Fed reageert met verrassende renteverlaging op coronarisico

Coronavirus Met een plotselinge renteverlaging van een half procent voeren de VS de druk op de ECB op om in actie te komen. Europa’s monetaire bewegingsvrijheid is echter zeer beperkt.

Voorzitter van de Fed Jerome Powell.
Voorzitter van de Fed Jerome Powell. Foto Yuri Gripas/Reuters

Om de economische gevolgen van het coronavirus te dempen heeft de Amerikaanse centrale bank dinsdag de rente in één keer met een half procentpunt verlaagd. Dat maakte de Federal Reserve vlak na opening van de beurs in New York bekend.

De maatregel is buiten het reguliere vergaderschema van het bestuur om genomen. Dat is uitzonderlijk, en gebeurde tot nu toe alleen in tijden van acute crisis: in 2008 en 2009, in 2001 na de dotcom-zeepbel en in 1998 tijdens de Aziëcrisis.

De ‘Fed’ verlaagt de rente van tussen de 1,5 procent en 1,75 naar tussen 1 procent en 1,25 procent, en verwijst expliciet naar het coronavirus. Volgens een toelichting „vormt het coronavirus voortschrijdende risico’s voor de economische activiteit”.

Steekt af bij rust CPB

De alertheid van de Amerikaanse centrale bank steekt af bij de rust die het Centraal Planbureau (CPB) dinsdag uitstraalde over de gevolgen voor de Nederlandse economie.

In een nieuwe, voorlopige, raming wordt de verwachte Nederlandse economische in 2020 groei zelfs licht verhoogd van 1,3 naar 1,4 procent. Hoewel het CPB ook een zwarter scenario heeft waarin de groei zakt naar 0,8 procent, houdt het zich voorlopig aan een variant waarin het coronavirus slechts een milde invloed heeft.

Een dag eerder verlaagde de OESO, de club van rijke industrielanden, zijn verwachtingen voor de groei van de wereldeconomie van 2,9 procent naar 2,4 procent met een mogelijke daling tot slechts 1,5 procent, mocht het coronavirus tot een verstorende pandemie leiden. Het CPB houdt zich juist aan de eigen voorspelling van 3 procent groei voor de wereldeconomie.

Analisten gingen er dinsdag van uit dat er meer rentestappen van de VS kunnen komen. Maar de ruimte van de Fed is beperkt: in een typische recessie wordt de rente met tegen de vijf procent verlaagd. Maar omdat het tarief al heel laag staat kan het niet ver meer naar beneden.

Lees ook OESO slaat alarm: wereldeconomie wordt flink geraakt door Covid-19

Schokeffect

De verrassende timing van dinsdag zou dan ook bedoeld zijn om met de beperkte munitie die voorradig is, een zo groot mogelijk schokeffect te bereiken.

De Amerikaanse centrale bank wilde duidelijk niet wachten op andere belangrijke centrale banken in de wereld, zoals tijdens de financiële crisis, toen centrale banken hun beleid coördineerden. Dinsdag hadden de ministers van Financiën en de centrale bankchefs van G7-landen een ingelast telefonisch overleg. Maar de Fed was de enige die direct na het telefoongesprek in actie kwam.

Het Fed-besluit brengt de Europese Centrale Bank dan ook in een lastig parket. ECB-president Lagarde volgde maandagavond laat haar Fed-collega Jerome Powell met het uitbrengen van een speciale verklaring naar aanleiding van het coronavirus – iets wat Powell afgelopen vrijdag al had gedaan. In het voetspoor van Powell zei Lagarde de ontwikkelingen „nauwlettend te volgen”.

Druk op ECB

Nu de Fed daadwerkelijk in actie is gekomen stijgt alsnog de druk op de ECB om de Fed te volgen. Alleen: de ruimte om in actie te komen is voor de ECB nog beperkter. Het reguliere rentetarief voor banken die lenen bij de ECB staat op nul procent, de rente voor banken die deposito’s aanhouden bij de ECB op minus 0,5 procent.

De Amerikaanse president Donald Trump juichte op Twitter het besluit van de Fed toe. Hij dringt al langer aan op renteverlagingen, omdat die gunstig zijn voor de economie en met name voor de beurskoersen. De Fed moet de rente „verder” verlagen om „in lijn” te komen met „andere landen of concurrenten”, aldus de president.

De Amerikaanse beurzen bleken maandag al een voorschot te hebben genomen op het besluit, met een koerssprong van meer dan 5 procent voor het Down Jones-gemiddelde. Dinsdag reageerden zij met koersdalingen van rond de 1 procent. In Europa sloten de aandelenkoersen gemiddeld 1 procent hoger. Dat is nog steeds krap een tiende lager dan vóór de coronapaniek.