Nieuwe klimaatwet geeft Brussel vergaande bevoegdheden om emissiedoelen aan te scherpen

Green Deal De Europese Commissie presenteert woensdag een voorstel voor een klimaatwet die moet leiden tot een klimaatneutraal Europa in 2050.

De Commissie wil de emissiedoelen na 2030 elke vijf jaar zelf kunnen aanscherpen waar nodig. Foto Peter Nicholls / Reuters
De Commissie wil de emissiedoelen na 2030 elke vijf jaar zelf kunnen aanscherpen waar nodig.

Foto Peter Nicholls / Reuters

In aanloop naar een CO2-neutraal Europa in 2050 wil de Europese Commissie lidstaten om de vijf jaar bij de les kunnen houden. Met het voorstel voor een Europese klimaatwet dat de Commissie deze woensdag presenteert, krijgt Brussel vergaande bevoegdheden om emissiedoelen zelf tussentijds te verhogen. Het is een gewaagd plan, dat vrijwel zeker op tegenstand zal stuiten bij zowel Europese lidstaten als het Europees Parlement.

De klimaatwet is het vlaggenschip van de ‘Green Deal’ die de Europese Commissie onlangs presenteerde en die moet leiden tot een ambitieus klimaatbeleid. Met de wet wordt het doel van een klimaatneutrale Europese Unie (EU) in 2050 juridisch vastgelegd. Over dat doel werden lidstaten het in december al eens – met uitzondering van Polen, dat langer de tijd kreeg om zich erachter te scharen. Door het wettelijk vast te leggen, wil de Europese Commissie ervoor zorgen dat zowel Brussel als de lidstaten het doel voortdurend voor ogen houden bij het maken van nieuwe wetten en plannen. Als een soort eindbestemming op de GPS, waar je weliswaar via verschillende routes heen kan, maar hoe dan ook wil uitkomen.

Lees ook: Klimaatplan EU is de ‘Europese maanlanding’

Om te garanderen dat lidstaten onderweg niet teveel gaan dralen, wil de Commissie gebruik gaan maken van een speciaal wetgevingsinstrument. Met een zogeheten ‘gedelegeerde handeling’ wil ze de emissiedoelen na 2030 elke vijf jaar zelf kunnen aanscherpen waar nodig, daarbij varend op advies van milieuagentschappen en wetenschappers. Aan zo’n ‘update’ hoeft geen overleg met de lidstaten of het Europees Parlement vooraf te gaan, hoewel deze wel bezwaar kunnen maken.

Het voorstel moet voorkomen dat het einddoel voor 2050 onderweg te ver uit zicht raakt. Maar het zal zonder twijfel op weerstand kunnen rekenen bij lidstaten en het Europees Parlement, die beiden akkoord moeten gaan met de klimaatwet. Al voor de presentatie van de wet klonk de afgelopen dagen felle kritiek van zowel lidstaten als Europarlementariërs, die vrezen buitenspel komen te staan.

Lees ook: Timmermans: ‘Kernenergie? Niet duurzaam en bovendien hartstikke duur’

De discussie komt bovenop een urgentere kwestie in Brussel: het CO2-reductiedoel voor 2030. Eurocommissaris Frans Timmermans liet eerder al weten op een vermindering tussen de 50 en 55 procent te koersen, maar pas later dit jaar met een definitief voorstel te komen. Milieuorganisaties vrezen dat dat te laat is om vóór de VN-klimaatconferentie in december tot Europese overeenstemming te komen. Dinsdag spoorden ook twaalf Europese lidstaten, waaronder Nederland, hem aan sneller met een nieuw doel te komen. In een onder andere door minister Eric Wiebes (VVD, Economische zaken en Klimaat) ondertekende brief riepen de lidstaten Timmermans op de ambitie „zo snel als mogelijk en op z’n laatst in juni 2020” te verhogen.