Geen verzekerplicht voor ondernemer mét personeel

Zelfstandigen Werkgevers en vakbonden kwamen dinsdag met hun advies voor een verplichte zzp-verzekering tegen arbeidsongeschiktheid.

Minister Wouter Koolmees neemt het advies dinsdag in ontvangst. Lang niet alle zzp’ers zijn blij met de verzekerplicht.
Minister Wouter Koolmees neemt het advies dinsdag in ontvangst. Lang niet alle zzp’ers zijn blij met de verzekerplicht. Foto ANP

Werkgeversvoorman Hans de Boer deed dinsdagochtend geen moeite om zijn trots te verbergen. Dit is alweer het vierde akkoord van werkgevers en vakbonden in krap een jaar tijd, zei hij in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. Daar presenteerden de sociale partners hun advies over een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers en hoe die eruit zou moeten zien.

Wie langdurig ziek of arbeidsongeschikt raakt, is het idee, krijgt na een jaar ‘wachttijd’ een uitkering van 70 procent van zijn laatst verdiende loon, tot een maximale uitkering van 1.650 euro per maand, het minimumloon.

De premie wordt inkomensafhankelijk. Wie het minimumloon verdient, moet naar schatting 95 euro netto per maand betalen. Voor wie maandelijks 2.360 euro of meer verdient, is de premie 135 euro netto.

‘Veel geklaag’

Dat er een verplichte verzekering komt, hadden het kabinet, werkgevers en vakbonden afgesproken in hun pensioenakkoord. Daarna presenteerden zij ook nog een klimaatakkoord en een quotum voor vrouwen in topposities. „Je hoort veel geklaag over de gefragmenteerde politiek die moeilijk tot besluiten komt”, zei De Boer. „Als sociale partners springen wij in dat gat.”

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) nam het advies dinsdag in ontvangst. Hij gaat nu een wetsvoorstel maken waar hij nog voor de zomer mee wil komen.

Lees ook: Veel zzp’ers volledig onvoorbereid op arbeidsongeschiktheid

De verzekeringsplicht gaat alleen gelden voor de 1,1 miljoen zelfstandig ondernemers die geen personeel in dienst hebben, staat in het advies. Wie wel personeel heeft, mag zich vrijwillig aansluiten. De premie wordt geïnd door de Belastingdienst, het UWV betaalt de uitkeringen.

Zelfstandigen kunnen ervoor kiezen om – tegen een hogere premie – al na een half jaar een uitkering te krijgen, in plaats van een jaar. En wie een ‘wachttijd’ van twee jaar kiest, krijgt een lagere premie.

Lang niet alle zzp’ers zijn blij met de nieuwe plicht. Zelfstandigenorganisaties hadden de laatste maanden vooral kritiek op de manier waarop ze deze verplichting krijgen opgelegd: via het pensioenakkoord van werkgevers en vakbonden, die vervolgens een advies mochten schrijven over het lot van zzp’ers.

Roos Wouters, zzp’er en oprichter van de Werkvereniging voor ‘modern werkenden’ noemde de „jubelstemming” bij de presentatie dinsdag „misselijkmakend”, zei ze na afloop. „Het is zó ondemocratisch gegaan.”

Twee zelfstandigenorganisaties schreven mee aan het advies: FNV Zelfstandigen, verbonden aan de grootste vakbond. En zzp-organisatie PZO, verbonden aan VNO-NCW. Andere zzp-organisaties hadden inspraak, maar zaten niet aan tafel.

Toch is het draagvlak voor deze verplichting de laatste jaren gegroeid. Ook omdat zzp’ers klaagden over de soms hoge tarieven die ze nu betalen bij private verzekeraars. Wie oud is en een zwaar beroep heeft, kan zelfs worden uitgesloten. Verzekeraars zijn niet verplicht om klanten aan te nemen. Voor de zzp’ers die daardoor nergens terecht konden, is deze publieke verzekering een uitkomst.

Lees ook: Als oude zzp’er je enkel breken? Pech gehad

Minder kwetsbaar

Mies Westerveld, hoogleraar socialeverzekeringsrecht aan de Universiteit van Amsterdam, vindt het niet logisch dat alleen zzp’ers een verzekeringsplicht zouden krijgen en zelfstandigen met personeel niet.

Volgens de vakbonden en werkgevers zijn zelfstandigen met personeel veel minder kwetsbaar en zij hebben een lager risico op armoede. Maar dat ligt genuanceerder, denkt Westerveld: „Er zijn genoeg zzp’ers die heel zelfredzaam zijn, en zelfstandigen met personeel die kwetsbaar zijn.”

Westerveld vreest vooral dat de vrijstelling voor deze zelfstandigen leidt tot een ongewenste prikkel om personeel aan te nemen. „In de bouw zie je vaak dat zelfstandigen samenwerken: een timmerman, lasser en metselaar proberen samen contracten binnen te halen. Kunnen zij dan straks voorkomen dat ze een verzekering moeten afsluiten door als team een secretaresse aan te nemen?”

De vakbonden zijn vooral nog bezorgd dat de premie voor sommige zelfstandigen te hoog zal blijven. Het advies vermeldt expliciet de culturele sector en de journalistiek: daar hebben zelfstandigen weinig onderhandelingsmacht. Het is nog maar de vraag of zij de extra kosten kunnen doorberekenen aan opdrachtgevers. FNV-vicevoorzitter Kitty Jong hoopt op meer mogelijkheden voor zelfstandigen om samen met hun opdrachtgever te onderhandelen over tarieven, zodat ze niet uit elkaar gespeeld kunnen worden.