Recensie

Recensie Film

In ‘Sibel’ wint de betovering

Arthouse Sibel communiceert via een gefloten taal die op het Turkse platteland wordt gebruikt om over grote afstanden boodschappen door te geven. Na de film hou je vooral vragen over, over die mysterieuze vogelfluittaal.

Sibel (Damla Sönmez) is met haar gedrag en afgedragen legerjack een geheimzinnige strijdster die als een bedreiging wordt gezien, in ‘Sibel’.
Sibel (Damla Sönmez) is met haar gedrag en afgedragen legerjack een geheimzinnige strijdster die als een bedreiging wordt gezien, in ‘Sibel’.

Roodkapje woont in de bergen in een verre uithoek van Turkije, en ze heeft geen jager nodig om de wolf te doden die de streek onveilig maakt. Integendeel. In de nieuwe film van regisseursduo Çagla Zencirci en Guillaume Giovanetti trekt ze er zelf op uit, haar geweer losjes over haar schouder, en vindt een gewonde deserteur met wie ze vecht en vrijt. Sibel heet ze, maar ze zal haar naam nooit hardop zeggen, want na een mysterieuze ziekte heeft haar spraak haar verlaten. Ze communiceert met haar vader, haar zus en de andere dorpsbewoners middels een gefloten taal die sinds mensenheugenis in de streek wordt gebruikt om over grote afstanden boodschappen door te geven.

Natuurlijk hoef je in een sprookje niet precies uit te leggen waarom de fee toverkrachten heeft, of de held een draak moet verslaan. Maar het zegt iets over Zencirci’s en Giovanetti’s moderne mythe en hun poëtisch realisme, dat je meer vragen overhoudt over die mysterieuze vogelfluittaal, dan film of plot nodig vindt om te verklaren. Die taal bestaat namelijk echt. In het Noord-Turkse dorpje Kuşköy, waar de film zich afspeelt, wordt al ruim 20 jaar een fluitfestival gehouden, en de lokale ‘kuş dili’ (vogelfluittaal) is door Unesco als immaterieel cultureel erfgoed opgenomen. Als je kijkt hoe bijvoorbeeld filmmakers uit Latijns-Amerika omgaan met het gebruik van oorspronkelijke talen, dan is dat al een stuk minder geromantiseerd.

Ook in de film ‘The Whistlers’ speelt een echt bestaande fluittaal een belangrijke rol

Sibel is met haar gedrag, haar afgedragen legerjack en vuurrode sjaal een geheimzinnige strijdster die door de andere dorpsbewoners, met name de vrouwen, als een bedreiging wordt gezien. Ze denken dat haar ‘stomheid’ besmettelijk is en sluiten haar op de meest gruwelijke wijze uit. Actrice Damla Sönmez heeft een magnetiserende aanwezigheid op het scherm, ze is beurtelings een wilde furie en een getormenteerde ziel. Het is fascinerend om naar te kijken. Een sprookjeswezen. Daar wringt iets, want helemaal echt wordt ze nooit. Maar de betovering wint.