars, kunsthandelaren, museumdirecteuren en andere experts die stuk voor stuk een hevige betrokkenheid vertonen bij een of meer schilderijen van de oude meester.

Foto Cinéart Nederland

Interview

Oeke Hoogendijk: ‘Ik dacht dat ik klaar was met het Rijksmuseum’

Oeke Hoogendijk Filmmaker Oeke Hoogendijk was niet enthousiast toen het Rijksmuseum haar benaderde om een film te maken. Maar al snel begreep ze dat ze „goud in handen had”.

Een film over de verbouwingen van het Rijksmuseum – Oeke Hoogendijk vond dat geen goed idee. „Een film maken over vergunningen en vergaderingen leek me heel saai. Totaal niet spannend. Bovendien kwam er geen oorlog in voor, terwijl dat toch mijn onderwerp was – en ís. Toen het Rijksmuseum me benaderde, heb ik het verzoek aanvankelijk afgeslagen. Niks voor mij. Toen ik er ten slotte toch aan begon, deed ik dat vanuit het idee: laat ik mezelf eens verrassen, laat ik eens buiten mijn comfort zone treden, buiten mijn directe interessegebied.”

Met verstrekkende gevolgen. Nadat ze eerder twee documentaires had gemaakt die naar de Tweede Wereldoorlog verwezen (Een gelukkige tijd en The Holocaust Experience) maakte Oeke Hoogendijk in de afgelopen twaalf jaar vier grote projecten: het danig bekroonde tv-vierluik Het nieuwe Rijksmuseum, gevolgd door een gehermonteerde bioscoopversie onder dezelfde titel, de tv-documentaire Marten en Oopjen over de aankoop van de twee door Rembrandt vereeuwigde echtelieden en de bioscoopdocumentaire Mijn Rembrandt, die deze week in première gaat. En ook in de nabije toekomst laat ze de museumwereld nog niet los. Tot haar volgende projecten behoort een beeldverslag van de restauratie van De Nachtwacht.

Oeke Hoogendijk herinnert zich nog het moment waarop ze zich begon te realiseren dat ze met het Rijksmuseum als filmonderwerp „goud in handen had”. Dat besef brak door toen ze zag hoe een bewapende huismeester de duiven verjoeg die het museum binnenvlogen: „Het verhaal was veel filmischer dan ik had gedacht.” Een soortgelijk moment deed zich voor toen bleek dat de discussies over de onderdoorgang voor fietsers veel verhitter werden dan vooraf was bevroed: „Ook dat was een ontwikkeling die me over de streep trok.”

Met engelengeduld verfilmde Hoogendijk de uiteenlopende perikelen bij de verbouwing van het Rijksmuseum. Het vierluik, waarvan de eerste twee delen in 2008 verschenen, ontrolde zich als een toonbeeld van polderen in de praktijk – beurtelings komisch en dramatisch.

Lees hier de recensie van ‘Mijn Rembrandt’

„En toen dacht ik dat ik klaar was met het museum. Ik was mijn koffers bij wijze van spreken al aan het pakken. Maar omdat ik zo vaak in het museum was, hoorde ik ook wel eens wat. Langzaam maar zeker werd me duidelijk dat er achter de schermen onderhandelingen waren begonnen over de aankoop van de schilderijen van Marten en Oopjen. De spanning was voelbaar. Dat zou wel eens iets heel spectaculairs kunnen worden, leek me. Ik had er nog niet eens een budget voor, maar ben toch begonnen opnamen te maken.”

Zo ontstond haar volgende film uit haar vorige. En min of meer gelijktijdig werkte Hoogendijk ook aan alwéér een volgende. Mijn Rembrandt is een portrettengalerij van particuliere verzamelaars, kunsthandelaren, museumdirecteuren en andere experts die stuk voor stuk een hevige betrokkenheid vertonen bij een of meer schilderijen van de oude meester. Zoals de innemende baron Eric de Rothschild die als verkoper ook al in de documentaire over Marten en Oopjen optrad, en de bezielde hertog van Buccleuch die in zijn Schotse landgoed de beste plaats zoekt om zijn Rembrandt op te hangen. En, hoewel van een geheel andere orde: de kunsthandelaar Jan Six jr. die eerst wereldnieuws werd door een nieuwe Rembrandt te ontdekken en vervolgens door een andere kunsthandelaar werd beschuldigd van oneerlijk gedrag. Volgens deze Sander Bijl hadden Six en hij eerder afgesproken dat ze het schilderij samen zouden kopen. Maar toen die samenwerking spaak liep, vochten ze hun conflict in de openbaarheid uit.

Lees ook: Sensationele vondst Rembrandt inzet van vete kunsthandelaren

„We werden door die affaire totaal overvallen”, zegt Oeke Hoogendijk. „En leuk vond ik het niet; het dreigde de film geheel uit balans te trekken. Ik kon het niet negeren – dan zou het zijn alsof ik iets had gemist. Maar ik heb wel besloten Sander Bijl niet aan het woord te laten. Als ik hem commentaar had laten geven, zou het welles-nietes zijn geworden. En de waan van de dag, daar zijn de talkshows voor. Ik maak geen reportages, ik ben geen journalist. Uiteindelijk heb ik het via de band gespeeld door de ontzetting te laten zien waarmee het verzamelaarsechtpaar De Mol van Otterloo op de kwestie reageert.

„Dit is zo’n film waarvan ik vind dat je er ook over tien jaar nog met plezier naar moet kunnen kijken. Een spannende film.”