Elisabeth Moss als Cecilia in ‘The Invisible Man’: een vrouw die zich niet zomaar in het nauw laat drijven.

Foto Universal Pictures International

Interview

Elisabeth Moss: ‘Acteren is al lang niet meer alleen een baan’

Elisabeth Moss De Amerikaanse actrice, bekend van sterk feministische rollen in ‘Mad Men’ en ‘The Handmaid’s Tale’, weet dat ze een rolmodel is. „Ineens wilden mensen naar mij luisteren.”

Men neme een man. Een vrouw die aangeeft dat hij haar systematisch mishandelt en manipuleert. En familie, vrienden en autoriteiten die de vrouw niet geloven omdat ze de man niet zien. Het resultaat? Een hoofdpersonage dat eenzaam moet vechten voor haar leven.

De analogie in Universals remake van The Invisible Man kan bijna niet helderder. En bij een vrouw in zo’n situatie denken studio’s direct aan één actrice: Elisabeth Moss. Zij won een Golden Globe als Peggy Olson, die zich met moeite staande houdt tussen de gladde reclamemannen in Mad Men. En een tweede als June Osborne die in The Handmaid’s Tale lijdt onder de patriarchale dictatuur Gilead. Een vrouw die worstelt, beschadigd raakt, maar altijd boven komt. De psyche van onderdrukte vrouwen is voor Lizzie – zoals collega’s haar noemen – inmiddels bekend terrein. Dus natuurlijk werd ze gecast als Cecilia Kass in The Invisible Man.

„Ze heeft de neiging rollen te spelen waar het gaat om wat iemand niet zegt. Peggy en June; beide personages mogen of kunnen niet uiten wat ze echt voelen. En ik denk dat dat niet voor niks is. Elisabeth is goed in veel te communiceren met alleen haar ogen”, vertelt schrijver-regisseur Leigh Whannell in The London Hotel in West Hollywood. Moss schrapte zelf pagina’s met dialoog uit het script om meer met haar blik te kunnen zeggen. „En ze had gelijk. Eén simpele close-up en je hebt het meest indrukwekkende visuele effect van de hele film.”

De scifi-horrorfilm van de hand van Whannell (Saw, Insidious) is gebaseerd op de klassieker van H.G. Wells, waarin een wetenschapper die zichzelf onzichtbaar weet te maken, doordraait en in een moordenaar verandert. Moraliteit wordt door de samenleving afgedwongen, is het idee. Wie weet dat hij met alles wegkomt, verandert in een monster. Dat was ook de teneur van Paul Verhoevens verfilming Hollow Man (2000).

Ander perspectief

Whannell besloot dat perspectief om te draaien. „Dat leek me veel enger. Als je de onzichtbare man tot het centrale personage maakt, verliest hij elke mystiek. Ik wilde de kijker in de schoenen van zijn slachtoffer plaatsen. Persoonlijk lijkt mij dat ook het engste wat er is: iemand die je stalkt en terroriseert, maar onzichtbaar is. Hoe kun je je daartegen verdedigen?”

Lees hier de recensie van ‘The Invisible Man’

Moss heeft in het echt niets van het gebroken mens in grauwe joggingsbroek aan het begin van The Invisible Man. Ze betreedt onze Californische hotelkamer lachend in haar vaal vintage Bob Dylan Live in Concert-shirt, met beide handen vol ringen en gouden kettinkjes om haar nek. Hoewel Moss tot voor kort een beetje moeite had met het label feminisme, lijkt de 38-jarige actrice nu vrede te hebben met haar status als icoon van de vrouwenbeweging. Tien jaar Peggy Olson maakte haar naar eigen zeggen al tot de „grootste feminist op aarde”; The Handmaid’s Tale, dat in première ging vijf maanden voor de #metoo-beweging losbarstte, gold als waarschuwing voor een patriarchale revanche op het feminisme.

En zo werd Elisabeth Moss tot haar eigen verbazing een soort woordvoerder. Ook in die rol is ze gegroeid, denkt ze. „Ik had nooit gedacht dat iemand ook maar iets gaf om wat ik te zeggen had, maar met roem kwam invloed. Ineens wilden mensen naar me luisteren. Samen met de rest van de wereld was ik de afgelopen jaren getuige van grote politieke en sociale ontwikkelingen in mijn thuisland Amerika. En niet alleen als acteur, maar ook als vrouw heeft dat mijn ogen geopend: het heeft betekenis als ik uitdraag waar ik voor sta. Acteren is al lang niet meer alleen een baan.”

Als een Noorse journalist een reactie uit probeert te lokken bij haar tegenspeler Oliver Jackson-Cohen – vandaag wel zichtbaar – door te constateren dat mannen het nu toch wel zwaar genoeg te verduren hebben gehad, schudt Moss met een glimlach zachtjes haar hoofd. „O Noorwegen. Hier is niemand geïnteresseerd in zo’n advocaat-van-de-duivel-aanpak.” Jackson-Cohen: „Het is tijd dat mannen hun verantwoordelijkheid nemen. Als dat betekent dat ik of jij” – met zijn blik strak gericht op ‘Noorwegen’ – „de klappen moeten opvangen, dan is dat maar zo. Het is afschuwelijk hoe het systeem zo lang zo heeft bestaan.”